'Memleket'e kaçış

Yol parası belediyeden
İstanbul Büyükşehir Belediyesi, yol parası yardımı isteyenlerden 138 aileyi eşyalarıyla birlikte kamyonlarla, 1200 kişiyi de otobüslerle memleketlerine gönderdi. Eşyasıyla göçenlerin sayısı ocakta yedi aileyken, temmuzda bu rakam 33 oldu.
İşsiz kaldılar
Tersine göçün daha çok Samsun, Ordu, Giresun, Adana, Tokat, Sivas, Bingöl ve Mardin'e doğru yaşandığı belirtildi. Yardımlaşma dernekleri yöneticileri, işsizliğin arttığı ekonomik kriz döneminde köye dönüşün hızlandığını belirtti.
Haber: ULAŞ YILDIZ / Arşivi

İSTANBUL - Taşı toprağı altın diyerek
İstanbul'a göç edenler deprem korkusu ve ekonomik kriz nedeniyle yeniden topraklarına dönüyor. İstanbul Büyükşehir Belediyesi son yedi ay içerisinde tersine göç için başvuran 1500 kişiyi memleketlerine geri gönderdi. Göçün daha çok Samsun, Ordu, Giresun, Adana, Tokat, Sivas, Bingöl ve Mardin'e olduğu belirtildi.
Büyükşehir Belediyesi Kontrol Dairesi Başkanlığı kendilerine geri dönüş için başvuran 138 aileyi, eşyalarıyla birlikte kamyonlarla memleketlerine geri gönderirken, yaklaşık 1200 kişiyi de otobüslerle gönderdi. 2000'de ise 122 aile köye gönderilmişti. 2001 yılı rakamları 12 aya yayılarak hesaplandığında geçen yıla göre dönüş yapanların sayısında yaklaşık yüzde 100'lük bir artış görülüyor.
Belediye ocak ayında sadece yedi aileyi kamyonla gönderirken sayı ekonomik krizle birlikte artarak temmuzda 33'e yükseldi. Yedi ay içerisinde memleketlerine geri dönenlerin belediyeye maliyeti ise yaklaşık 50 milyar lirayı buldu.
Umduklarını bulamadılar
Kiğı, Karakoçan, Adaklı, Yayladere, Yedisu
İlçeleri Sosyal Yardımlaşma, Kalkındırma ve Kültür Derneği de (KAYYDER) köylerine geri dönmek isteyenler için çalışmalar yürütüyor. Dernek başkanı Yüksel Çimen, göçün özellikle yaşandığı Doğu illerinin önceleri problemli olduğunu kaydederek, "Altyapı olmayan, hayvancılığın ve tarımın gelişmediği bir bölgedeki insanlar doğal olarak yaşamlarını başka yerlerde sürdürmek için göç eder. Ancak şu anda bölgede barış ve huzur ortamı var. Büyük şehirlerde istediklerini bulamayan insanlar da memleketlerine dönüşe geçti" dedi.
'Kentleri kurtarır'
Geri dönüş için dernek olarak çalışmalarda bulunduklarını anlatan Çimen, "Geri dönmek isteyen insanlarımıza maddi imkân sağlamaya çalışıyoruz. Bölgedeki yerel yöneticilerle görüşerek boşalan, yıkılan köylerin düzenlenmesi ve altyapı inşası için çalışmalar yapıyoruz" diye konuştu.
Bingöl'deki 201 köyden 100'ünün yollarının kapalı olduğuna da dikkat çeken Çimen,
"Yolların açılması için 4-5 milyar olan mazot parasını imkânlarımız ölçüsünde karşılayarak kaymakamlıklara gönderiyoruz. Geri dönüş kapsamında söz verilen altyapılar yeterince sağlanamadığı için tersine göç eden kişiler umduklarını bulamayarak tekrar kentlere göç ediyor. Evlerine dönen insanlar çadırlarda yaşamak durumunda kalıyor. Altyapı eksiklikleri tamamlandığı takdirde hem bölge hem büyük kentler kurtulmuş olacak. Gecekondulaşma azalacak, gelir artacak, çevre düzelecek. Doğu'da yaşam, tarım, hayvancılık, ticaret tekrar canlanacak
ve bu insanlar devlete yük olmayacak. Ne yazık ki Bingöl merkezde bir tane fabrika olmamasına karşılık 460 tane kahvehane var. Beş ilçede bin aile şu anda tekrardan evlerini yapmak için uğraşıyor" dedi.
'Tarım geliştirilmeli'
Doğu Karadenizliler Kültür ve Yardımlaşma Derneği Başkanı Hasan Aydın da İstanbul'dan Doğu Karadeniz'e olan tersine göçün nedenlerini deprem korkusuna, ekonomik krize ve emekliliği gelmiş kişilerin çocukluklarını
yaşadığı köylerine dönmesi olarak açıklıyor. Özellikle ekonomik krizle birlikte tersine göçte artış olduğunu kaydeden Aydın, "Siz tarımı, hayvancılığı öldürürseniz oradaki insanlar da göç eder. İzlenen yanlış politikaların eseri bunlar. Tersine göçün daha da hareketlendirilmesi için tarım ve hayvancılığın geliştirilmesi gerekir" diye konuştu.
300 bin Divriğili
Divriği Kültür Derneği yöneticilerinden Cem Solmaz ise, ekonomik krizle birlikte tersine göçte bir hareketlenme olduğunu kaydederken, 1990'lı yılların başında Sivas'tan büyük kentlere 750 bin kişinin göç ettiğini belirtti. Şu anda İstanbul'da 300 bin Divriğilinin olmasına karşılık Divriği'de 25 bin kişinin yaşadığını dikkat çeken Solmaz, "Divriği'de sadece demir çelik fabrikası var. 1700 yılından beri Divriği'ye tek bir çivi çakılmamış. Başka iş alanı yok. Nüfus artışına paralel iş alanı artmayınca işsizlik sorunu ortaya çıkıyor. Ve insanlar hayatlarını idame ettirebilmek için göç ediyor" dedi. İstanbul'daki birçok Sivaslının
son dönemde ekonomik kriz ve deprem korkusu nedeniyle dönüşe geçtiğini anlatan Solmaz, "Maddi durumu iyi olanlar göç ettikleri köylerinin altyapılarını imar ederek ve villa tipi evlerini yaparak dönüyor" diye konuştu.
Göçün tahribatı
Güneydoğu'da terör nedeniyle köyden kente göç eden birçok ailede çocuklar, kent yaşamına uyum gösteremeyip suça yöneldi. Çağdaş Hukukçular Derneği Diyarbakır Şubesi'nin 'Göç ve Yarattığı Çocuk Suçlular' başlıklı araştırmasında, kırsaldan kente göç edenlerle ilgili sonuçlar şöyle:

  • Yüzde 98.3'ü çevreye uyumsuz,
  • Yüzde 79.8'inde beslenme problemi var. Açlığa direnemeyen çocuklar hırsızlığa yöneliyor, daha çok çikolata, kola ve sakız gibi maddeleri çalıyor.
  • Yüzde 91.6'sı sürekli iş bulamıyor,
  • Çocukların yüzde 40.7'si okula gidemiyor,
  • Yüzde 70.5'i dil sorunu yaşıyor.
    Köye dönüş projesi
    OHAL Valiliği'nden alınan bilgilere göre, OHAL Bölgesi'nden terör nedeniyle göç eden vatandaşlara çeşitli yerleşim yerlerinde 5 bin 853 konut yapıldı. 1999 yılında Köye Dönüş Projesi başlatıldı. Bu yıl İçişleri Bakanlığı'ndan 3.2 trilyon lira Köye Dönüş Projesi için ödenek ayrıldı. Bugüne kadar yapılan çalışmalar sayesinde 18 bin 600 kişi köyüne döndü. Diyarbakır'da bugüne kadar 3 bin kişinin köye dönüşü sağlandı. Geçen ay ise kentten 900 kişi köyüne döndü.
    İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin verilerine göre tersine göç
    Otobüsle gönderilenler
    YıllarKişi sayısıHarcanan miktar (TL)
    199715953.700.000.000
    199822569.437.350.000
    1999147795.000.000
    20001782.300.800.000
    2001 (7 aylık dönem)140028.923.100.000

    Kamyonla gönderilenler
    YıllarAile sayısıHarcanan miktar (TL)
    199745753.000.000
    1998932.715.000.000
    19997200.000.000
    200012230.194.500.000
    2001 (7 aylık dönem)13824.366.800.000