@hakki_ozdal

Süleyman Şah'ın yeni mekânı Aşme: Orda 'bölünmüş' bir köy var uzakta

Süleyman Şah'ın yeni mekânı Aşme: Orda 'bölünmüş' bir köy var uzakta
Süleyman Şah'ın yeni mekânı Aşme: Orda 'bölünmüş' bir köy var uzakta
Süleyman Şah Türbesi'nin IŞİD tehdidi nedeniyle taşındığı Türkiye sınırındaki Suriye köyü Aşme, yaz aylarından beri IŞİD ile YPG arasında el değiştirdi. Urfa Birecik'in, sınırın hemen bu tarafındaki Aşağı ve Yukarı Eşme köylerinin de demiryoluyla bölünmüş bir parçası...
Haber: HAKKI ÖZDAL - hakki.ozdal@radikal.com.tr / Arşivi

RADİKAL – Türkiye , cumartesi akşam saatlerinde duyulmaya başlanan ve pazar sabahı yapılan resmi açıklamalarla resmiyet kazanan Süleyman Şah Türbesi ve Saygı Karakolu’nu tahliye operasyonunu konuşmaya devam ediyor. “Şah Fırat” olarak adlandırılan operasyonla, Suriye sınırları içinde yer alan ve Türkiye toprağı kabul edilen türbedeki tarihi emanetler ve karakoldaki askerler tahliye edildi. Başbakan Ahmet Davutoğlu, boşaltılan binanın “istismarı önlemek için” imha edildiğini ve türbe ile karakolun, yine Suriye içinde ama Türkiye sınırına çok daha yakın bir nokta olan Eşme Köyü’ne taşınacağını açıkladı. Bundan kısa bir süre sonra da PYD kaynaklarına yakınlığıyla bilinen haber ajansları, Eşme Köyü’nde yeni türbe alanı için yapılan çalışmaları gösteren fotoğrafları yayınladı. Fotoğraflarda yeni türbe için alan düzenlemesi yapan makineleri ile Türk bayrağı ve askerlerinin yanı sıra, YPG bayrakları ve Abdullah Öcalan posterleri önünde nöbet tutan YPG milisleri görülüyordu. Bu görüntüler, Süleyman Şah Türbesi’nin taşındığı yerin PYD/YPG kontrolünde olduğunun kanıtı olarak gösterildi.

Peki gerçekten öyle mi?

Türklerin Eşme, Kürtlerin Aşme dediği bu köyde, yakın zamanda pek çok sıcak gelişme yaşandı ve Kobani’nin batısında yer alan Aşme köyü yaz aylarından itibaren üç kez el değiştirdi… Neler olduğuna bakalım…


EŞMELER’İ ‘SINIR’ BÖLDÜ
Aşme ya da Eşme, uzun Türkiye Suriye sınırı boyunca benzer kaderi yaşayan pek çok yerleşim birimi gibi, sınırın çizilmesiyle birlikte bölünmüş. Bir zamanlar aynı köyden olan, birbirine akraba olan insanların arasına sınır girmiş ve uzun yıllar birbirlerine ya kaçak yollarla ya da ‘pasaportla’ ulaşabilir olmuşlar. Suriye’deki Aşme köyü Urfa’nın Birecik ilçesine bağlı “Aşağı Eşme” ve “Yukarı Eşme” köyleriyle birlikte “Eşmeler Köyü” olarak anılıyor. Suriye Eşmesi, özellikle Yukarı Eşme köyüyle iç içe; öyle ki, aralarından sadece, aynı zamanda Suriye ile sınırı da oluşturan demiryolu geçiyor. Bu köyler arasındaki yakın ilişki, sıklıkla görülen karşılıklı evliliklerle de devam ediyor.


KOBANİ İÇİN İLK ÇADIRLAR ORADA KURULDU
Yukarı Eşme köyü yaz aylarında IŞİD’in Kobani etrafındaki kuşatmayı hızla daraltmaya başlamasıyla da gündeme gelmişti. YPG güçleri temmuzda Kobani ve çevresini savunmak için hakim tepelere yerleşirken Kobani’nin Türkiye sınırı boyunca dizilen köylerde de BDP ’nin de desteğiyle ‘direniş çadırları’ kurulmaya başlanmıştı. Birecik’e bağlı Aşme köyü de çadır kurulan ilk köylerden biriydi. 14 Temmuz günü kalabalık bir grup, köye yakın bir tepede havai fişeklerle kutlama yaparak direniş çadırı kurmuş, askerler de çadır çevresinde zırhlı araçlarla önlem almıştı.

Sonra 20 Temmuz’da köy yeniden gündeme geldi. Çadırda bulunan grubu polis ve askerler, tazyikli su ve biber gazıyla dağıtmak istemiş, sabaha karşı yapılan bu operasyonda HDP Diyarbakır milletvekili Nursel Aydoğan da yaralanmıştı.


IŞİD AŞME'Yİ ELE GEÇİRİYOR
Ağustos ayından itibaren IŞİD’in kuşatması daralmaya ve Kobani’ye uzak köyler işgal edilmeye başlandı. 15 Eylül'den itibaren, Türkiye sınırı dışında akalan 3 yönden Kobani'yi işgal etmek için topyekun taarruza geçen IŞİD'in işgal ettiği ilk köylerden biri Aşme oldu. Aşmeliler IŞİD’in ilerleyişi karşısında köylerini terk ederek Türkiye tarafına geçtiler. Aşme bu tarihten sonra yaklaşık iki ay IŞİD işgalinde kaldı.



TOPRAĞI ÖPEREK DÖNDÜLER AMA...

Kasım ayına gelindiğinde, Kürt güçlerinin direnişi ve uluslararası koalisyonun hava saldırılarıyla gerileyen IŞİD Aşme'yi de terk etmek zorunda kaldı. Köylüler, 17 Kasım'da iki ay sonra ilk kez köylerine girmeye başladı. Köye dönen ilk iki Aşmelinin toprağı öpme görüntüleri basına da yansıdı. 50 hanelik köy talan edilmiş, traktörlerden jeneratörlere, ev eşyalarından hayvanlarına kadar her şey çalınmıştı.

IŞİD halen çevredeydi ve köyde kalmak tehlikeliydi. Yarım günlük hasret gidermenin ardından Aşmeliler yeniden köylerinin Türkiye'deki kısmına döndüler.


IŞİD, OPERASYONDAN 5 GÜN ÖNCE TEMİZLENDİ
Kent merkezinde Kürt güçlerinin direnişi ve uluslararası koalisyonun hava operasyonlarıyla büyük kayıp veren IŞİD'in, Kobani çevresindeki kuşatması kırıldı. Ocak ayında Kobani merkezinin tamamını ele geçiren YPG, civar köylerden de IŞİD'i temizlemeye başladı. 15-16 Şubat'ta, yani Süleyman Şah Türbesi operasyonundan 5 gün kadar önce, Aşme köyü ve çevresi ile bölgeye hakim tepeler de YPG'nin eline geçti. Böylelikle Kobani'den Fırat Nehri'ne kadar olan bölge IŞİD'den arındırılmış oldu. Aşağı ve Yukarı Eşme ile Aşme köylüleri 16 Şubat günü köyde bir kutlama yaptılar. Aşme ve çevresi o günden beri YPG'nin denetiminde...