SSK'da 'devlet malı deniz' tarifesi

Sorun tek ilaç değil
Türkiye'deki en büyük ilaç üreticilerinden Roche'un bir ilacı, özel hastanelere ve ecza deposuna düşük, SSK ve Sağlık Bakanlığı'na yüksek fiyatla sattığının anlaşılmasıyla başlayan tartışma büyüyor. Skandalın boyutları tek ilaç ve ihaleyle de sınırlı değil.
Özele 24'lü indirim
Roche, parkinsona karşı kullanılan madopar, mide ilacı renni, yaşlılara yönelik B1-B6 vitaminlerini içeren benexol ile cefatin ve bactrim adlı ilaçları Başkent Hastanesi'ne yüzde 27 indirimle satıyor. Kuruluş, 24 ayrı ilaçta aynı oranda indirimden yararlanıyor.
Büyük alıcı sahipsiz
Ülkedeki en büyük ilaç alıcısı SSK nedense pazarlık gücünü kullanmadan aynı ilaçları indirimsiz alıyor. Roche yetkilileri de SSK'ya anılan ilaçlarda indirim yapılmadığını kabul etti.
Haber: RUHİ SANYER / Arşivi

İSTANBUL - İlaç firması Roche'un, neorecormon adlı ilacı, özel sektöre ait hastanelere ve bir ecza deposuna düşük, Sosyal Sigortalar Kurumu (SSK) Genel Müdürlüğü ile Sağlık Bakanlığı'na bağlı hastanelere yüksek fiyatla satış yaptığının anlaşılmasıyla patlak veren skandalın boyutları büyüyor.
Kanser hastalığı ve diyalizde kullanılan neorecormon, Roche'un SSK'ya 'şişirilmiş fiyatla' sattığı tek ilaç değil. Roche, parkinson hastalarının kullanmak zorundu olduğu madopar, mide hastalarının antiasit
özellikli ilacı renni, yaşlıların ve düşkünlerin kullandığı B1-B6 vitaminlerini içeren benexol, cefatin ve bactrim adlı antibiyotikleri Başkent Hastanesi'ne yüzde 27 indirimle satıyor. Bu kurum Türkiye'de üretilen 24 değişik ilaç için de aynı indirim oranından yararlanıyor. Hastanenin ithal ilaçlarda aldığı indirim oranı ise yüzde 25.
Ancak dünyanın her ülkesinde olduğu gibi Türkiye'de de ilaç üreticilerinin en büyük müşterisi olan SSK, 'her ne hikmetse' bu indirimlerden yararlanamıyor. Roche, bu ilaçlardan almak istediği takdirde SSK'ya yüzde '0' indirim uyguluyor. Sistem 2002 ve 2003'te böyle işledi. 2004'te de değişiklik yok. Roche yetkilileri de, SSK'ya 'indirim' yapılmadığını kabul ediyor. SSK, bu ilaçlar için Roche'a yılda 20 trilyon lira para ödüyor. Yani Türkiye'nin en büyük ilaç müşterisine indirim yapılmaması, yalnız bu ilaçlardan sosyal güvenlik sistemine 5 trilyon liraya yakın yük getiriyor.
Şirket için iyi, toplum için kötü
İlaç skandalının ortaya çıkmasından sonra en çok akla gelen soru, SSK İhale Komisyonu'nun neden satıcılarla pazarlık yapmadığı ve çok sayıda ihalede neden ilaç isimlerinin belirtildiği. Örneğin 22 Aralık 2003'te İstanbul'da düzenlenen ve 23 Ocak 2004'te onaylanan ihalenin şartnamesinde, kanser ve diyalizde kullanılan ilaçlar etken maddeleriyle değil isimleriyle belirtildi. İhaleye, Roche'un ilacı neorecormonu satmak için Beşer Ecza Deposu girdi. Santa Farma ise ilacı eprexi satmak için kendi şirketi Gürel İlaç ile ihaleye girdi. İlaç isimleri belli olduğu için ihalede indirim yapılmadı. SSK görevlileri de şirketleri sıkıştırmayınca, ihale şirketler için iyi, toplum için kötü rakamlarla bitti. Beşer Ecza, neorecormon 2000 için Sağlık Bakanlığı'nın belirlediği üst fiyat olan 230 milyon 945 bin liradan satış yaptı. İhalenin etken madde belirtilerek yapıldığı Antalya Devlet Hastanesi'nde ise aynı ilacın fiyatı 92 milyon liraya kadar düştü. SSK görevlilerinin bu denli aymazlık içinde olmasının nedenlerine ilişkin ortada çeşitli söylentiler dolaşıyor.
Zararı kim tazmin edecek?
Neorecormon 2000 için Beşer Ecza Deposu'na Roche'un kestiği faturadaki rakam 88 bin lira. Devlet ise aynı ilacı depodan 230 milyon liraya alıyor. Roche, depoya zararına satış yapmadığına göre, en büyük alıcı olan SSK'nın da o fiyattan alım yapması mümkün. Bu durumda ortaya büyük bir kamu zararı çıkıyor. Roche yetkililerinin 'Bu bir serbest piyasa ekonomisidir. Alan memnun, satan memnun' demesi, kamu vicdanını rahatlatmaz. Roche'un yapacağı iş, bu konuda yönetimle farklı düşündükleri için işlerinden ayrılmak zorunda kalan satış müdürleri Gökhan Aydoğan ve Veysi Mungan'a kulak vermek. Aydoğan ve Mungan, 'kamunun farklı fiyat uygulaması nedeniyle uğradığı zararın tazmin edilmesini' istiyor. Bu görüş dün bir televizyon programına çıkan eski SSK Genel Müdürü ve bugün CHP milletvekili Kemal Kılıçdaroğlu tarafından da dile getirildi. Şimdi
olayla ilgili olarak 'bir bardak suda fırtına koparılıp, okyanus haline getirildiğini' savunan Roche yönetimine düşen, hem kamu zararını bedava ilaç vererek tazmin etmek, hem de işten ayrılmak zorunda kalan yöneticileri tekrar göreve çağırmak.
İsviçre'nin suskunluğu
Ancak işin ilginç yanı, 'ilaç kazığı' Türkiye gündeminin birinci sırasına otururken, Roche'un genel merkezinin bulunduğu İsviçre'den tık çıkmıyor. Bastırdığı broşürler ve kitapçıklarla çalışanlarına etik dersi veren bu kuruluşun, ilaç kazığı ile ilgili bir yorumu ya da açıklaması yok.