Sokağın anatomisi

Komisyon veri topluyor
50 vali, TBMM Sokak Çocuklarını Araştırma Komisyonu'na şehirlerindeki durumla ilgili bilgileri aktardı. Buna göre çocukların sokağa itilmesinin arkasındaki nedenler hep aynı: Göç, yoksulluk, eğitimsizlik parçalanmış aile, sosyal güvenliğin yetersizliği.
Çocuklara ulaşılamıyor
İstanbul, Antalya, Ankara, Diyarbakır gibi göç alan illerde sokak çocuğu sayısı çok fazla. Bu çocukların büyük bölümü sigara ve uyuşturucu madde bağımlısı. Sokak çocuklarına ne devletin ilgili kurumları ne de sivil toplum örgütleri yeterince ulaşıyor.
Haber: YURDAGÜL ŞİMŞEK / Arşivi

ANKARA - 50 vali, şehirlerindeki sokak çocuklarının durumunu TBMM komisyonuna bildirdi. Okuma yazma oranının yüksek olduğu Artvin'de sokakta 18 yaşından küçük tek bir çocuk bile yokken, en çok sokak çocuğu İstanbul, Diyarbakır ve Antalya gibi çok göç alan kentlerde tespit edildi.
TBMM Sokak Çocukları Araştırma Komisyonu Başkanı AKP Siirt Milletvekili Öner Ergenç'in valiliklere gönderdiği yazıya 50 ilden gelen yanıtlar, bu konuda sağlıklı veri toplanamadığını da gösterdi.
Sokağa götüren ortak neden belli
Verilere göre çocukların sokağa itilmesinin temel nedenleri aynı: Göç, yoksulluk, eğitim eksikliği, parçalanmış aile ve sosyal güvenlik şemsiyesinden yararlanamama. Çocuklar özellikle göç alan büyük illerde sokakta yaşıyor. Bu çocukların büyük bölümü sigara ve uyuşturucu madde bağımlısı, anne babaları hayatta ve onlara ne devlet kurumları ne sivil toplum örgütleri aracılığı ile ulaşılamıyor. Ayrıca Devlet Bakanı Güldal Akşit'in verdiği rakamlar çok ürkütücü: Türkiye'de 40 bin çocuk sokakta yaşıyor, 635 bin çocuk ise sokağa düşme tehlikesi altında.
Bazı illere ilişkin Meclis'e gelen bilgiler şöyle:
Adana: Gençlik ve rehabilitasyon merkezi var, sosyal hizmet uzmanı yetersiz. Madde bağımlısı var, ama hizmet verecek merkez yok. Gençlik ve Rehabilitasyon Merkezi 2 bin 384 kişiye ulaşabildi, 237'si merkezce aileyle ilişki kurma, sağlık, eğitim gibi hizmetlerden faydalandırıldı. Sokakta çalışma veya yaşamanın temel nedenleri göç, parasızlık, eğitimsizlik, parçalanmış aile, sosyal güvenlik olmaması.
Ankara: Sokak Çocukları Merkezi, Valilik ve Emniyet Müdürlüğü koordineli çalıştığı halde sorunları kontrol altına almak zor. En büyük avantaj, sosyal hizmet uzmanlarının fazla olması. Sokak Çocukları Merkezi 2 bin 282 kişiye ulaştı. İstismar edilen 0-18 yaş arası 29 kız, 80 erkek, madde bağımlısı üç kişi aileye teslim edildi. Çocuklar bali, tiner ve uçucuları tercih ediyor. Çocukların çoğu ilköğretim terk. Göç, parasızlık, eğitim eksikliği ve düzensiz aile ilişkileri sokağa gidişin temel nedenleri.
Antalya: İki Sokak Çocukları ve Gençlik Merkezi var. Ülkenin tek gözlemevi de burada. İlkyardım İstasyonu, Sevgi Köyü gibi sosyal hizmet kuruluşları, valinin gayretiyle uygulanan birçok projeyle beraber, emniyet ve jandarma da oldukça hassas. Emniyet Müdürlüğü Çocuk Şube Müdürlüğü OcakTemmuz 2003 arası verilerine göre, merkeze getirilen çocuk sayısı 1497, 59'u tutuklandı, 548'i kuruma, 897'si aileye teslim edildi. Bu çocuklardan 53'ü madde bağımlısı. En büyük göç Güneydoğu'dan. Göç ve parasızlık çocukları sokağa itiyor.
Diyarbakır: 20 bin civarındaki sokak çocuğu kent merkezinde yoğunlaşıyor. Büyük bölümü Muş, Bingöl, Batman ve Siirt gibi çevre illerden. Çocuk ve gençlik merkezlerinde 2001'de 9 bin 523, 2002'de 19 bin 286, 2003'te de 23 bin 872 çocuğa hizmet verildi. Okula devam edip çalışan çocuk sayısı 8 bin 127 erkek, 648'i kız olmak üzere toplam 8 bin 875.
Ekonomik sıkıntı, göç, eğitim eksikliği, aile parçalanması veya zayıf aile içi ilişkiler ve sosyal güvenceden yoksun olma, sokağın nedeni.
İstanbul: Yeterince sosyal hizmet kuruluşu var. Sokak Çocukları ve Gençlik Merkezi 789 çocuğa ulaştı. Çocukların yüzde 23.1'i dokuz-12, yüzde 54.6'sı 13-15 yaş arasında. Hiç okula gitmeyenler yüzde 21.9, ilkokul terk yüzde 59.5, ilkokul mezunu yüzde 17.8. Yüzde 33.1'i aile içi şiddet, yüzde 27.6'sı aile parçalanması, yüzde 16.3 de çalıştırılma nedeniyle sokakta. Yüzde 38.95'i madde bağımlısı. Yüzde 80'inin anne ve babası hayatta. En çok göç yüzde 26 ile Doğu Anadolu, yüzde 22.3 ile Karadeniz'den.
Bingöl: Göç almamasına rağmen sokak çocuğu sayısı fazla. Sorunların temeli parasızlık, eğitimsizlik. Çocuk Şube Müdürlüğü, 18 yaş altı 450 çocuğa ulaştı. Bunların 36'sı alkol, 50'si sigara, 16'sı uçucu madde, beşi uyuşturucu kullanıyor. Kaçakçılık Şube Müdürlüğü verilerine göre 1994-2004 arasında 15-17 yaş arası 31 kişi eroin-esrar bulundurmak, içmek ve ticaretini yapmaktan yakalandı.
Göç yok, sokakta çocuk yok
Artvin: Sokak çocuğu sorunu olmayan nadir illerden. 18 yaş altı çocuklar sokakta çalışmıyor, uçucu madde kullanan çocuk yok. Geleneksel aile yapısının bozulmaması, ilin küçük olması nedeniyle herkesin birbirini tanıması, okuma-yazma oranı ve insanların kültür seviyesinin yüksek olması, sorunsuzluğun temel nedenleri arasında.
Elazığ-Malatya: 600 çocuk sokakta çalışıyor ya da çalıştırılıyor. Büyük bölümü çevre illerinden.