Sigaraya yılda 20 milyar dolar ödüyoruz

Sigaraya yılda 20 milyar dolar ödüyoruz
Sigaraya yılda 20 milyar dolar ödüyoruz
Haber: BEHZAT MİSER / Arşivi

ANKARA - TBMM Sağlık Komisyonu Başkanı Cevdet Erdöl, Türkiye’nin sigaraya yılda 20 milyar dolar, sigaradan kaynaklı hastalıkların tedavisine ise yılda 7 milyar dolar harcağıdını söyledi.
Sigara yasağı bugün gece yürürlüğe girdi. Uygulamanın sağlığa ve sektörlere etkisi merakla beklenirken gözler araştırmalarda.
Bilkent Üniversitesi İşletme Fakültesi Öğretim Görevlisi Doç. Dr. Zeynep Önder’in araştırmaya göre Türkiye’de gelirin yüzde 6.20’sini tütün ve tütün ürünlerine harcanıyor. Bu oran hane halkının gelir düzeyine göre yüzde 4.50 ile 9.50 oranında değişiyor. Gelir düzeyi düştükçe sigaraya harcanan paranın oranı yüzde 20’yi buluyor. 

Düşük gelir grubu etkileniyor
Araştırmaya göre, Türkiye’de en düşük gelir grubuna ait hanelerde sigaraya harcanan parayla ayda 25 litre süt veya 17 kilogram pirinç, yılda üç aylık ev kirası ödenebilir.
Gelişmiş ülkelerde sigara tüketimi yüzde 6 azalma gösterirken, gelişmekte olan ülkelerde bunun tam tersi. Gelişmekte olan ülkelerde sigara tüketimi yüzde 13 artmış durumda.
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, 2020 yılında dünyadaki tüm ölümlerin yüzde 12’si sigaradan kaynaklı olacak. 2030 yılında ise her altı kişiden biri sigaradan ölecek. Bu ölümlerin yüzde 70’i düşük ve orta gelirli ülkelerde meydana gelecek. 

6 milyar adet daha az sigara içildi
Doç Dr. Önder’in yaptığı araştırmaya göre, Kanada Gayri Safi Milli Hasılanın yüzde 0.37’sini sigaradan kaynaklı hastalıkları tedavi etmeye harcarken, bu oran ABD’de 0.22’ye düşüyor. Türkiye’de ise kesin olara sigaradan kaynaklı hastalıkları tedavi etmeye ne kadar para harcandığı bilinmiyor. Ancak, TBMM Sağlık Komisyonu Başkanı Erdöl, bu rakamın yıllık 6-7 milyar olduğunu söylüyor.
Türkiye’de 1960-2000 yılları arasında sigara tüketimin hızla arttığını söyleyen Doç. Dr. Önder, Tütün ve Alkol Piyasası Düzenleme Kurumu verilerine göre bu eğilimin düşüş trendi izlediğini belirtiyor. Doç. Dr. Önder, 2000 yılında 113 milyar adet olan sigara tüketimin, 2006’ya gelindiğinde 107 milyar adete düştüğünü ifade ediyor. Doç. Dr. Önder’in araştıramsına göre azalmada en büyük etken sigara fiyatlarının yükselmesi.
Avrupa’da sigara fiyatları 2.8 avro ile 8 avro arasında değişirken, bu rakam Türkiye’de 1.5 avroda kalıyor. Bunun sonucu olarak da aynı vergi oranıyla Türkiye, daha az vergi geliri elde ediyor.
Sigaradan elde edilen vergi gelirlerinde de, yüzde 14’le Özbekistan birinci sırada gelirken, Litvanya yüzde 2’den az gelir elde ediyor. Türkiye vergi gelirlerinin yaklaşık yüzde 8’ini sigaradan elde ediyor. Yine Doç. Dr. Önder’in araştırmasına göre, sigaradan yüzde 62 ÖTV alınırsa, vergi geliri yüzde 15 artarken, sigara tüketimi yüzde 7 azalıyor.