Sarp'ın Laleli'si durduruluyor, Hopalılar isyanda: Kapıda yatarız

Türk ve Gürcülerin ticaret yaptığı Sarp Sınır Kapısı'nda yaya geçişleri 1 Mart'ta durdurulacak. Hopalılar, 'Burada 3.6 milyar dolarlık ticaret var, kapatılamaz' diyor


BATUM / ANKARA - Türkiye ve Gürcistan vatandaşlarının ‘sınırda ticaret’ yaptığı Sarp Sınır Kapısı’nda, yaya geçişleri, valilik talimatı ile 1 Mart’ta durduruluyor. Bir dönem ‘bavul ticaretinin’ merkezi haline gelen İstanbul-Laleli benzeri bir pazar haline gelen Sarp’ta ‘yayaların ticaretinin’ boyutları resmi yetkililerin ifadesine göre 1 milyar doların üzerinde olduğu belirtilirken, Hopa Ticaret Odası Başkanı Engin Koyuncu, son bir yılda bu kapıdan 3.6 milyar dolarlık ticaret yapıldığını söyleyerek, “Kapıda yatarız, bu kararın uygulanmasına izin vermeyiz” dedi.

‘Yumuşak geçiş olacak’
Türkiye ile Gürcistan vatandaşlarının sınırda yaptığı ticaret, Devlet Bakanı Kürşad Tüzmen’in Gürcistan’a yaptığı ticari heyet gezisinin en önemli gündem maddelerinden birini oluşturdu. Her iki taraftan işadamları, sınır kapısının 1 Mart’tan itibaren yaya geçişlerine yasaklanması kararına karşı çıkarken, Kürşad Tüzmen, bu konuda yumuşak bir geçiş sağlamaya çalışacaklarını söyledi.

‘Avrupalı görünüm yok’
Konuyu Bakan Tüzmen’in Gürcistan ziyaretinde sık sık gündeme getiren işadamları, uygulamanın devamını istedi. Bakan Tüzmen ise gerek yayaların can güvenliği gerekse mevzuat açısından bu uygulamanın aynı şekilde devam etmesinin mümkün olmadığını belirtirken, “Kapıdan yaya geçiş-lerini, ilk aşamada bir koridor açarak düzenli-güvenli hale getireceğiz. Ama ileride bu ticareti iki Avrupa ülkesine yaraşır hale getirmek lazım” açıklamasında bulundu.
Buna göre, modernizasyonu devam eden ve 5 Mart’ta resmi açılışı yapılacak Sarp sınır kapısının deniz bölümünde bir yaya koridoru oluşturulması ve yayalara bu koridordan geçiş yapma imkânı sağlanması öngörülüyor. İleri aşamada ise bu ‘yaya ticaretinin’ karşılıklı mekik otobüs seferleriyle gerçekleştirilmesi söz konusu olacak. Bakan Tüzmen, orta vadede ise bu ticaretin, iki Avrupa ülkesine yaraşır şekilde normal ticarete dönüştürülmesi gerektiğini vurguladı.
Artvin’in Hopa ilçesinin Sanayi ve Ticaret Odası Başkanı Engin Koyuncu, sınırdan ticaretin boyutunun 3.6 milyar dolara ulaştığını öne sürerken, “Devlet yurtdışından para girişini sağlamak için yasa çıkarıyor ama Türkiye’ye sınırdan giren bu paranın da önünü kesmeye çalışıyor. Doğu Karadeniz’de iş hayatının durmasına yol açacak bu kararın uygulamasına, sınır kapısında yatarız da yine izin vermeyiz” dedi. Gürcü vatandaşların otobüsle bu ticareti yapması halinde Gürcü makamlarının ortalama yüzde 18 gümrük vergisi alacağını, bunun da ticareti yavaşlatacağını öne süren Koyuncu, uygulamanın en az bir yıl uzatılmasını istedi.

‘12 bin Gürcü geliyor’
Söz konusu ticaret nedeniyle Karadeniz ekonomisinin canlandığını, Kemalpaşa’da 20 metre karelik dükkânın aylık kirasının 1500 liraya yükseldiğini, 370 tane yeni dükkân açıldığını, ayrıca salı ve perşembe günleri açık pazar kurulduğunu ve yüzlerce esnafın geldiğini anlatan Koyuncu, “Hopa’nın nüfusu 22 bin, ama sadece salı ve perşembe günleri 12 bin kişi Gürcistan’dan geliyor” dedi. Bu pazarda sadece tekstil ürünlerinin satıldığını kaydeden Koyuncu, “Bu paranın devlete hiç bir maliyeti yok. 3.6 milyar dolar burada kalıyor, bunun önünün kesilmesine izin vermeyiz” diye konuştu. Koyuncu, Sarp Kapısı’nın bulunduğu Batum’un bağlı olduğu Acara Özerk Bölgesi yönetiminin de bu uygulamaya olumlu baktığını söyledi.

Resmen 1.5 milyar dolar
Dış Ticaret Müsteşarlığı yetkilileri, Türkiye-Gürcistan arasındaki resmi ticaret hacminin 1.5 milyar dolar olduğuna işaret ederek, 3.6 milyar dolarlık gayri resmi ticaret rakamının biraz abartılı olabileceğini belirtti. Ancak bu ticaretin boyutunun 1 milyar dolar civarında olduğu tahmin edilirken, Gürcü vatandaşların aldıkları malı Ermenistan ve çevre ülkelere satıyor olabileceği anlatılıyor. Sınırda yapılan ticarette, yayaların götürdüğü mallar, ‘yolcu beraberi eşya’ muamelesi gördüğü için vergilendirilmiyor. Ancak sınır kapısında, çok büyük ambalajlar içinde eşya taşıyan özellikle kadınları görmek mümkün. Diğer taraftan Ardahan Ticaret Odası Başkanı Latif Tosunlar da Posof-Türkgözü sınır kapısına yetki verilmemesi nedeniyle ithal ettikleri sebze-meyveyi Erzurum ya da Sarp’a götürerek millileştirmek durumunda kaldıklarını belirterek, “Malı millileştirmek için yurtiçinde 700 km daha taşıyoruz. Maliyetleri artıran bu durumu önlemek için Türkgözü kapısına da gümrükleme yetkisi verilmeli” diye konuştu. (aa)

Sınır kapılarından yaya geçişi aslında yasak
* Gümrük Müsteşarlığı yetkililerinin verdiği bilgiye göre, sınır kapılarından yaya geçişi mevzuat uyarınca yasak.
* Ancak Sarp sınır kapısında, vatandaşların Türkiye’den ticarete yoğun ilgi göstermesi nedeniyle, geçen yıldan beri günübirlik yaya geçişine izin veriliyor.
* Sınırda yapılan ticarette, yayaların götürdüğü mallar, ‘yolcu beraberi eşya’ muamelesi gördüğü için vergilendirilmiyor
* Kapıdan, günde ortalama 6 bin kişinin Kemalpaşa tarafına geçerek alışveriş yaptığı, yerel pazarın kurulduğu salı ve perşembe günleri bu sayının 12 bine ulaştığı belirtiliyor.
* Yayaların taşıtların arasından geçmesi trafik açısından güvenlik sorunu yaratırken, bu kadar çok kişinin giriş çıkış işlemi de gümrüğün işlerini olumsuz etkiliyor, işyükünü artırıyor.
* Ayrıca, günübirlik geçişlerin mazot ticareti için kullanılma riskinin de bulunduğu belirtiliyor.
* Bu sakıncalar nedeniyle, valilik, bir genelge yayımlayarak 1 Mart’tan itibaren yaya geçişlerinin durdurulacağını duyurdu. Ancak bu karar, bölgede sınır ticaretiyle uğraşan Gürcü ve Türk işadamlarının yoğun tepkisiyle karşılaştı.