Mahmur'dan dönüş bilmecesi

İçişleri Bakanı Atalay Mahmur Kampı'ndan 200-300 kişilik yeni bir grubun geleceğini açıkladı ancak ortada gelişme yok. Sivil toplum örgütleri dönüşler için çalışma başlattı
Haber: RİFAT BAŞARAN / Arşivi

ANKARA - İçişleri Bakanı Beşir Atalay’ın önümüzdeki süreçte Mahmur Kampı’ndan 200-300 kişilik yeni grubun geleceğini açıklamasına rağmen, dönüşlerle ilgili belirsizlik sürüyor. Birleşmiş Milletler (BM) kontrolündeki kampın temsilcisi Ramazan Bozan, “Resmi makamlar açıklama yapıyor ama bize yansıyan bir şey yok. Daha önce gidenlerin durumu netleşmeden kimse dönmeyecek” dedi. Diyarbakır Barosu, İnsan Hakları Derneği ve Mazlum-Der Diyarbakır şubeleri temsilcilerinden oluşan bir komisyon dönüşler için yasal altyapı önerilerinin yer aldığı bir rapor hazırlanması için çalışma başlattı. İçişleri Bakanlığı’na verilecek raporda, dönüşlerin Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği (BMMYK) denetiminde gerçekleştirilmesi talebi de yer alacak. BMMYK Türkiye Temsilcisi Metin Çorabatır, “Mültecilerin gönüllü olarak geri dönmeleri bizim de tercihimiz. Bunun için belli bir mekanizmanın kurulması lazım. Uluslararası hukuka en uygun geri dönüş üçlü anlaşma ile olur. Yetkililere söylüyoruz ama sadece dinliyorlar” dedi.

Dönenlerin durumu da belirsiz
Hükümet, Demokratik Açılım çerçevesinde ilk olarak Mahmur Kampı’nda kalanların Türkiye’ye getirilmesini amaçlıyor. İçişleri Bakanı Atalay bu çerçevede önümüzdeki süreçte 200-300 kişinin Türkiye’ye döneceğini açıkladı. Atalay’ın açıklamasına rağmen Mahmur sakinleri Türkiye’ye dönme fikrine temkinli yaklaşıyor. Kamp temsilcisi Ramazan Bozan, daha önce ‘Barış Grubu’ adı altında dönen 26 kişinin durumuyla ilgili bir belirsizlik olduğunu söyleyerek, “Resmi makamlar açıklama yapıyor ama bize ulaşan bir şey yok. Daha önceki olumlu hava kalmadı. Dönenlerin durumu netleşmeden kamptan hiç kimse gelmeyecek” dedi.
Diyarbakır Barosu, İHD ve Mazlum Der Diyarbakır şubeleri temsilcilerinden oluşan bir grup ise olası dönüşler için yasal alt yapı çalışmalarını belirlemek amacıyla bir rapor hazırlıyor. Önümüzdeki günlerde tamamlanması planlanan rapor, İçişleri Bakanlığı’na sunulacak. Rapor hakkında bilgi veren Diyarbakır Barosu Genel Sekreteri Serhat Eren şu bilgileri verdi:
“Ekim ayında kamptan dönenlerin durumu, sonraki dönüşleri sağlamak için yetersiz kaldı. Sağlıklı bir dönüş olmadı. Bunun için dönenlerin ve geri döneceklerin durumuna yönelik rapor hazırlığı içerisindeyiz. Raporda, köylerine geri dönmek isteyen kişilerin durumunun belirlenmesi, köylerindeki ev ve topraklarına geri yerleşip yerleşemeyeceklerinin saptanmasını önereceğiz. Ayrıca eğitim yaşında Türkçe bilmeyen çocuklar var. Orada üniversite eğitimini sürdürenler var. Bunların durumunun ne olacağı ise belirlenmeli. Ayrıca dönüşlerin BM denetiminde olmasını öneriyoruz. Dünyadaki benzer durumları da inceledik. En yakın olanı Bosna Hersek’e geri dönüşlerdi. O süreci masaya yatırdık.”  

BM üçlü anlaşma istiyor
BMMYK Türkiye Temcilcisi Çorabatır ise gelişmeleri yetkililerin açıklamalarından takip ettiklerini belirterek, “Kampın kapatılması, mültecilerin gönüllü olarak geri dönmeleri bizim de tercihimiz. Bunun için belli bir mekanizmanın kurulması lazım. En sağlıklı geri dönüş, uluslararası hukuka uygun geri dönüş üçlü anlaşma ile olur. Bu konuda 2004 yılında yaptığımız bir mutabakat da var. Mültecilerin bulunduğu yer Irak, geri döneceği merkez ülke Türkiye ve uluslalarası toplumun görevlendirdiği kurum BMMYK arasında üçlü bir mutabakat yapılır. Biz bu konuda hazırız. Biz bunu söylüyoruz ama muhattaplarımız sadece dinliyor. Henüz ‘buyurun masaya tartışalım’ daveti gelmedi. Biz böyle bir davetin gelmesini arzu ediyoruz” dedi.
Türkiye’ye ‘Barış Grubu’ olarak dönen 26 kişinin durumunu da değerlendiren Metin Çorabatır şunları söyledi:
“Gönüllülükten çok siyasi bir misyonla gelindi. Ama istenmeyen sonuçlar oldu. Bizimle birlikte çalışılırsa siyasi yan etkileri de minimuma indirilir. Grubun PKK’lılar ile birlikte dönüşü büyük bir hataydı. Yeni gruplar dönecek deniliyor ama bize ulaşan bir şey yok.”