Sarıkamış Çanakkale olur mu?

Sarıkamış Çanakkale olur mu?
Sarıkamış Çanakkale olur mu?

Genç Gençlik ve Spor Bakanı Suat Kılıç (sağda) yürüyüşü ön saflarda tamamladı.

Yaklaşık 15 bin kişi, tipi altında Sarıkamış şehitleri için yürüdü. Bakanlığın etkinliği gelenekselleşirse Sarıkamış da 'Çanakkale' gibi ilgi odağı olabilir.
Haber: DENİZ ZEYREK / Arşivi

Bu satırları, Allahuekber Dağları’ndan geçen, 4 kilometresi tırmanarak geçilen 9 kilometrelik çok zorlu bir yolu yürüdükten sonra yazıyorum. Biraz önce üzerimden çıkardığım kıyafetler, en ağır kış koşullarına göre hazırlanmıştı. Yola çıkmadan belediyenin dağıttığı ‘3. Ordu azığı’nda kremçikolata, tahin helvası, meyve suyu, şişe suyu ve bir dilim ekmek vardı. Buna rağmen, yaklaşık 30 santimetreyi bulan kardan, rüzgârla birlikte yüzümüze çarpan sertleşmiş kardan olsa gerek, 2 saatlik yolculuktan geriye sızlayan ayak parmaklarım, ıslak kıyafetlerim ve açlık hissi kaldı.
İki gündür, Sarıkamış Harekâtı ile ilgili doküman/kitaplar okuyorum. Hepsinin ortak mesajı aynı: Şehit sayısı 40 bin de olsa 90 bin de.. Büyük bir askeri strateji hatası, yanlış emre rağmen büyük bir itaat duygusu ve aradan geçen 97 yılda beyaz bir hüzünle kaplanmış büyük bir trajedi. 

Mehmetçik’le empati 

Dünkü yürüyüşümüzün temel hedefi de bu trajedenin nasıl gerçekleştiğini yerinde görüp biraz olsun o gün orada olan Mehmetçik ile empati kurabilmekti. Özellikle de yola çıkmadan hemen önce okuduğum şu mektubun yazarı olan isimsiz kahramanla:
“Ana, sana bu mektubu Allahuekber Dağları’ndan yazıyorum. Galiba veda vakti geldi. Hakkını helal et Anam! Elif kıza selam söyle!(...) Üzülme ana, ağlama... Saruhanlı nere, Sarıkamış nere deme. Sarıkamış için ölmeyi bilmiyorsa bir adam, Saruhanlı için nasıl yaşar?”
Bir gün önce Sarıkamış’ta toplandık. Gençlik ve Spor Bakanı Suat Kılıç, İçişleri Bakanı İdris Naim Şahin, Jandarma Genel Komutanı, Kars Milletvekilleri Ahmet Arslan ve Yunus Kılıç, Manisa Milletvekili Selçuk Özdağ, Uşak Milletvekili İsmail Güneş, çok sayıda bürokrat saat 08.00’de kahvaltıda buluştuk. Çoğunluğu Kars ve Erzurum’dan olmak üzere Türkiye ’nin değişik illerinden kara, demir ve hava yoluyla gelen yaklaşık 15 bin öğrenci otobüslerle yürüyüşün başladığı noktaya gitti.
Doğrusu, organizasyonda büyük emeği olan Gençlik ve Spor Bakanlığı Kültür, Eğitim ve Araştırma Genel Müdürü Abdulkadir Mahmutoğlu bir gün önce “10 bin kişi gelecek dediğinde inanmamıştım. Ancak, yürüşün bir ucu 9 kilometrelik parkurun başında, diğer ucu sonunda olunca katılımın büyüklüğünü bizzat yerinde görmüş olduk.
Uşak Milletvekili İsmail Güneş ile hızla ilerlerken, tırmanma bölgesindeki 3. kilometrede önce Jandarma Genel Komutanı Bekir Kalyoncu’yu geçtik. Çok yorgun görünüyordu ve yavaşlamıştı. Bir süre sonra yanımızdan jandarmaya ait bir jetski ile geçti. Biraz daha ilerlerken tırmanma şeridinin bittiği yerde İçişleri Bakanı İdris Naim Şahin’i yakaladık. Büyük bir grupla birlikte şehitler için dua ediyordu.
Bakan Suat Kılıç ise yüksek performans göstermiş olacak ki konvoyun en önlerine kadar ulaşmamıza rağmen kendisini göremedik. Ekibi, kendisinin gençlerle birlikte en önde gittiği bilgisini verdi.
Yürüyüşten önce baktığım Sarıkamış kitaplarındaki şehit listelerinde Halep’ten, Diyarbakır ’dan, Trabzon’dan, Saraybosna’dan, Kerkük’ten, Kosova’dan, Kudüs’ten, Manastır’dan, Debre’den (Makedonya), Musul’dan, Nablus’tan (Filistin), Selanik’ten, Siroz’dan, Girit’ten, Drama’dan (Yunanistan), Şam’dan, Süleymaniye’den, Trablusgarp’tan, İşkodra’dan (Arnavutluk), Hicaz’dan çok sayıda şehit ismine rastladım. 

Türkiye’nin eşit vârisleri 

Çok klişe olacak biliyorum ama Diyarbakırlı, Manisalı, Uşaklı, Antepli, Hataylı, Denizlili, Karslı ve Erzurumlu gençlerle yürüdüğümüz 9 kilometrelik bu yolda bir daha gördüm ki Türkiye’deki bütün etnik gruplar için en iyi çözüm demokratik, özgürlükçü, adil bir sistemde birlikte yaşam.
Gençlik ve Spor Bakanlığı’nın organizasyonu gelenekselleşirse Sarıkamış da bir gün Çanakkale gibi ilgi odağı olabilir. Belki her yıl Sarıkamış’ta atalarını kaybeden binlerce insan tıpkı Avustralya’dan, Yeni Zelanda’dan Çanakkale’ye gelen Anzak torunları gibi Sarıkamış’ta toplanır. Kim bilir belki de son zamanlarda Sarıkamış’a kayağa gelen Ruslar da tıpkı Anzaklar gibi bu coğrafyada ölen yaklaşık 100 bin Rus askerini anmaya gelir.

30 kişi baygınlık geçirdi, otomobiller yan yattı
Sarıkamış Harekâtı sırasında donarak şehit düşen Mehmetçik 98’inci yılında ’Gençlik Şühedanın İzinde’ anma yürüyüşüyle anıldı.
22 Aralık 1914- 15 Ocak 1915 arasında Enver Paşa komutasındaki birlikler, Allahuekber Dağları’nda Rus kuvvetlerini püskürtmek isterken soğuğa ve açlığa yenilmişti. Bazı tarihçilere göre 90 bin, Genelkurmay kayıtlarına göre de 60 bin asker şehit oldu.
Erzurum’daki 9’uncu Kolordu Komutanlığı ile Sarıkamış’taki subayların Allahuekber Dağları’ndaki sessiz anma törenleri, Alaattin Karaca başkanlığındakı Dağcılık Federasyonu ile 2003’te Erzurum Kalkınma Vakfı Başkanı olan Necati Bölükbaşı ve Sarıkamış Dayanışma Grubu Başkanı Prof. Dr. Bingür Sönmez’in çabaları ile genişletildi.
’Dedeciğim ben geldim’ sloganıyla yapılan yürüyüşü İçişleri Bakanı İdris Naim Şahin ile Gençlik ve Spor Bakanı Suat Kılıç başlattı. Eksi 13 derecede, kar kalınlığının 1 metreyi bulduğu bölgede ellerinde bayraklarla zorlu yürüyüşe katılanlar, 8 kilometrelik Şehit Kurmay Albay Faruk Sungur yolunu izledi. Trafik yoğunluğu nedeniyle birçok otomobil, yol güzergâhında yan yattı.
Yaklaşık 30 kişi yol boyunca baygınlık geçirdi. Soğanlı zirvesi inişinde, tipi nedeniyle zor anlar yaşandı. Çok sayıda özel harekât timinin katıldığı yürüyüşte yol boyunca tekbir getirildi.
Yukarı Sarıkamış Mahallesi’nde tören alanında ‘Ülkücü’ ve ‘sol görüşlü’ iki grup arasında çıkan kavgayı polis ve askerler bitirdi. {KARS/DHA}