Tarihten pist yaptılar

Şartlı izin çıkmıştı
Kültür ve Turizm Bakanlığı, halkın 'Yedikule Zindanları' dediği hisarı 30 yıllığına özel şirkete kiraladı. 1 No'lu Koruma Kurulu, özgün dokuya zarar gelmemesi koşuluyla, kısa süreliğine işleme izin verdi. Ancak şirket tarihi Bizans dönemine kadar giden yapıya buldozerlerle girmekte gecikmedi.
Yetkililer sessiz
Şirket, pist yeri yapmak için hisar zeminindeki orijinal taşları sökerek yerine mıcır döktü, çıkan taşlar da rasgele etrafa atıldı. Alanın genişlemesi için ağaçlar da kesildi. Arkeolog ve sanat tarihçilerinin eleştirdiği uygulamalar hakkında ne şirket, ne bakanlık ne de kurul yetkilileri açıklama yaptı.
Haber: HATİCE YAŞAR / Arşivi

İSTANBUL - Kültür ve Turizm Bakanlığı, Türkiye tarihinde eşi benzeri olmayan bir uygulamaya imza attı ve Yedikule Hisarı'nı özel bir şirkete 30 yıllığına kiraladı. Hisar, daha önceleri kısa süreler için konser ve tiyatro gösterilerine ev sahipliği yapmıştı. Ancak, ilk kez bu denli uzun süreliğine kiralandı. Peki bu nasıl oldu?
Yedikule Hisarı, Kültür ve Turizm Bakanlığı Hisarlar Müze Müdürlüğü'ne ait. Swees Turkish International (STI) İç ve Dış Ticaret Şirketi'nin hisarı kiralamak için hazırladı-ğı proje Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'na (1 No'lu Koruma Kurulu) sunuldu. Kurul, 21 Nisan 2004 tarihli kararında 'özgün dokusuna zarar vermemesi koşuluyla' ve 'kısa süreliğine' hisarın kiralanmasına izin verdi.
Eurovision partisi
Ama sonuçta hisar 30 yıllığına kiralandı ve ilk organizasyon da Eurovision Yarışması'nın ardından yapılan 'After Show Party' oldu. Yedikule Meydanı'na dozer ve greyderlerle girildi. Zemindeki orijinal taşlar yerlerinden söküldü ve üzerlerine mıcır döküldü. Alanı genişletmek amacıyla 80-90 yıllık olduğu belirtilen 60'a yakın sedir ve akasya kesildi.
Niyet ne, akıbet ne?
Arkeolog Nezih Başgelen, Yedikule Hisarı'nın nasıl olup da özelleştirildiğinin bilinmediğini belirterek, "Şu an hisar helikopter pisti görünümünde. Altyapı için kazılan alanlarda çok sayıda arkeolojik kalıntı gün ışığına çıkmıştır. Kurula sunulan projenin uygulanmasında ciddi problem görülmekte" dedi. Arkeologlar Derneği yönetim kurulu üyesi Aksel Tibet ise büyük bir yanlış yapıldığını, hisarın Sur İçi Koruma İmar Planı'na dahil olduğunu, planda Yedikule'nin değiştirilmesinin yer almadığını söyledi. Öte yandan konuya dair sorularımıza Kültür ve Turizm Bakanlığı' ndan yanıt gelmedi.



'Bu aslında bir prototip'
Şehristanbul Derneği Başkanı, sanat tarihçisi Atilla Tuna, Kültür ve Turizm Bakanı Erkan Mumcu'yu suçladı. Mumcu'nun kısa bir süre önce sarf ettiği, "Müzelerin birçoğu atıl vaziyette ve işe yaramıyor. Hasan almazsa basan alır" sözlerini hatırlatan Tuna, "Sayın Bakan parayı veren düdüğü çalar demek istiyordu ki, ilk örneğini Yedikule'de görüyoruz. Bu, aslında uygulanmak istenen prototipin ilk halkası. Başarılı olunursa diğer tarihi yapılara da aynı muamele yapılacaktır. Kültürel ve turistik faaliyet adı altında hisarın engebeli yapısı düzleştirilmiş, mezarlıklar tahrip edilmiş ve ev kalıntılarının üzeri örtülmüştür. Fatih bunları görse sorumluları falakaya dizerdi" diye konuştu.


1 No'lu Kurul kararı
"Yedikule Hisarı'nın STI Uluslararası İç ve Dış Ticaret Limited Şirketi'nden 25 Mart ve 19 Nisan 2004 tarihli başvuruları incelenerek şu karara varıldı: Koruma amaçlı öneri imar planlarının hayata geçirilmesine ve yapılacak bilimsel çalışmalara ('Altın Kapı', 'Kral Yolu' ve 'Fatih Camii) imkân sağlamak için uzun süreli olarak kiralama ve irtifak hakkı tesis edilmesinin uygun olmadığı, önerinin 660 sayılı ilke kararında belirtilen anlatım tekniklerine uygun olmadığı, bunun yanı sıra sadece plan düzleminde anlatım getirilmesi, mevcut yapının rölövesi ve yapılmak istenen müdahaleler hakkında teknik bir anlatım taşımaması nedeniyle uygun bulunmadığına, ancak ülkemizin kültürel mirasının tanıtımına katkıda bulunarak 25 Mart tarihli başvuruda talep edilen Eurovision etkinliklerine dönük, sökülebilir, hafif malzemeyle, sınırlı bir alanda ve sınırlı bir sürede, mevcut özgün zemin dokusuna kalıcı hiçbir müdahalede bulunulmadan Arkeoloji Müzesi'nin denetiminde kullanılmasına karar verilmiştir."


Türkiye'nin Bastille'i
Arkeolog Nezih Başgelen, İngiltere için Londra Kulesi, Fransa için Bastille neyse Yedikule Hisarı'nın da Türkiye için o olduğunu söyledi. Hisar, 1457-58 kışında ana sur bedeni üzerine eklemelerle Fatih Sultan Mehmet tarafından yaptırıldı. Ana surda Bizans'ın ünlü 'Altın Kapı'sı yer alır. Hisar'da bir dönem devlet hazinesi ve silahlar saklandı, daha sonraları tutsak alınan yabancı elçiler burada tutuldu.