'Radarlar güvenli'

Yaklaşık 10 yıldır tartışılan 'Türk
Boğazları Trafik Yönetim ve Bilgi Sistemi Projesi'nin, insan ve çevre sağlığı...
Haber: İBRAHİM GÜNEL / Arşivi

İSTANBUL - Yaklaşık 10 yıldır tartışılan
'Türk Boğazları Trafik Yönetim ve Bilgi Sistemi Projesi'nin, insan ve çevre sağlığı üzerinde olumsuz etkisi bulunmadığı öne sürüldü. Projeyi yürüten Başbakan Başdanışmanı Turhan Özer, sistemin asıl amacının, Türkiye'nin kültür ve doğal varlıklarını korumak olduğunu savundu.
Yaklaşık 20 milyon dolara mal olacak sistemin 2002 başında hizmete gireceğini anlatan Özer şunları söyledi:
"Sistem içinde yer alan ve iki boğaza
dikilecek radarlar, bir kere elekromanyetik dalga yayıyor. Boğaz girişlerindekiler haricinde olanların menzili 2.5-3 mil. Bir insan Kanlıca'daki parka gidip otursa, yoğurdunu yerken belki önünden 10 gemi geçecek. İstanbul Boğazı'ndan günde geçen gemi adedi 135-150. Bunlardan 120'sinin üzerinde radar var. Bunların yayacağı elektromanyetik radyasyon, bizimkilerden belki milyonlarca kez fazla."
Çanakkale ve İstanbul Boğazları'na konulacak radarların, yalnızca denize döndüğünde elekromanyetik dalga yayacağını kaydeden Özer, "Bunu da halkımızı korumak için yapmıyoruz. Radarın prensibi itibarıyla böyle. Yani, sadece denizi gösterecek" dedi.
'Geç bile kaldık'
Sistemin ilk kez Türkiye'de denenmediğini de anlatan Özer, "Birçok uluslararası su yolu ve limanda kullanılıyor. Mississippi Nehri'nde bu sistemle seyir yapılıyor. Orada da koskoca New Orleans şehri var. Ayrıca New York, Londra, Bahreyn limanlarında bu sistemle gemiler yanaşıp, kalkıyor. Biz geç bile kaldık" dedi.
Türkiye'nin Uluslararası Denizcilik Örgütü'nde (IMO) ve bazı platformlarda bu sistemi kurmadığı için uzun yıllar eleştirildiğini anlatan Özer, "Yabancılar,
'Siz bugüne kadar güvenli geçişi sağlayamadınız. Bırakın biz yapalım' dedi. Bu, Türkiye'nin egemenliğini tehlikeye atar. Bu sistem bizim Boğazlar üzerindeki hükümranlığımız için elzem."
Sistemin yalnızca radar kulelerinden ibaret olmadığını da belirten Özer, şu bilgileri verdi:
"Her iki boğazda toplam 13 radar kulesi var. Bunlardan sadece Çanakkale'deki iki kule 40 metre uzunluğunda. Diğerleri 30 metrenin altında. Radarların yanında meteorolojik cihazlar, akıntı ölçen sensörler ve kameralar olacak. Ayrıca her
iki boğazda bu verileri toplayacak trafik kontrol merkezi olacak. Bu merkezler, Karadeniz'den giren bir gemiyi uluslararası sulara çıkana kadar her konuda bilgilendirecek. Bir nevi havaalanlarındaki uçak indirip, kaldıran sisteme benziyor."
'Kontrolümüzde'
Sistemi işletecek olan Kıyı Emniyeti ve Gemi Kurtarma İşletmeleri'nin Genel Müdürü Hücum Tulgar ise, bugüne kadar ilkel şartlarda boğaz trafik düzeni sağlandığını söyledi. Eski Rus dürbünleri ve telsizlerle gemilerin yönlendirildiğini anlatan Tulgar, "Öncelikle tüm kıyılarımıza Dijital Küresel Pozisyon Sistemi (Digital Global Position System- DGPS) kuruyoruz. Boğazlar'a kurulacak Gemi Trafik Sistemi (Vessel Traffic System-VTS) de, DGPS ile koordineli çalışacak. Yani, bir gemi Novorosisk limanından hareket ettiğinde bizim sistemimize girecek. Kontrolümüzde güvenli bir şekilde uluslararası sulara çıkacak" dedi. VTS'nin Boğazlar'daki kaza riskini yüzde 70 azaltacağına dikkat çeken Tulgar, şunları söyledi:
"Denizde hiçbir zaman kaza riski sıfıra inmez. Boğazlar'da kazaları önlemenin ve güvenliğin maksimum sağlanması için üç tane olmazsa olmaz şart var. Birincisi VTS, ikincisi kılavuzluk hizmetleri, üçüncüsü de çok yaygın römorkörlerle etkin eskort ve römorkaj hizmetleri."