'Paket'e uyum şart

AB'ye tam üyelik yolunun açılması ve demokratikleşme hedefiyle Meclis'ten geçirilen Anayasa değişikliği paketinin istenen sonucu doğurması için bu değişikliklere uygun uyum yasalarının da 'acilen' çıkarılması gerekecek.
Haber: ADNAN KESKİN / Arşivi
DEMET BİLGE / Arşivi

ANKARA/İSTANBUL - AB'ye tam üyelik yolunun açılması ve demokratikleşme hedefiyle Meclis'ten geçirilen Anayasa değişikliği paketinin istenen sonucu doğurması için bu değişikliklere uygun uyum yasalarının da 'acilen' çıkarılması gerekecek.
Ağırlıkla hak ve özgürlüklerin genişletilmesini gözeten 34 maddelik Anayasa değişikliklerinden sonra uyum yasalarının çıkarılmaması ya da çok geciktirilmesi, bu değişiklikleri büyük ölçüde kâğıt üzerinde bırakacak.
1995'teki gibi olmasın
Son olarak 1995 yılında gerçekleştirilen Anayasa değişikliğinin gerektirdiği kimi uyum yasalarının halen çıkarılamamış olması nedeniyle yaşanan sıkıntılar da bu kanıyı destekliyor. Kimi Anayasa değişiklik maddelerinde hedeflenen amacın gerçekleşmesi için en az üç-dört yasada değişiklik gerekiyor. Örneğin, kanunla yasaklanmış dilde yayın yapılamayacağı hükmünü Anayasa'dan çıkaran değişikliğin tek başına sonuç doğuramayacağı belirtiliyor. Çünkü Basın Yasası, TRT Yasası ve RTÜK Yasası'nda, Türkçe dışında başka dillerle yayın yapılamayacağı yönünde hükümler bulunuyor.
Eğer Kürtçe yayına vize verilecekse bu yasaların değiştirilmesi şart. Değişiklikler yapılmadığında konu yargıda tartışma nedeni olacak. Olası davalarda mahkemelerin görüş birliği sağlaması da zor görülüyor. Bu durumda mahkemelerin, ilgili yasaları
Anayasa'ya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesi'ne taşımaları dışında seçenek kalmayacak. Düşünce ve örgütlenme özgürlüğünün sınırlarını genişleten yeni Anayasa maddelerinin sonuç doğurabilmesi de, düşünceyi cezalandıran yasa maddelerinin değişikliğine bağlı. TCK 312. madde ve TMY 8. madde aynı kaldığı sürece DGM'ler yine bunlara dayanarak ceza vermeyi sürdürebilecek.
Hortumcuya işler mi?
'Hiç kimse yalnızca sözleşmeden doğan bir yükümlülüğü yerine getirememesinden dolayı özgürlüklerinden alıkonulamaz' hükmünün nasıl hayata geçirileceği de tartışılan konulardan biri. Bankayla trilyonluk kredi sözleşmesi imzalayıp, sonra bunu ödeyemeyen 'hortumcular'ın bu değişiklikten yararlanıp yararlanamayacağı ve hapse girmekten kurtulup kurtulmayacağı sorularına yanıt aranıyor.
SSK, Bağ-Kur primleri
Aynı şekilde Sosyal Sigortalar Kurumu (SSK) ve Bağ-Kur'a prim borcunun bu kapsama girip girmeyeceğinin ya da değişikliğin sadece özel hukuk ilişkileriyle sınırlı olarak mı işletileceğinin (alım-satım sözleşmesi, kira kont- ratı, nafaka gibi), ilgili yasalarda açıkça tanımlanması gerekecek.
***
Uzman görüşü: Kaos yaşanır
İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Burhan Kuzu, 1995 yılında yapılan Anayasa değişikliğinin öngördüğü uyum yasalarından bir bölümünün hâlâ çıkarılmadığını belirterek şunları söyledi:
'Yargıç yasayı uygular'
"Anayasa doğrudan uygulanmaz. Yol gösterir, temel ilkeleri belirler. Bunlara göre de yasalar çıkar. Anayasa'da hangi madde değiştirilmişse onunla ilgili yasada da uygun değişiklik yapılması gerekiyor. Aksi halde yargıda büyük bir kaos yaşanır. Hak ihlalleri olur. Örneğin, mahkemenin önüne bir olay gelecek. Bir tarafta Anayasa var, diğer tarafta yasa. Yargıç yasayı uygulamak zorundadır. O zaman da kaos yaşanır. Kanun değişmemişse, Anayasa'nın değişmesinin anlamı olmaz. Birkaç ay içinde uyum yasaları çıkarılmalı ve değişiklikler uygulamaya geçirilmelidir."
***
Bu yasalar değişecek
Anayasa değişikliği paketinin işlerliği için değiştiril-mesi gereken bazı yasalar:
"Ceza Kanunu (başta idamı öngören maddeler), Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu (adil yargılama gibi haklar için), DGM Yasası, Partiler Yasası (odak tanımı ve kapatmada oy oranı değişikliği nedeniyle), Basın Yasası, RTÜK Yasası, TRT Yasası, Terörle Mücadele Yasası, Toplantı ve Gösteri Yürüyüşleri Yasası, Dernekler Yasası, Sendikalar Yasası, Çek Yasası, İcra İflas Yasası, Çıkar Amaçlı Suç Örgütleriyle Mücadele Yasası, Vatandaşlık Yasası, OHAL Yasası, Borçlar Yasası, Polis Vazife ve Selahiyetler Yasası (konut dokunulmazlığı ve haberleşme özgürlüğüyle ilgili), Emekli Sandığı ve milletvekili emeklilikleriyle ilgili yasalar (kıyak emeklilik için), Yakalama ve Gözaltına Alma Yönetmeliği, Asgari Ücret Yönetmeliği."