'Livre' bakanı yalanladı

Sakarya'da 37 kişinin ölümüne neden olan tren kazasında Devlet Demiryolları ve Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım, "Kaza yerinde hız 80 kilometre olmalıydı" diyerek 'faturayı' makiniste kesti.
Haber: DİLEK GÜNGÖR / Arşivi

ANKARA - Sakarya'da 37 kişinin ölümüne neden olan tren kazasında Devlet Demiryolları ve Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım, "Kaza yerinde hız 80 kilometre olmalıydı" diyerek 'faturayı' makiniste kesti. Ancak Yıldırım'ın açıklamasını dayandırdığı ve makinistin de elinde bulunan Tren Tarife Kitapçığı (livre), trenin kaza yerinden 200 metre öncesinde azami hızının saatte 130 kilometre olabileceğini belirtiyor. Kaza kırım raporunda kaza yapan trenin hızının, kaza sırasında saatte 118 kilometre olduğu belirtilirken, Bağımsız Taşımacılık Sendikası (BTS) yöneticileri de, bu tespitin makinistin yavaşlamaya başladığı ve hiçbir kusuru olmadığını gösterdiğini söyledi.
Rapor: Hız 118 kilometreydi
TCDD, 'facia treninin' kaza anındaki hızını ortaya koyacak 'hız bandı' çözümlemesini tamamladı. Devlet Demiryolları tarafından hazırlanan 'Ön kaza Kırım Raporu'nda kazanın İstanbul-Ankara demiryolunun 183. kilometre (artı) 387. metrede olduğu, kaza sırasında trenin 118 kilometre hızla gittiği belirtildi. Raporda, en fazla 80 kilometre hızla gidilmesi gereken Mekece-Osmaneli mevkiinde kaza anında trenin saatteki hızını azaltmayarak, viraja hızlı girdiği kaydedildi. Hızlandırılmış trenin 183. kilometreye kadar ortalama 110 kilometre hız yapabileceği ve virajlı bölgelerde hızını 75 ila 80 kilometreye düşürmesi gerektiği belirtildi. Trenin kaza mevkiinde olması gereken hızının kendisine bildirildiği ancak makinistin hız azaltma kuralına uymadığı ifade edildi. Raporda, "Hız bandı çözümüne göre, kazanın olduğu anda trenin makinisti 118 kilometre hızla seyrediyordu" tespiti yer aldı.
Uyulması gereken hızların livrede açıklandığını belirten Bakan Yıldırım, "Kaza bölgesinde viraj yarı çapı 345 metredir. Burada trenin viraja saatte 80 kilometre hızla girmesi gerekmektedir. Hız bandında yapılan incelemede trenin viraja 118 kilometre hızla girdiği tespit edildi" dedi.
TCDD yetkilileri ve Bakan Yıldırım trenin kaza yerinde 80 kilometre/saat hızla seyretmesi gerektiğini savunurken, Yıldırım'ın açıklamalarını dayandırdığı livre hem TCDD'yi hem kendisini yalanladı. Makinistin elindeki livrenin 'Yakup Kadri Karaosmanoğlu Ekspres treninin azami hızları' başlıklı bölümünde kaza yerinden 200 metre öncesinde, yani 183. kilometre (artı) 100 metrede trenin azami hızının 130 kilometre/saat olabileceği görülüyor. Aynı livrede makinistin hızının kaza yerinden yaklaşık 4 kilometre sonra, yani 187. kilometrede 80'e düşmesi gerektiği belirtiliyor.
Livredeki rakamların ne anlama geldiğini BTS Yönetim Kurulu Üyesi Hasan Bektaş açıkladı. Bektaş, livreye göre trenin 183. kilometre (artı) 100. metreye saatte 130 kilometre hızla girebileceğini ve hızını 187. kilometreye kadar kademeli olarak 80 kilometreye indirmesi gerektiğini belirtti. Kaza yeri olan 183. kilometre (artı) 387. metreye 118 kilometrelik hızla girildiğine dikkat çeken Bektaş, bunun makinistin yavaşlamaya başladığı anlamına geldiğini belirtti. Bektaş, bilgilerin çarpıtılarak sorumluluğun makiniste yıkılmaya çalışıldığını öne sürdü.
'Hız takdir hakkı var'
BTS Genel Başkanı Fehmi Kütan da Ulaştırma Bakanlığı'nın kazayı kilometre kadranındaki hız limitlerine oturtmasını, bardağın boş tarafını görmeye benzetti:
"İstanbul-Ankara yolunun 183. kilometresinin 100'üncü metresine kadar 130 kilometreyle gidilebiliyor. Bu kilometreden sonra ise 80-90 kilometreyle gitmesi gerekiyor. Genel müdürlüğün talimatı ile de makinistin hız limitini yüzde 10 artırma yetkisi var. Ayrıca demiryollarında hız düşürülmesi seri olmuyor. 300 tonluk cisim süratini düşürürse, arkadaki vagonlar en öndeki vagonun tepesine biner. Kazayı bir nedene bağlamak yanlış."
TCDD çalışanları da hızlı tren konusunda makinistlere hızı saatte 10 kilometre artırıp eksiltme konusunda 'takdir yetkisi' verdiğini anlattı. Bir süre önce Türkiye gazetesinde yayımlanan habere göre TCDD Genel Müdür Yardımcısı Erol İnan, trenler sefere başladıktan sonra 'işlerin iyi gittiğini' anlatmak için makinistlerin daha erken varmak için yarıştığını
'övgüyle' anlatmıştı. Makinistlere takdir hakkı da verdiklerini anlatan İnan, bazı trenlerin 5 saatten önce varabildiğine dikkat çekerek, yolculuk süresini 5 saat 10 dakikaya indirmeyi planladıklarını açıklamıştı.