Mahalle arasında havai fişek!

Havai fişekler sokaklarda, oyuncak tezgâhlarında serbestçe satılıyor.


Havai tehlike!

Kullanımı kaymakamlık iznine bağlı havai fişekler sokak aralarında bile atılıyor. 15-20 YTL'ye satılan fişekler yüzünden kaza haberinin gelmesi an meselesi.
Haber: TİMUR SOYKAN / Arşivi

İSTANBUL - Kaymakamlıktan izin almadan kullanılması yasak olan havai fişekler, sokak aralarına kadar yayıldı. Dar sokaklarda, apartmanların birkaç metre üzerinde patlayan havai fişekler, mahalle düğünlerinin vazgeçilmezi oldu. Bir kaza haberinin gelmesi an meselesi. Ancak havai fişeklerin atılmasında ve satışlarında denetim yok.
İstanbul Valiliği'nin bir yıl önce, Temmuz 2006'da yayımladığı tebliğde 'can ve mal güvenliğini tehdit eden, görüntü ve sis kirliliği yaratan' havai fişeklerin bakkal, oyuncakçı ve marketlerde satılması yasaklanmıştı.
Tebliğe göre hava fişek patlatabilmek için A sınıfı Ateşleyici Yeterlilik Belgesi'ne sahip olmak, kaymakamlıktan izin almak, yerleşim yerlerinde ateşleme yapmamak, ateşleme alanına kimseyi sokmamak, ilkyardım çantası bulundurmak gibi şartlara uymak gerekiyor. Ama Kabahatlar Kanunu uyarınca 100 YTL para cezası gerektiren şartlara pek aldıran yok.
Cebinde 15 YTL'si olan herhangi bir kişinin ucuz havai fişeklerden
alıp sokak arasında patlatmasının önünde bir engel yok. Bunu görmek için Tahtakale'ye gitmek yeterli.
'Kankanın düğünü var da'
Uzunçarşı Caddesi'nde toplanan oyuncakçıların tezgâhlarında küp ya da roket biçimindeki havai fişekler sıralanıyor. Dar sokaktaki bir dükkânda iki genç, havai fişek pazarlığı yapıyor. Müşteriler, satıcıya 'kanka'larının düğünü olduğunu ve geceyi şenlendirmek istediklerini anlatıyor.
Satıcı, teneke kutu biçimindeki hava fişekleri uzatıyor. İçinde 25 havai fişek var. Tanesi 1 YTL'den 25 YTL.
Satıcının söylediğine göre 50 metreye yükseliyorlar. Önce tek tek farklı renkliler, patlıyor. Sonunda beş tanesi birden patlayarak 'final' yapıyor: "Kutuyu birkaç taşla sıkıştırın, devrilmesin. Fitili yakın. Sonra üç metre uzaklaşın, fazlasına gerek yok."
Lafa karışma zamanı diye düşünüp soruyoruz: "Tehlikeli değil mi?"
Satıcının yanıtı, korkutucu. "Hiçbir şey olmaz" diyor "Ben dükkânın önünde kaç kere patlattım. Kimseye bir zararı olmadı."
Bu sırada müşteriler, diğer patlayıcıları inceliyor. Meşale alıp almamayı kendi aralarında tartışıyorlar. Biri, "Abi maça mı gideceğiz, düğüne mi" diyor. Nihayet, mantıklı bir cümle!
Onlar giderken gazeteci olduğumuzu bilmeyen satıcıya bir sorumuz daha var: "Bunları patlatmadan önce polisten izin almak gerekiyor mu?" Yanıt: "Atacağınız yerin yakınında karakol varsa gidip, söylersiniz. Problem olmaz. Yakında karakol yoksa hiç problem yok" diyor. Biz de 'pes' diyerek başka bir dükkâna yöneliyoruz.
Burada da havai fişek çeşitleri, masum oyuncakların arasında duruyor. Fiyatları 15 ile 100 YTL arasında değişiyor. 16 atımlık batarya denilen fişekler, 15 YTL. Bunlar 30-35 metre yükselince patlıyor. Yani bir apartmanın biraz üzerinde infilak ediyorlar.
Dükkân sahibi, 'Tehlikeli mi?' sorusunu, "Şimdi bunlar moda. Doğum günlerinde bile patlatmak için insanlar alıyor. İki tarafına taş koy, fitili ateşle, hiçbir şey olmaz" diye yanıtlıyor.
Polisten izin alma konusundaysa bir önceki satıcıdan daha insaflı:
"Genelde polis gelmez ama gele de bilir. En iyisi izin alarak yapmak ama çoğunluk izin almadan patlatıyorlar."
'Fiyat düştü, daha da düşer'
Güvenlik Market'in sahibi Nazmi Tuncel, Çin'den ithalatla havai fişeklerin fiyatlarının düştüğünü belirterek "Rekabet arttı. Fiyatlar daha da düşecek" diye konuşuyor.
Türkiye'nin 'tek' havai fişek üreticisi Coşkunlar'ın Halkla İlişkiler Müdürü Gülnur Türkkan'a göre satışta artış var ama Çin'den ithalatın denetimsizliği insanları tehdit ediyor.
Denetimsiz havai fişek kullanımı kuşlar için de bir tehdit. Doğa Derneği Kuş Gözlem Sorumlusu Ferdi Akarsu gürültüye dikkat çekiyor: "Kuşlar özellikle üreme döneminde gürültüden çok olumsuz etkileniyor. Yuvalardan yavrular düşebiliyor, kuş yuvasını yavrularıyla birlikte terk edebiliyor. Diğer küçük memeli hayvanlar da yoğun gürültünün stresini yaşıyor."