'Tanrı parçacığı'nı fizikçiler sevmez

'Tanrı parçacığı'nı fizikçiler sevmez
'Tanrı parçacığı'nı fizikçiler sevmez

ODTÜ Fen- Edebiyat Fakültesi Fizik Bölümü öğretim üyesi Doç. Dr. Bilge Demirköz, “CERN’deki çalışmalarda Higgs parçacığının bulunması, bütün evrenin içinde bir Higgs alanı olduğunu gösterdi. Herkes, her şey bu alanda kaldığı, onun içinde olduğu için kütle kazanıyormuş, bunu öğrenmiş oluyoruz” dedi. “Fizikçiler ‘tanrı parçacığı’ yerine ‘Higgs parçacığı’ ifadesini kullanır. Tanrı parçacığı tabiri hiç sevdiğimiz bir tabir değil. Bu ifade 1993’te Nobel ödüllü fizikçi Leon Lederman tarafından bir fizik kitabında kullanıldı” diyen Demirköz, CERN’de Tanrı’ya inananların sayısı inanmayanlara göre çok daha yüksek” diye konuştu.
Kendisi de Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi’nde (CERN) görev yapan Doç. Dr. Demirköz’ün verdiği bilgiye göre:
Maddeye ‘kütle’sini veren ne? Bu, bilimin yıllardır yanıtını aradığı bir soru.
Yaklaşık 35 yıl önce Prof. Higgs, bununla ilgili bir teori geliştirdi. Higgs’in teorisine göre bütün evreni dolduran bir alan vardı ve parçacıklar bu alanla etkileştiğinde kütle kazanıyordu. Bu alan Higgs alanı, parçacıklar da Higgs parçacığı (ve sonradan tanrı parçacığı) olarak anılmaya başlandı. CERN’in büyük Hadron çarpıştırıcısında 2 yıldır deneylerle bu parçacık aranıyordu.
Eylül ayında, deneylerde bir parçacık bulunduğu müjdesi ‘hesaplandı’. Demirköz, “Milyonda birden daha az yanılma payıyla yeni bir parçacık ortaya çıktı. diyebildik. Fizikte her şey ihtimal hesaplarına dayanıyor” dedi.
Eylülden bu yana sürdürülen çalışmalar sonucunda da ortaya çıkan bu parçacığın Higgs’in teorisinde öngörülen özelliklere sahip olduğu ‘kesinleştirildi’. Ve 14 Mart günü bu açıklandı.
Bu parçacığın bulunmasının, bütün evrenin içinde bir Higgs alanı olduğunu gösterdiğini ifade eden Demirköz, sözlerini şöyle sürdürdü: “Ama derseniz bunun insan hayatına ne faydası var? Direkt olarak yok. Ancak dolaylı çok faydası var. CERN’de 27 km’lik büyük Hadron çarpıştırıcısının içerisinde çok büyük mıknatıslar var. CERN, Hadron çarptırıcısını kurmadan önce MR makineleri de MR çektirmek de pahalıydı. CERN’den dolayı makine fiyatları ve çektirme ücretleri düştü. CERN, süper iletken teknolojisini emeklemeden koşma aşamasına getirdi. ”

‘Bütün parçacıklar dönüyor o dönmüyor’

“Higgs’in en önemli özelliği kütlesi. İkinci özelliği dönüş katsayısı. Şimdiye kadar bulunan bütün parçacıklar kendi etraflarında dönüyor. Higgs ise evrende bildiğimiz ilk dönüş katsayısı olmayan, dönüşü sıfır olan parçacık. Maddeye kütlesini veren parçacığın dönmemesi ilginçti.... Higgs’in varlığını doğrulamak için dönüşünün ölçülmesi gerekiyordu. Ölçüldü. Hata payı bizi tatmin edecek kadar küçük olduğu için sıfır olduğunu söyleyebiliyoruz. Higgs bütün parçacıklara kütlesini veren parçacık olduğu için Higgs’in etkileşiminin ölçülmesi lazım. Bazı parçalarla etkileşme katsayıları ölçüldüğü için artık ‘Higgs gibi’ diyoruz ama hepsini bitirmedik, hepsi bittikten sonra Higgs diyebileceğiz.”