Terör suçlamasında kriter 'şiddete teşvik'

Haber: RİFAT BAŞARAN - rifat.basaran@radikal.com.tr / Arşivi

ANKARA - İmralı Adası’nda hükümlü bulunan Abdullah Öcalan ile ‘Kürt Sorunu’nun çözümü ve PKK ’ya silah bıraktırma kapsamında yürütülen yeni süreç nedeniyle önemi daha da artan ‘4. Yargı Paketi’nde, terör suçlamalarına ilişkin hükümlerde ‘cebir ve şiddete teşvik’ kriteri öngörülüyor. Suçun oluşması için ‘cebir ve şiddet’in temel unsur sayılması halinde yargılamaları devam eden çok sayıda KCK’lının tahliye olması gündeme gelecek.

‘4. Yargı Paketi’ne son şekli, dün Başbakan Recep Tayyip Erdoğan ’ın başkanlığında Resmi Konut’ta yapılan toplantıda verildi. Yaklaşık 3.5 saat süren toplantıya Başbakan Yardımcıları Bülent Arınç, Beşir Atalay ile Bekir Bozdağ’ın yanı sıra Adalet Bakanı Sadullah Ergin, Kültür ve Turizm Bakanı Ömer Çelik ve Ak Parti’nin hukukçu kurmayları katıldı. Toplantı sonrası açıklama yapan Adalet Bakanı Ergin, paketin “bir iki teknik düzenlemenin ardından“ imzaya açılacağını söyledi. Paketin önümüzdeki günlerde TBMM Başkanlığı’na sunulması; Mart ayı sonuna kadar da yasalaşması bekleniyor.

ŞİDDET YOKSA SUÇ DA YOK
22 maddelik ‘4. Yargı Paketi’nde özellikle Türk Ceza Kanunu ve Terörle Mücadele Kanunu’nun terör propagandası ve terör örgütlerine yardım ve yataklığı düzenleyen maddelerinde önemli değişikliklere gidiliyor. Türk Ceza Kanunu’nun ‘örgüt propagandası’nı düzenleyen ve 3 yıla kadar hapis cezası öngören 220. maddesinin 8. fıkrasında yapılan değişiklikle, artık suçun oluşmasında ‘cebir, şiddet ve tehdit içeren yöntemlere başvurmayı alenen teşvik etme’ unsuru aranacak. Suç ve suçluyu övmeyi tanımlayan TCK 215. Madde de değiştirilecek. BDP ’li milletvekilleri hakkında TBMM Anayasa Adalet Karma Komisyonu’nda bulunan fezlekelerin büyük bir çoğunluğu bu maddeye dayanılarak düzenlenmiş durumda. Bu maddenin değişmesiyle birlikte ‘Sayın Öcalan’ ifadesi suç olmaktan çıkacak. Diğer önemli değişiklikler ise Terörle Mücadele Kanunu’nun 6 ve 7. maddelerinde yapıldı. 6. madde terör örgütlerinin bildiri ve açıklamalarını basanlara veya yayınlayanlara beş milyon liradan on milyon liraya kadar ağır para cezası öngörüyordu. Artık, terör örgütüne yönelik açıklama yapmak, yazı yazmak, örgütün amacını açıklamak, bildiri basmak ve yayınlamak şiddeti teşvik etmediği sürece suç olmayacak.

KCK’LILARA TAHLİYE YOLU AÇILABİLİR
Paketin yasalaşmasıyla, şu an cezaevinde olan gazeteci, öğrenci, kamu görevlisi, KCK’lıların serbest kalması mümkün olabilecek. Ancak “taş ve molotof atma” suçlamasıyla tutuklananlar paketten yararlanamayacak. “Darbe girişimi” iddiasıyla süren Ergenekon ve Balyoz davaları da paketin kapsamı dışında yer alacak.
Pakketle ayrıca, işkence ve kötü muamele suçlarında zaman aşımı kaldırılması, ‘halkı askerlikten soğutma’ suçuna verilen hapis cezasının adli para cezasına dönüştürülmesi de sağlanıyor.

4. Yargı paketinde yer alan bazı maddeler şöyle:

* Oda Hapsinin Yargı Denetimine Açılması

* İdari ve Askeri İdari Yargıda Islah İmkânı

* Kamulaştırma Bedelinin Enflasyon Karşısında Değer Kaybının Telafisi

* İşkence Suçlarında Zamanaşımının Kaldırılması

* Suçu ve Suçluyu Övme Suçuna İlişkin Değişiklik

* Halkı Askerlikten Soğutma Suçunun Önödeme Kapsamına Alınması, Cezasının Adli Para Cezasına Dönüştürülmesi

* Soruşturma ve Kovuşturma Aşamasında Tahliye Taleplerinde C. Savcısının Görüşünün Tebliği

* Tutukluluğa İtirazda Sanığın Dinlenilmesi. Mevcut durumda, tutuklamaya itirazlar veya tutukluluk durumunun 30’ar günlük sürelerde incelenmesi dosya üzerinden yapılabilmekte ve bu şekilde iki duruşma arasında daha fazla süre olabilmektedir.

* Yapılacak değişiklikle, soruşturma ve kovuşturma aşamasında şüpheli, sanık veya müdafiinin en geç 30 gün içinde dinlenilmesi suretiyle tutukluluk durumunun karara bağlanması ve bu şekilde duruşmaların en geç otuzar günlük süreler içerisinde yapılması öngörülmektedir.

* Tutukluluğa İtirazda C. Savcısının Görüşünün Tebliği. Mevcut uygulamada, tutukluluğa itirazda dosya üzerinden yapılan incelemede, itiraz talebine ilişkin Cumhuriyet savcısı görüşü şüpheli, sanık veya müdafiine bildirilmemektedir.

* Yapılacak değişiklikle, silahların eşitliği ilkesi uyarınca soruşturma ve kovuşturma aşamasında tutukluluğa yapılan itirazlarda, Cumhuriyet savcısının mütalaasının alınması durumunda bu mütalaanın şüpheli, sanık veya müdafiine bildirilmesi ve bu kişilerin görüşü alındıktan sonra karar verilmesi öngörülmektedir.

* Yakalama veya Tutuklama İşlemi Nedeniyle Tazminat Hakkı. Mevcut durumda, yakalama veya tutuklama işlemine karşı kanunda öngörülen başvuru imkânlarından faydalandırılmayan kimselerin tazminat isteme imkânı bulunmamaktadır.

* Yapılacak değişiklikle, yakalama veya tutuklama işlemine karşı kanunda öngörülen başvuru imkânlarından yararlandırılmayan kimselere de iç hukukta tazminat imkânlarından faydalanma hakkı getirilmektedir.

* Gözaltı ve Tutukluluk Süresi Başka Bir Hükümlülüğünden İndirilen Kişilerin Tazminatİsteyebilmeleri Mevcut durumda, gözaltı ve tutukluluk süresi başka bir hükümlülüğünden indirilen kişilerin tazminat isteyebilmeleri mümkün değildir. Yapılacak değişiklikle, tazminat isteyemeyecek kişiler arasında sayılan gözaltı ve tutukluluk süresi başka bir hükümlülüğünden indirilen kişilerin tazminat isteyebilmelerine imkân sağlanmaktadır.

* AİHM Kararı Üzerine Soruşturmanın Yeniden Açılması. Mevcut uygulamada, AİHM’in etkin soruşturma yapılmadığına ilişkin ihlal kararı soruşturmanın yeniden açılması sebebi sayılmamaktadır. Yapılacak değişiklikle, kovuşturmaya yer olmadığına dair kararların, etkin soruşturma yapılmadan verildiğinin AİHM’in kesinleşmiş kararıyla tespit edilmesi üzerine 3 ay içinde talep edilmesi halinde soruşturmanın zorunlu olarak yeniden açılmasıöngörülmektedir.

* Adli Yardımın Kolaylaştırılması. Mevcut uygulamada, adli yardımdan faydalanabilmek için “kişilerin haklı oldukları yolunda kanaat uyandırmak” şartı aranmaktadır. Yapılacak değişiklikle, adli yardımdan yararlanma kolaylaştırılmaktadır. Adli yardımdan faydalanabilmek için “dava veya takibin açıkça dayanaktan yoksun olmaması”yeterli kabul edilecektir.

* Adli Yardım Talebinin Reddine ilişkin İtiraz Yolu

* Adli Yardımda Yargılama Giderlerinin Tahsili

* Bazı Başvurular için Yeniden Yargılama Yolu. Ceza hükmünün, AİHM tarafından Sözleşmenin ihlâli suretiyle verildiğinin tespit edilmesine rağmen, bazı başvurular için yargılamanın yenilenmesi yoluna gidilememektedir. Yapılacak değişiklikle, Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi önünde 15 Haziran 2012 tarihi itibariyle icra süreci denetlenmekte olan AİHM’in kesinleşmiş kararlarıyla ilgili olarak CMK’nın 311/2 nci maddesindeki zaman sınırlamasının uygulanmaması öngörülmektedir. Bu şekilde, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanununa eklenen geçici madde ile 311/1 (f) bendinin, AK Bakanlar Komitesi Önünde icra süreci denetlenmekte olan AİHM kesinleşmiş kararlarına (221 adet), CMK 311/2 deki zaman sınırlamasına bakılmaksızın uygulanması öngörülmektedir. Böylelikle, AİHM kararlarının icrası kapsamında Delegeler Komitesi önünde bekleyen 221’ün üzerindeki başvurunun gündemden düşürülmesine de olanak sağlanacaktır.