Pülümür sallandı

Türkiye deprem gerçeğini dün yine anımsadı. Tunceli'nin Pülümür ilçesinde meydana gelen 6.5 büyüklüğündeki üç saniyelik sarsıntıda bir kişi yaşamını yitirdi.
Haber: ŞEYHMUS ÇAKAN / Arşivi
TURGAY İPEK / FERİT DEMİR / Arşivi
FERİT ASLAN / Arşivi

TUNCELİ - Pülümür ilçesi, dün sabah saat 07.26'da Richter ölçeğine göre 6.5 büyüklüğünde 3.5 saniye süren depremle sarsıldı. Doğu Anadolu ve Doğu Karadeniz'i sarsan depremde Sağlamtaş Köyü'nde 66 yaşındaki Gülizar Yıldırım enkaz altında kalarak can verdi. Pülümür'deki 49 köyden 40'ında hasara neden olan depremde bazı binalar yıkıldı. Pülümür ilçe merkezinde de başta kamu binaları olmak üzere çok sayıda bina hasar gördü.
Çelişkili rakamlar
8 bin 804 kişilik nüfusuyla Türkiye'de nüfus yoğunluğunun en az olduğu ilçelerden Pülümür, saat 07.26'da korkunç bir gürültüyle sallanmaya başladı. Boğaziçi Üniversitesi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü'nün büyüklüğünü 6.5 olarak açıkladığı deprem yerin 10 kilometre altında meydana geldi. Atatürk Üniversitesi Deprem Araştırma Merkez Müdürlüğü ise büyüklüğü 5.9 olarak saptadı.
Altı kişi yaralandı
40 köyde birçok evin oturulamayacak hale geldiği depremde ölüm haberi, ilçeye 16 kilometre uzaklıktaki 20 haneli Sağlamtaş Köyü'nden geldi. Üç evin tamamen yıkıldığı, 17 evin oturulmaz hale geldiği köyde, ahıra hayvanlara yem vermeye giren 66 yaşındaki Gülizar Yıldırım, enkaz altında kalarak yaşamını yitirdi, eşi Hasan Yıldırım ise kurtarıldı.
Erzincan'da Polis Meslek Yüksekokulu'nda görevli 30 yaşındaki polis memuru Sevan Turunç ile okul öğrencilerinden 25 yaşındaki Yunus Özdemir, Pülümür'de de Yatılı İlköğretim Bölge Okulu'ndaki dört öğrenci, panikle pencereden atlamaları sonucu yaralandı. Adliye personeli İbrahim Alnıaçık da kalp krizi geçirdi. Depremin, halkın çoğunun evinden çıktığı saatte meydana gelmesi, ölü ve yaralı sayısındaki artışı engelledi. Çok sayıda hayvan ahırlarda telef oldu.
Her depremde olduğu gibi dün de en çok hasar kamu binalarında oldu. Pülümür Emniyet Müdürlüğü, Ziraat Bankası Şubesi, Pülümür Belediyesi, Yatılı İlköğretim Bölge Okulu ve Afet Konutları kullanılamaz hale geldi.
13 Mart 1992'de 6.8 şiddetindeki depremde 653 kişinin öldüğü Erzincan'daki Adliye Binası'nda da hasar oldu. 400 personel uzun süre içeri girmedi.
Ergezen'den suçlama
Önce Erzincan'a, oradan da askeri bir helikopterle Pülümür'e gelen Bayındırlık ve İskân Bakanı Zeki Ergezen, Tunceli Valisi Mustafa Erkal ile, belediye binası, Yatılı Bölge Okulu ve afet konutlarında inceleme yaptı. Özellikle kamu binalarındaki hasarı değerlendiren Ergezen durumun, aslında ahlak çöküntüsünden kaynaklandığını söyledi. Kamu binalarıyla ilgili olarak soruşturma başlattığını açıklayan Ergezen, hasar tespiti için Ankara'dan ekip geldiğini belirtti. Ergezen, müteahhitleri kastederek,
"Bazı insanlar kendi çıkarlarını düşünüyor. Çimentodan, demirden kısıyor.
İşinizi doğru yapın" dedi.
Sarsıntı Erzincan, Sivas, Bingöl, Muş, Malatya, Bayburt, Gümüşhane, Trabzon, Rize ve Giresun'da da hissedildi. Sıcaklığın eksi 10 derece olduğu bölgede yataklarından korkuyla fırlayan vatandaşlar, sokaklara döküldü. 'Deprem, nereyi vurdu?' merakıyla telefonlara sarılıp, yakınlarından haber almaya çalıştılar. Telefon trafiğinin yoğunlaşması üzerine hatlar kilitlendi.
Depremin ardından saat 07.29 ile 17.50 arasında en büyüğü 3.8 olan 30 artçı sarsıntı meydana geldi. Saat 17.57'deki 4.2'lik sarsıntıda ise vatandaşlar panik içinde evlerinden sokaklara çıktı.
İlk büyük depremin 26 Temmuz 1967'de meydana geldiği Pülümür'de bin 282 konut yıkılmış, 97 kişi de hayatını kaybetmişti. 15 Mart 1992 günü meydana gelen 5.8 büyüklüğündeki depremde ise toplam 439 bina yıkılmış, can kaybı olmamıştı.
Yardım hemen geldi
Kriz masası oluşturduklarını belirten Vali Erkal, Erzurum, Elazığ ve Erzincan'dan kurtarma ve Kızılay ekiplerinin geldiğini ve 150 çadır kurulduğunu söyledi.
Bölgede kar yağışı başlarken, depremzedeler için Meydan ve Hiver mahallelerinde çadırkent oluşturuldu. Elazığ ve Erzurum Kızılayı'ndan bin 200 battaniye, 405 çadır, 80 katalik soba ve tüpü Pülümer'e ulaştı. Ayrıca, Erzincan Kızılay Şubesi'nden bir sağlık ekibi ile haberleşmeyi sağlamak amacıyla bir uydu telefon da yollandı. Öğle saatlerinden itibaren
bölgede çadırlar kuruldu, vatandaşlara yiyecek dağıtıldı.
Pülümür Belediye Başkanı Mesut Coşkun ise "Havanın çok soğuk olmasına rağmen hiç kimse evine giremiyor. Bize acilen çadır ve ısıtıcı lazım" diye konuştu.



Okulun ömrü 3.5 saniye
1992 yılında meydana gelen 6.8 büyüklüğündeki depremde yıkılan ve yeniden yapılarak üç ay önce hizmete giren Yatılı İlköğretim Bölge Okulu (YİBO), 295 öğrencinin tepesine çökecekti. Dünkü 3.5 saniyelik depremde ağır hasar gören binanın müteahhidi ise CHP Milletvekili Hasan Göyüldar.
Pülümür Belediye Başkanı DSP'li Mesut Coşkun, ağır hasar görerek kullanılamayacak hale gelen YİBO ile ilgili olarak şu açıklamayı yaptı. "YİBO'nun inşaatını Adanalı bir müteahhit aldı. Bitirme aşamasına geldiğinde şimdiki CHP Milletvekili Göyüldar'a devretti. İnşaat 10 yıl kadar sürdü ve Göyüldar üç ay kadar önce teslim etti. Ama yeni bina, bir depremde kullanılamaz hale geldi. Allah'tan öğrencilere birşey olmadı."
Coşkun, afet konutları ve YİBO inşaatının terör korkusu yüzünden yeterince denetlenmediğini belirterek, "Bayındırlık İl Müdürlüğü'nden kontrolörler, terörü bahane ederek Pülümür'e gelmedi. İnşaatlar da müteahhitlerin insafına kaldı" dedi.
İnceleme yapılacak
Konuyla ilgili açıklama yapan Tunceli Valisi Mustafa Erkal, YİBO'nun kesin kabulünün henüz yapılmadığını belirterek, yetkililerin yapacağı incelemeler sonrası müteahhit hatasının değerlendirileceğini söyledi.