Onlar çağdaş liseli kızlar

Songül, Dürdane, Özlem, Ceylan, Yücel ve Gönül... Onlar, Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği'nin, ilköğretimden sonra eve dönüp 'hemen evlendirilmesinler, okusunlar' diye 'Çağdaş Yatılı Liseli Kızlar' projesi kapsamında İstanbul'daki yatılı liselere yerleştirdiği 200 öğrenciden sadece birkaçı...
Haber: UMAY AKTAŞ SALMAN / Arşivi

İSTANBUL - Türkiye'deki 561 yatılı ilk-öğretim bölge okulu (YİBO) ve pansiyonlu ilköğretim okulundan (PİO) her yıl mezun olan yaklaşık 30 bin öğrencinin 20 bini ortaöğretime yerleşiyor. Önceki yıllara göre öğrenci sayısı giderek artsa da ortaöğretim kurumlarında hâlâ 39 bin boş yatak mevcut.
Milli Eğitim Bakanlığı, bulunduğu bölgede okul olmayan çocuklara sekiz yıllık zorunlu eğitimi verebilmek için kurulan YİBO ve PİO'lardan 14 yaşında mezun olan öğrencilerden not ortalaması iyi ve pekiyi olanları, doğrudan ortaöğretime parasız yatılı yerleştiriyor. Kalan öğrenciler ise, sınavla, yatılı ortaöğretim kurumlarında eğitimlerini sürdürüyor. Bunlara rağmen binlerce kız ilköğretimden sonra zorla evlendiriliyor, erkekler çalışmak zorunda kalıyor, okula gitmiyorlar.
Anadolu'dan İstanbul'a
Bu durumdaki öğrencilerin eğitimlerini sürdürebilmeleri için yıllardır uğraş veren dernekler var. Bunlardan biri olan Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği (ÇYDD), kız öğrencilerin eğitime devam edebilmeleri için 1999'da
'Çağdaş Yatılı Liseli Kızlar' projesini başlattı. Dernek bugüne kadar 200 kız öğrenciyi İstanbul'da yatılı liselere yerleştirdi.
'Eğitimin önemini anladık'
Songül, Dürdane, Özlem, Ceylan, Yücel ve Gönül, bunlardan yalnızca altısı. Van'dan Tunceli'ye, Balıkesir'e kadar çeşitli YİBO'larda ilköğretimlerini tamamlayan bu altı kız, aynı zamanda YİBO'ların ne kadar önemli ve başarılı olduğunun bir göstergesi. Köylerinde okul olmadığı için YİBO'larda
okumak zorunda kalan öğrenciler, YİBO'lar olmasaydı okula gidemeyeceklerini belirterek, "YİBO'da eğitimin önemini anladık" diyor.
Hepsi başarının örneği
Kandilli Kız Lisesi son sınıfta okuyan öğrenciler, yatılı okumaya alışkın oldukları için İstanbul'da hiç zorlanmamışlar. Öğretmenleri de çok memnun: "Uyumlu ve disiplinli tavırlarıyla YİBO'ların ne kadar iyi bir eğitim verdiğini anladık." Kızların her biri başarılarıyla okulda örnek gösteriliyor.
Erdoğan: Hiç zorlanmıyorum
Songül Erdoğan, Tunceli'deki Çemişkezek YİBO'dan mezun. İstanbul'da hiç zorlanmadığını belirten Erdoğan, "Hatta bazı derslerde daha iyiydim. Okuma alışkanlığını YİBO' da öğrendim. Kütüphanemiz öğretmenlerimizin desteğiyle kurulmuş, ÇYDD yardım etmişti. Buraya geldiğimde okumam gereken kitapları çoktan YİBO'da okumuştum" diyor.
'Ya YİBO olmasaydı...'
YİBO'da okumanın, küçük yaşta kendi ayakları üstünde durmayı öğrettiğini vurgulayan ve tıp okumak istediğini söyleyen Erdoğan, yaşadıklarını şöyle anlatıyor: "Arkadaşlıklarımız sağlamdı. Öğretmenlerimiz de bize çok bağlıydı. Bir sorunumuzda hemen ilgilenirlerdi. Beş kardeşiz, hepimiz YİBO'da okuduk. YİBO olmasaydı nasıl okurdum?"
Dürdane Tez ise Alanya Demirtaş YİBO' dan gelmiş İstanbul'a. Edebiyat öğretmeni olmak istiyor. YİBO'lar, ailelerin eğitimin önemini fark etmesi ve çocuklarının eğitime devam etmesini desteklemesi açısından çok önemli. Van Erçiş'teki YİBO'yu bitiren Ceylan Torunoğlu bunun en iyi kanıtı. Torunoğlu, her şeyi YİBO'da öğrendiğini söylüyor:
"Kendimize ilkeler belirledik, okumanın önemini anladık. Okumanın önemini anladıktan sonra ailelerimizi razı ederek, uzak yerlere okumaya geldik. Onlar da sayemizde okumanın faydasını öğrendi. Arkadaşlarımızın çoğu ortaöğretime devam ediyor."
Onlar için 'zor' yok
Özlem Çetinkaya, Yücel Yıldız, Gönül Bilir de diğerleri gibi kendilerine güveniyor, geleceğe umutla bakıyor. Onlar daha yedi-sekiz yaşlarında kendi sorumluluklarını almış ve eğitimle kendilerini geliştirmiş.
Onlar için hayatta zor diye bir şey yok. Çünkü zor şartlarda büyüyerek, yaşıtlarının dert ettiği birçok sorunu çoktan aşmışlar.



Bakanlığın da gözbebekleri
Milli Eğitim Bakanlığı, YİBO ve PİO'ların daha iyi eğitim olanaklarına kavuşması ve yaygınlaşması için çalışıyor. MEB İlköğretim Genel Müdürü Hüseyin Çalık, YİBO ve PİO'lardaki doluluk oranının yüzde 70'ten 91'e yükseldiğini açıkladı. Çalık, "Ortaöğretimde boş yatak sayısı azaldı. Bu yıl, okul birincisi, ikincisi ve üçüncüsü olan 1500 çocuğu Türkiye'nin en kaliteli liselerine yerleştirdik. Çoğu okulda rehber öğretmen açığını kapattık. Bilgi ve Sabancı üniversiteleri ile YİBO ve PİO'ların iyileştirilmesine yönelik çalışmalar yapıyoruz" diye konuştu.
İlköğretim Genel Müdürü Çalık'ın verdiği bilgilere göre son yıllarda YİBO ve PİO'lardaki iyileştirme çalışmaları şöyle:
Eksikler hızla gideriliyor
  • Yatılı okulların her türlü ödeneklerinin, zamanında ve hiçbir kısıntı uygulanmadan gönderilmesi sağlandı. Ek kaynaklardan takviye yapıldı.
  • Bu okulların müdürlüklerinin büyük bir kısmı vekâletle yürütülmekteyken yapılan atamalarla bu vekâletlerin çoğu asalete dönüştürüldü. Pansi-yonlu okulların müdürlüklerine asaleten atamaların kolaylıkla yapılabilmesi için yetki valiliklere devredildi.
  • Okullara 2003 yılında 101.6 trilyon lira ödenek gönderildi. 2004 yılında ise 116 trilyon lira ödenek planlandı.
  • Temel Eğitime Destek Projesi kapsamında YİBO ve PİO'larımızın yüzde 42'sinin tüm eksiklikleri giderildi.
    2004 ve 2005 yıllarında da 105'er olmak üzere toplam 210 yatılı okulumuzun da eksikliklerinin giderilmesi planlandı.