'Nükleer' veryansın

Nükleer fizikçi Prof. Sultansoy, Türkiye Atom Enerjisi Kurumu'nu (TAEK) yetersizlikle suçladı: Beş yıl önce aldıkları sistemi hâlâ kuramadılar.
Haber: DENİZ ZEYREK / Arşivi

ANKARA - Nükleer enerji ve yeni yüzyılın nükleer enerji kaynağı olarak gösterilen toryum elementi rezervi konusunda başlayan tartışmalar, Türkiye'nin bu konuda sınıfta kaldığını gösterdi. Bilim adamları en yetkili kurum olan Türkiye Atom Enerjisi Kurumu'nu (TAEK) yetersizlikle suçladı.
Kurumun satın aldığı, nük-leer araştırma ve geliştirme altyapısının temel unsurlarından olan 'parçacık hızlandırıcı sistemin' beş yıldır kutularda bekletildiği ortaya çıktı. Nükleer fizikçi Prof. Dr. Saleh Sultansoy, TAEK'in nükleer enerjinin 300'den fazla alanda kullanılmasına olanak sağlayan siklotron sistemi ihalesini ödeneği çıktığı halde tamamlayamadığını söyledi.
Sanayici destekliyor
Enerji Bakanı Hilmi Güler, göreve geldiğinden beri katıldığı her toplantıda hükümetin enerji politikasını "Enerji ihtiyacımızı Türkiye'nin kendi kaynaklarıyla karşılayacağız" diyerek açıkladı. Güler, ilk basın toplantısında AKP'nin nükleer enerjiye de sıcak baktığını ortaya koydu. Bu açıklama Türkiye'deki madenleri, özellikle de bor ve toryum elementlerini tartışma konusu yaptı. Bir grup bilim adamı ve sanayici, hükümetin yaklaşımına büyük destek verirken, Bakan Güler'in talimatıyla bor ve toryum komisyonları kuruldu.
Eti Holding, TÜBİTAK ve TAEK'in temsilcilerinin yanı sıra üniversitelerden fizikçiler, Türkiye'de toryum elementinden enerji üretmenin mümkün olup olmadığını görüştü. Toplantıda çıkan tek sonuç Türkiye'de, özellikle de Eskişehir, Malatya ve Kayseri'de toryum rezervi bulunduğu, ancak bu elementten enerji üretecek altyapının olmadığıydı.
'Ürdün'de bile var'
Toryum toplantısına katılan bilim adamlarından biri olan fizikçi Prof. Saleh Sultansoy, TAEK'in gerekli adımları atmadığını söyledi. Ermenistan, İran, Azerbaycan, Suriye ve Ürdün'de çok sayıda bulunan parçacık hızlandırıcıların Türkiye'de bulunmadığını belirten Sultansoy,
"TAEK iki yıl önce getirdi ancak kuramadı. Hızlandırıcı iki yıldır kutularda bekliyor. Daha önce de üç yıl Fransa'da kutularda bekletilmişti" diye konuştu.
Sultansoy, sistemin 500 bin dolar olduğunu, ancak kullanılmadığı için biliminin büyük olanaklar kaybettiğini belirtti. Sultansoy, gecikmenin yanlış ve eksik siparişten kaynaklandığını öne sürdü. Türkiye'de bazı hastanelerin nükleer tıp bölümlerinde parçacık hızlandırıcı sistemlerin kullanıldığı-na dikkat çeken Sultansoy, "Bunlar araştırma -geliştirmede kullanılamayacak kapalı sistemler. TAEK'in bir an önce bu sistemi hayata geçirmesi gerekiyor" dedi.
Nükleer tıp, arıtma, polimer kimyası, biyokimya gibi alanlarda önemli çalışmalara olanak sağlayan sistemlerden biri olan siklotron sisteminin de kurulmadığını anlatan Sultansoy, "Ödeneği 80'li yıllarda bütçeye konuldu, ama ihalesi sürekli iptal ediliyor" dedi. Prof. Sultansoy'a göre, TAEK gibi TÜBİTAK da nükleer çalışmalara gereken önemi vermiyor.
TAEK yalanlamadı
TAEK yetkilileri konuyla ilgili bir açıklamadan kaçınırken, TAEK'te parçacık hızlandırma sistemi olmadığı doğrulandı. 15 milyon dolarlık siklotron projesinde de 1999'da somut adımlar atıldığı, ancak çalışmaların tamamlanamadığı vurgulandı.