Savaşı siperden izleyin

Çanakkale'de askerliğini yapan Mehmet, sabah gözlerini açtığında gün içerisinde nasıl bir zaman yolculuğuna çıkacağını kestiremiyor. Mıntıka temizliği, kahvaltı, eğitim derken bir araca biniyor ve Kumkale beldesine yollanıyor, onlarca devresiyle birlikte. Yüzünde 10 günlük bir sakal var.
Haber: OLKAN ÖZYURT / Arşivi

ÇANAKKALE - Çanakkale'de askerliğini yapan Mehmet, sabah gözlerini açtığında gün içerisinde nasıl bir zaman yolculuğuna çıkacağını kestiremiyor. Mıntıka temizliği, kahvaltı, eğitim derken bir araca biniyor ve Kumkale beldesine yollanıyor, onlarca devresiyle birlikte. Yüzünde 10 günlük bir sakal var. Ama tıraş olması gerekmiyor. Bugünün üniformasını üzerinden çıkarıyor ve zaman duruyor. 89 yıl öncesinin üniformasını giyiyor ve zaman yolculuğu başlıyor. Süngüsünü kontrol ediyor, sipere doğru ilerliyor. Siperler iki askerin geçemeyeceği kadar dar, karşıdan gelen bir başka askere yol veriyor.
Mehmet, Tolga Örnek'in 'Gelibolu' belgeselinde rol alan onlarca figürandan biri. Zaman yolculuğu kafasını karıştırmış, "Bu siperlerde insanların aylarca yaşadığını tehayyül bile edemiyorum" diyor.
'Atatürk', 'Tanrıların Tahtı Nemrut', 'Hititler' belgesellerinin yönetmeni Tolga Örnek şu sıralar Çanakkale Savaşlarını beyazperdeye taşımak için var gücüyle çalışıyor. Mehmet'in de rol aldığı sahneler belgeselin canlandırma bölümlerini oluşturacak. Örnek, yıllar önce 'Atatürk' belgeseli için araştırma yaparken Çanakkale Savaşlarının başlı başına bir belgeselin konusu olması gerektiğine inanıp çalışmaya başlamış. Uzmanlarla görüşülmüş, arşivler taranmış, binlerce belge incelenmiş.
"Şimdiye kadar çekilen filmlerde hep bir şeyin eksikliğini hissediyordum" diyor Örnek, "Hep karşı tarafın yaşadıkları es geçilmeye çalışılıyor. İşi insani boyuta indirgeyemiyorlar. Oysa iki taraf da çok onurlu ve cesurca savaşmıştı burada. Bu onur sayesinde Çanakkale Savaşları destanlaştı."
Siperlerde sevdiklerinden ayrılarak savaşan askerlerin asıl kahramanlar olduğunu söyleyen Örnek, bunu etkili bir şekilde anlatmak için 10 ana karakter seçtiklerini belirtiyor. Filmin senaryosu da bu karakterlerin yazdıkları mektuplara, günlüklere ve çektirdikleri fotoğraflara dayalı.
Örnek "Savaşın genel gidişatını, dünya tarihine yön verişini, politikacıların ve generallerin verdiği kararları anlatıyoruz. Sipere giriyoruz, askerlerin yaşadıklarına tanıklık ediyoruz. Oradan Londra'ya gidiyoruz, politikacıların kararlarına bakıyoruz" diyor.
'Gelibolu' uluslararası bir belgesel. Çünkü 11 ülkeyi ilgilendiriyor. Bunun için İngiltere, Almanya, Fransa, Rusya, Avusturya, Avustralya, Yeni Zelanda ve Türkiye'den 70'in üzerinde arşivden yararlanılmış. Avustralya ve Yeni Zelanda ile İngiltere'de çekimler yapılmış. Filmde yüzlerini göremesek bile Hollywood yıldızları sesleriyle cirit atacak.
Mel Gibson anlatıcı
Ana anlatıcının 'Gelibolu' filmiyle ünlenen Mel Gibson olacağını söylüyor Tolga Örnek. Jude Law, Sam Neill, Jeremy Irons ise diğer karakterleri seslendirecek. Savaşın 90. yıldönümünde yani 15 Mart 2005'te Çanakkale'de dünya prömiyerini yapacak olan film 18 Mart'ta vizyonda. Sonra da Avustralya, Yeni Zelanda ve İngiltere'de gösterime çıkacak.
Dedesi burada ölmüştü
Belgesel için görüşülen 20 tarihçi arasında yer alan Dr. Feza Toker, koordinatör olarak sette hazır. Sete ilk geldiğinde neler hissetiğini sorduğumuz zaman "Çok etkileyiciydi. Ama detayları doğru olarak aktarmak için tekrar her şeyi gözden geçirmek zorunda kalıyorsunuz" diyor.
Avustralya Savaş Müzesi'nde görev yapan tarihçi Brad Manera da Toker gibi sette. Ailesinden iki kişi Çanakkale'de yaşamını yitirmiş. "Anzak askeri üniformasını üzerine giydikten sonra büyük büyükbabamın yaşadıklarını biraz daha iyi anlıyorum" diyor.
Belki barut kokusu yok, kan görmüyorsunuz ama askerlerin yüzünden, yorgunluk, bezginlik ve umutsuzluğu okuyabiliyorsunuz. Savaşın yakıcılığı 89 yıl sonra bile öyle açık ki bizim de tıpkı Mehmet gibi kafamız karışıyor.