Para rektörün avcunda

Rektörlerin girişimiyle TBMM gündemine getirilen ve YÖK Kanunu'nun birçok maddesinde
değişiklik öngören kanun tasarısı...
Haber: AYŞEGÜL DİKENLİ / Arşivi

İSTANBUL - Rektörlerin girişimiyle TBMM gündemine getirilen ve YÖK Kanunu'nun birçok maddesinde değişiklik öngören kanun tasarısı YÖK üyelerinin kafasını karıştırdı. Üniversitelere özellikle kaynak kullanma alanında 'özerklik' getiren tasarının zaten geniş yetkileri olan rektörleri 'krala' dönüştüreceği belirtildi. YÖK Genel Kurulu Üyesi Prof. Dr. Aysel Çelikel ve Prof. Dr. Burhan Şenatalar ile Üniversite Öğretim Üyeleri Derneği Başkanı Prof. Dr. Kadir Erdin tasarının sakıncalarını anlattı.
'Sevmiyorsa yandın'
Prof. Aysel Çelikel: İstanbul Üniversitesi'nde tasarıda öngörülen 'torba bütçe' sistemi pilot olarak uygulanıyor. Ben bir süre İÜ'de dekanlık yapmamış olsaydım bu bütün kaynakları rektörde toplayan 'torba bütçe' uygulamasını olumlu bulurdum. Ancak ben bu 'torba bütçeyi' yaşadım. Rektör belirli fakültelere sıfır kaynak ayırırken bazılarına yüzde 60-80'lere varan oranda pay ayırdı.
Bugün üniversitelerde otokratik bir yönetim var. Bazı rektörler ise totaliter. Rektör sizi sevmiyorsa dekan olarak işiniz çok zorlaşıyor. Tüm sorunlar konuşulmadan tepeden inme kanunlar geliyor. Bu tasarı YÖK'te bile konuşulmadı. Ancak belki de yasalaşacak. Oysa en az iki, üç gün oturulup konuşulması gerekiyor. Ve biz 20 yıl sonra fark etmediğimiz bir yanlışın içine düşeceğiz.
'Yıkıcı değil yapıcıyız'
Bazı öğretim üyeleri çok eleştiri getirince onlar sistemi yıkmaya çalışmakla suçlanıyor. Oysa kimse sistemi yıkmaya çalışmıyor. Tam aksine güçlenmesi için çalışıyor. Biz şu an YÖK'teyiz ancak yetkimiz yok sadece öneride bulunabiliyoruz. Bir de başkanın bazı yapmak istediklerini frenlemeye çalışıyoruz. Sayın 'başkan' 'Bunu özel bir toplatıda konuşuruz' diyor. 'Başkan'la diyaloğu iyi olan bazı rektörler umarız böyle bir toplantı ortamı oluşturur.
'Rektörün iktidarı pekişir'
Prof. Burhan Şenatalar: Bu gibi konuların çok geniş tartışılması gerekir. Ama mali sorunun ötesinde bütün üniversite sisteminin yeniden yapılandırılmaya ihtiyacı var. Tasarıyla rektörlerin elindeki güç artacak. Bazı rektörler bunu daha katılımlı kullanabilir. Ancak bazı üniversiteler de
ise rektörlerin iktidarı pekişmiş olur. Tasarıda öngörülen 'İşletme hesabı' ve 'torba bütçe' gibi uygulamalar sorunlara neden olabilir. Çünkü bu paranın nasıl dağıtılacağının kriterleri belli değil.
Hesap sorabilme, katılım lazım. Bugünkü merkeziyetçi yapının içine 'torba bütçe' koyarsanız üniversiteye değil rektörlere esneklik sağlarsınız. Üniversite sistemimizi yenilemek istiyorsa bu sadece 'para pul, kaynak kullanma' sınırları için kalacak bir şey değil bütün yönetim anlaşıyının değişmesi gerek.
'Yeni sorunlar getirir'
Prof. Kadir Erdin: Üniversite caimasını çok yakından ilgilendiren bu değişiklikler, geniş katılımlı toplantılarla tartışılmalı. Katılıma ve eleştiriye kapalı bir sistemin üreteceği her öneri, tepeden inme her yasa çözüm değil yeni sorunlar getirecektir.
Tasarı neler getiriyor?

  • Öğrencilerin ödedikleri harçları üniversiteler belirleyecek. Bu doğrultuda her üniversiteye göre her bölümün harç miktarı farklı olacak. Yani İstanbul veya Ankara'daki bir üniversite ile Diyarbakır'daki bir üniversitenin harcı aynı olmayacak.
  • 'Torba bütçe' uygulamasına başlanacak. Böylece parayı kullanma yetkisi üniversite yönetim kurullarına verilecek. Torba bütçe uygulaması için oluşturulan 'işletme hesabı'na göre; 'işletme hesabı'nın 'ita amiri' rektör olacak.
  • 'Araştırma profesörlüğü' uygulamasına geçilecek.
  • Öğrencilerin ödeyecekleri harç miktarları yükselecek. Çünkü tasarıya göre üniversiteler öğrenci başına cari hizmet ödeneği miktarının yarısına kadar ücret belirleyebilecek.
  • Özellikle ikinci öğretim harçları çok yükselecek. Üniversite tarafından belirlenecek harç miktarı, normal eğitimin en az üç katı olacak.
  • Kredi ve Yurtlar Kurumu'nun denetiminde olan krediler üniversitelere devredilecek.
  • Yabancı uyruklu öğrencilerin ücretlerini her üniversite kendi belirleyecek.
  • Başarılı öğretim üyelerine prim verilecek.