Terör tazminatı 81 YTL

Güneydoğu'da köylerinden göçe zorlananların Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde (AİHM) açtığı davalar nedeniyle karşı karşıya kalınan ağır tazminatların önünü kesmek amacıyla çıkarılan Terör Tazmin Yasası...

ADANA/İSTANBUL - Güneydoğu'da köylerinden göçe zorlananların Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi'nde (AİHM) açtığı davalar nedeniyle karşı karşıya kalınan ağır tazminatların önünü kesmek amacıyla çıkarılan Terör Tazmin Yasası, reddedilen başvuruların oranının yüksekliği nedeniyle eleştirilirken, tazminatlardaki meblağlar da yeni bir tartışma çıkarmaya aday.
Mardin'in Derik ilçesinde terör ve terörle mücadele nedeniyle evi ve tarım arazisi zarara uğradığı iddia edilen Şemdin Kaya'ya 81 YTL terör tazminatı verildi. Komisyonun 14 yıl boyunca toprağını kullanamadığı için başvuru yapan köylüye bu kadar düşük tazminat tayin etmesinin gerekçesi ise şöyle açıklandı: Üç yıl kurak geçti!
Güneydoğu'da 1984 sonrasında boşaltılan 3 bin 688 köyde göç etmek zorunda bırakılan 378 bin kişi arasında 'Köye dönüş projesi' için başvuran 125 bin kişiden şimdiye dek yalnızca 68 bini geri döndü. Göç ettirilen vatandaşların yıllar içinde uğramış oldukları zararların karşılanması için çıkartılan 5233 sayılı yasa gereği özellikle Güneydoğu ve Doğu Anadolu bölgelerinde valiliklerce oluşturulan Terör ve Terörle Mücadeleden Doğan Zarar Tespit Komisyonları, zarara uğrayanların başvurularını değerlendiriyor. Mardin'in Derik ilçesine bağlı Bağlarası Köyü'nde oturan Şemdin Kaya da bu haktan yararlandırıldı. Kaya ile birlikte 16 mirasçıya terör ve terörle mücadele nedeniyle kullanmadıkları evleri ve arazileri için, arazilerin kıraç, ekilebilecek durumda olmadıkları da dikkate alınarak 81'er YTL terör tazminatı ödenmesi kararlaştırıldı. Mardin Vali Yardımcısı Aytaç Akgül'ün başkanlığını yaptığı 6 No'lu Zarar Tespit Komisyonu'nun verdiği bu karara komisyon üyesi Mardin Baro Temsilcisi avukat Özlem Mungan karşı oy kullandı.
Belirlenen 81'er YTL tazminatın adil olmadığını, komisyon kararındaki itirazında belirten Mungan şöyle dedi:
"Mardin'de üç yıl süren kuraklık döneminin tümüyle tarımsal gelirden düşülüyor olması hakkaniyete aykırıdır. Zira köylü kuraklık döneminde de yaşamını sürdürecekti. Örneğin, suya ihtiyaç duymayan ya da çok az suyla mahsul alınabilen ekimler yapılabilecek, veyahut ekim yapılan arazide çıkacak otlarla hayvan beslenebilecekti. Benzer suretlerle gelir elde edilebilecekti. Bu hususlar göz önüne alınarak adil bir oran belirlenebilirdi."
AİHM'ye gidecek
Terör ve terörle mücadele nedeniyle 1994'den bu yana babasına ait ormanlık alandaki evi ve tarım amaçlı arazisini kullanamadığını belirten Şemdin Kaya da, bu zararı için 81 YTL tazminat ödenmesine tepki gösterdi. Kaya'nın avukatı Vedat Özkan, yasanın eksikleri olmasına rağmen kapsamlı olduğunu belirterek, "Ancak, bölgeler arasında yapılan tazminat ödeme uygulamaları adaletsiz. 14 yıllık zarar için 81 YTL tazminat ödenmesi vatandaşın gururuyla oynamaktır" diye konuştu.
AİHM'ye gideceklerini belirten avukat Özkan, "Zaten bu yasa AİHM'deki bin 500'ü aşkın terör ve terörle mücadeleden zarar görenlerin açtığı davaları geri çekmek için çıkartılmıştı. Böyle haksızlıklar olursa bu davalar yeniden AİHM'ye gider. Bir an önce adaletli ödemeler yapılmalı" dedi.
Köye dönüş için açılan davalar nedeniyle AİHM sadece 24 dava için Türkiye'yi 4 milyon 800 bin YTL tazminata mahkûm etmişti. AİHM'nin önünde köy boşaltmalar nedeniyle açılmış 1500 dava başvurusu var. Dışişleri Bakanlığı, bu davaların getireceği ağır tazminatlardan kurtulmak için hükümete Terör Tazmin Yasası'nın yürürlük süresinin uzatılmasını önermişti.
Başvurulara ret
Terör tazmin komisyonlarına bugüne kadar yapılan 69 bin 832 başvurudan sadece bin 595'i incelenebildi. Komisyon tarafından incelendikten sonra kabul edilen başvuruların sayısı ise sadece 342. Yani, bugüne kadar tazminat ödenen başvuruların toplam başvurular içindeki oranı sadece yüzde 2 düzeyinde kaldı. (Radikal, dha)