Mahalle kreşlerini hatırlayan var mı?

Haber: UMAY AKTAŞ SALMAN / Arşivi

İSTANBUL - Yerel seçim öncesi ‘sosyal devlet’ kömür, çekyat ve beyaz eşya cinsinden yardımlarla atağa kalktı. Belediye başkan adayları da projelerini sıralıyor ama yüz binlerce aileyi yakından ilgilendiren kreşlerden söz eden hemen hemen hiç yok. Oysa Belediyeler Kanunu’na göre belediyeler bölgelerinde ‘mahalle kreşleri açmak zorunda’.
Türkiye’de ise sadece MEB ve SHÇEK erken çocukluk bakım ve eğitim hizmetleri veriyor. O da yetersiz. Türkiye’de erken çoçukluk eğitiminde okullaşma oranı yüzde 16. Avrupa Birliği ülkelerinde ise bu oran yüzde 85.  

Ayda 50 liraya çocuk bakımı
Boğaziçi Üniversitesi Sosyal Politika Forumu Açık Toplum Vakfı’nın desteğiyle çocuk bakımı ve erken çocukluk eğitim hizmetlerinin yetersizliğine ve yerel yönetimlerce açılacak ‘ücretsiz’ mahalle kreşlerinin önemine dikkat çekmek amacıyla, ‘Türkiye’de Çocuk Bakım Hizmetlerinin Yaygınlaştırılmasına Yönelik Bir Öneri: Mahalle Kreşleri’ başlıklı bir rapor hazırladı. Raporda bu konuda öncü olan ancak bütçe sorunlarıyla boğuşan örneklerden de söz edildi. Mahalle kreşleri açan vakıflardan biri Kadın Emeğini Destekleme Vakfı (KEDV). KEDV’in 22 çocuk yuvası bulunuyor, yılda 1000 çocuk buralarda bakım ve eğitim hizmeti görüyor.
KEDV’e bağlı Nurtepe İlkadım Kadın, Çevre, Kültür ve işletme Kooparatifi, kadınların çabalarıyla kurulmuş. Yuvada şu an 16 çocuğa hizmet veriyor. Altısı ücretsiz diğerleri de 500-150 lira arasında değişen ücretler karşılığında bakılıyor. Ücretsiz bakılan çocukların anneleri merkezde gönüllü çalışıyor. Bina belediyenin olduğu için kira, elektrik ve su gideri yok ama merkez öğretmen, yemek ve kırtasiye masraflarını karşılamakta zorlanıyor. Beyoğlu ve Kadıköy Belediyelerinin kreşleri de model olarak anlatılıyor.
Rapora göre Türkiye’de okul öncesi eğitimde öğrenci sayısı 200 bin. Türkiye’de erken çocukluk eğitiminde okullaşma oranı yüzde 16. SHÇEK’e bağlı 1537 özel kreş ve gündüz bakımevlerinin yüzde 47’si büyük illerde. Bölgeler arası eşitsizlik söz konusu. 

Peki ya Avrupa?
Avrupa’da  0 - 3 yaş grubu çocuklara yönelik formal bakım hizmetlerinin en gelişmiş olduğu ülkeler yüzde 40’ın üzerindeki erişim oranıyla Danimarka, İsveç ve Hollanda. 3-6 yaş grubunda ise okul öncesi eğitime erişim imkânının AB ortalaması yüzde 85. Pek çok ülkede en az iki sene ücretsiz, kamu tarafından finanse edilen okul öncesi eğitim programları var.