Mars tarihi biraz karışık

Kültür Bakanlığı'nca 1966'da yaptırılan ve Başbakanlık Devlet Arşivleri'ne alınan 'Milli Marşlarımız' adlı araştırmada, en bilinen marşlarımızdan çoğunun yabancı bestecilere ait olduğu belirtiliyor.
Haber: FATMA SİBEL YÜKSEK / Arşivi

ANKARA - Kültür Bakanlığı'nca 1966'da yaptırılan ve Başbakanlık Devlet Arşivleri'ne alınan 'Milli Marşlarımız' adlı araştırmada, en bilinen marşlarımızdan çoğunun yabancı bestecilere ait olduğu belirtiliyor.
İstiklal Marşı'nınsa bir operetten alındığına dair iddialar var.
Etem Güngör'ün araştırmasında, Cumhuriyet'in ilk yıllarında ulusal bilinç oluşturmanın önemli araçlarından birisi olarak görülen marşların öyküleri anlatılıyor.
Araştırmaya göre Sultan Mehmet Reşat 1909'da tahta çıktığında, yeni padişah için marş arayışına girişildi. Muzika-i Hümayun Miralayı Saffet Bey, Beethoven'in 'Türk Marşı' olarak bilinen 'Les Ruines d'Athenes' adlı bestesinin benimsenmesi için mücadele etti, başaramadı, Fransız bir besteciye sipariş verildi. Ancak dönemin Türk müzisyeni Zati Bey, Fransız besteci Dubois'ye zehir zemberek bir mektup yazınca, Sultan'ın ölümüne dek kullanılan yerli 'Türk marşı' bestelendi.
Mehter müziğinin etkisi altında kalan, Mozart, Donizetti gibi pek çok Batılı besteci, Türklerle ilgili marşlar bestelemişti. Sultan Abdülmecit'e bir beste ithaf eden Johann Strauss'a da 5 bin 600 kuruş değerinde bir yüzük hediye edildi.
Karabekir kızınca...
Devlet Arşivleri'nde yer alan belgelere göre, Doğu cephesi kumandanı Kazım Karabekir de dönemin Başbakan'ı Rauf Bey'e mektup yazarak, 'İstiklal Marşı' elemelerinin Paris Konservatuvarı'nca yapılmasına 'içerlediğini' söyledi ve "Ya istiklal ya ölüm/vatanım, milletim, sancağım, evim" dizeleriyle başlayan bir marş besteledi. Belgelerde, Karabekir'in müzik bilgisi konusunda herhangi bir bilgi bulunamadı. Karabekir daha sonra,
'Türk Yılmaz' marşını besteledi. Nedim V. Otyam ise Atatürk'ün cenaze töreninde Chopen'in Cenaze Marşı'nın çalınmasına üzülüp hemen bir 'Türk Cenaze Marşı' kaleme aldı.
'Ağır ağır çalalım'
İstiklal Marşı'nın 'Karmen Silva' isimli bir operetten alındığına ilişkin iddialara da yer verildi. İddiaya göre, hızlı bir ritmi olan marş, 'tam bir alaturka davranışla' plağı doldurması için ağır ağır çalındı.
Hâlâ çok sevilen Gençlik Marşı, İsveçli besteci Felix Körling'e ait bir 'ormancı şarkısı'. Marşın asıl adı 'Şakıyan Üç Kız'. Şarkının melodisini çok beğenen Selim Sırrı Tarcan, İstanbul Muallim Mektebi Türkçe hocası Ali Ulvi Elöve'den söz yazmasını istedi ve marş ilk kez, okulun gösterilerinde söylendi. Marş, Atatürk tarafından Bandırma Vapuru'nda sık sık okununca, milli marş olarak benimsendi.
Ve unutulanlar...
Milli marşların arasında çoğu artık hiç çalınmayan Yeniçeri Marşı,
Uyan Vatan Marşı, Kavak Marşı, Ne Mutlu Türk Yaratıldım Marşı, Ziraat Marşı, Ekonomi Marşı, Yaşamak Sevinci Marşı, Tayyareci Adımız Marşı, Kıbrıs Marşı da yer alıyor.