THY kazası Boeing'e tasarım, dünya sivil havacılığına yöntem değiştirtebilir

THY kazası Boeing'e tasarım, dünya sivil havacılığına yöntem değiştirtebilir
THY kazası Boeing'e tasarım, dünya sivil havacılığına yöntem değiştirtebilir

Bakan Yıldırım, ?Hollandalı ekip, Boeing?i, THY de pilotlarını altimetreyle ilgili uyardı. THY?nin yolcu sayısı değişmedi? dedi. FOTOĞRAF: CEM ÖZDEL / AA

Amsterdam'daki kazanın ardından TALPA 'Yükseklik göstergesi de sesli, ışıklı uyarı vermeli' dedi. Otomatik pilota bağlı pilot hataları da tartışmaya açıldı

ARTVİN/İSTANBUL  - Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım, THY uçağının Amsterdam’da geçirdiği kazayla ilgili olarak topu Boeing’e attı. Yıldırım, kaza sonrası THY’nin bir imaj sorunu olmadığını, iç veya dış hatlardaki yolcu sayısında da herhangi bir değişiklik olmadığını vurguladı. THY?kaptanlarının da olası altimetre sorunu konusunda bilgilendirildiğini söyledi.
Sarp Sınır Kapısı’nda katıldığı törende kazayla ilgili soruları yanıtlayan Yıldırım, “Bu kazaya sebep olan, yükseklik gösteren cihaz altimetrede oluşan arıza, yeni ortaya çıkan bir şey. Uçak imalatçısına kaza inceleme heyeti uyarıda bulundu. ‘Bundan böyle bu cihazda bu tip arızalar oluşabiliyor bununla ilgili tedbirlerinizi alın’ diye...” dedi.
Amsterdam’da kaza geçiren Boeing 737-800, 737’lerdeki radar altimetresi (radyo dalgalarıyla yükseklik ölçümüne dayalı gösterge) ile ilgili standartların mercek altına alınmasına yol açtı.  

Bu uyarıya dikkat!
Hürriyet gazetesi yazarı Uğur Cebeci, dün, Boeing firmasının, tüm kullanıcılara bir uyarı yazısı gönderdiğini ve kullanıcıları 737’lerdeki altimetre sorununa dair uyardığını yazdı. Yazıda “Boeing’in tutarsız radyo yükseklik ölçer sistemiyle ilgili pek çok rapor aldık” deniliyordu. ‘Uçak 2 bin 500 fitteyken (833 metre) ekranda negatif yükseklik değerleri belirdiği,  hatanın otomatik pilotu da etkilediği’ belirtiliyordu. 
Kazayı araştıran Hollandalı ekip de ‘Tekirdağ’ uçağının son sekiz günündeki iki uçuşunda bu arızanın iki kez tekrarlandığını belirledi.
Yıldırım, ‘Tekirdağ’da yaşanan sorunun tekrar meydana gelmemesi için, THY kaptanlarının uyarıldığını ve bundan böyle daha dikkatli davranmalarını istediklerini de söyledi. Yıldırım, filodaki 737’lerin seferden çekilmesi gibi bir durumun söz konusu olmadığını belirtti. 


Boeing: Kilit cihazlar izlenmeli

TALPA, Boeing 737’lerde altimetrelerin sesli ve ışıklı ikaz vermesi gerektiğini söyledi;  Ulaştırma Bakanı Binali Yıldırım da altimetre hatasıyla ilgili Boeing’in uyarıldığını belirtti.
Boeing firmasıysa, dün inişin kritik aşamalarında kilit cihazların dikkatle izlenmesi konusunda tüm kullanıcıların uyarıldığını hatırlattı.
Seattle’daki Boeing firması ön raporun ardından bir açıklama yaptı. Açıklamada, Uluslararası Sivil Havacılık Organizasyo-nu’nun (ICAO) 13. maddesine göre, Boeing’in henüz sürmekte olan bir soruşturmanın bulguları konusunda kamuoyu önünde yorum yapamayacağı belirtildi, soruların Hollanda sivil havacılığına iletilmesi istendi.
Açıklamada, “Boeing, tüm 737 operatörlerine, uçuşun kritik aşamaları sırasında kilit uçuş cihazlarının dikkatle izlenmesi konusunda bir hatırlatmada bulunuyor” denildi.


‘İmajımız sorunsuz’
Ulaştırma Bakanı Yıldırım’a kaza sonrası THY’nin imajı için yeni bir şeyler yapılıp yapılmayacağı soruldu. Yıldırım  “THY ’nin imajında hiçbir sorun yok. THY asırlık ve köklü, Türkiye Cumhuriyetinin de bayrak taşıyıcısı bir kuruluş.THY ’nin 130 civarında uçağı var. Kaza ile birlikte ne iç hatlarda ne dış hatlarda herhangi bir yolcu kaybı söz konusu değil” yanıtını verdi.

Naklen tören
Kazada ölenler için yarın Schiphol Havaalanı ’nda bulunan bir uçak hangarında anma töreni düzenlenecek. Hollanda İçişleri Bakanı Guusje ter Horst ’un da katılacağı anma toplantısı, NOS televizyonu tarafından canlı olarak yayınlanacak. THY ’nin geçen hafta Amsterdam’da düşen uçağında dördü mürettebattan beş  Türk ile dört ABD vatandaşı yolcu ölmüş, 100’e yakın kişi yaralanmıştı. Biri ağır, 
28 yaralının tedavisi hastanede sürüyor. 

Otopilot: İyi mi, kötü mü...
Hollanda gazeteleri ön rapor sonrası THY uçağıyla ilgili kazayı, ‘Teknik arızanın, insan hatasıyla birleşmesi sonucu oluşan facia’ olarak nitelendirdi.  İngiliz The Times gazetesiyse ‘uçaklarda giderek artan elektronik alet kullanımının risklerini’ tartışmaya açtı:
Times’in yorumu şöyle:
“Ön rapor, pilotların hatayı görüp dikkate almadığını gösteriyor. Ön rapor doğrulanırsa Amsterdam olayı, son 13 ayda pilot hataları nedeniyle uçakların düşmesine neden olan dördüncü pilot hatası olacak. Ön bulgular, pilotların, uçuşun çoğunda uçakları kontrol eden sofistike elektronik sistemlere dayanması sonucunda temel uçuş yeteneklerini kaybetmesi konusundaki tartışmaları yoğunlaştıracağı kesin.” 
Hollandalı yetkililer ise otomatik pilotun kazadaki payına dair soruyu, “Dünyada bazı şirketler inişlerde otomatik pilotu tercih eder. Bazıları etmez. THY ilk gruptan. Ve bu tercihte anormal bir yön yok” diye yanıtlamıştı. 

Pilot oraya bakmayabilir
Radar altimetresinin, kumanda konsolunun sol alt köşesinde 1 santime, 1.5 santim büyüklüğünde rakamlardan ibaret olduğunu vurgulayan TALPA yetkilileri, “Pilotların göstergedeki hatayı fark etmedikleri veya geç fark ettiklerini söylemek yanlış” dedi.
Türkiye Havayolları Pilotları Derneği (TALPA) Genel Sekreteri kaptan pilot Savaş Şen, kazayı şöyle değerlendirdi: 
1) İnişte (pilotların uyması gereken) bazı öncelikler vardır. İnişin o safhasında öncelik altimetreye ait değil. Dolayısıyla ‘Pilotlar gözden kaçırdı’ demek yanlış. Çünkü pilotun onu kontrol ettiği nokta geçilmiş, kontrol yapılmış ve normal.
2) Altimetredeki hata, motor arızasında olduğu gibi ışıklı veya sesli uyarı vermiyor. Mühendislik tasarımı açısından altimetrenin bulunduğu yer ve uyarı biçimi ışıklı ya da sesli olmadığı için yanlış. Yanlışlığı bu kaza net şekilde ortaya koydu.
Şen “Pilotaj hatası yok demiyorum. Ama var demek için erken. Bu sistemin arızasıyla başlayıp devam etmiş bir kaza. Daha pilotların daha ses kayıtlarını dinlemedik. Reaksiyon gösterip göstermediklerini söylemek için vakit çok erken” dedi.
(Radikal, dha, aa, anka)