Töre kurbanı olmak

Onlar için atar tutarız, canımızdan çok severiz, her şeyi feda etmeye hazırızdır. Biriciklerimiz, canlarımız, ciğerlerimizdiricabında onlar.
Haber: HIZIR TÜZEL / Arşivi

İSTANBUL- Onlar için atar tutarız, canımızdan çok severiz, her şeyi feda etmeye hazırızdır. Biriciklerimiz, canlarımız, ciğerlerimizdiricabında onlar. Bizim ufaklıklardan söz ediyorum, bizim sevgili çocuklarımızdan. Lakin, toplum ola-rak genelde onlara iyi davrandığı-mızı, gereken eğitimi verdiğimizi, geleceklerini güvence altına aldığımızı kim iddia edebilir?
Çocuklarımızın bir bölümü büyük kentlerde sokaklarda yatıp kalkıp, çaresiz kapkaççılık filan yapıyor. Hele kız çocuklarımızın durumu içler acısı. Her gün gazetelerde tecavüze uğramış, ailesi tarafından töre cinayetine kurban gitmiş küçücük kızlarımızın haberlerini görüyoruz. Çocuklarımız için durum biraz içler acısı yani.
Ceyda Düvenci meselesine gelirsek. O şimdi, Kanal D'de yayımlanan 'Sil Baştan' isimli dizide istemediği bir adamla evlenmemek için düğün gecesi evden kaçan genç bir kızı canlandırıyor. Kız, İstanbul'da arkadaşlarının yanına sığınıyor ama ailesi töre durumlarından ötürü peşinde.
Bu töre cinayetleri konusunda neler düşünüyorsunuz?
Zaten benim Kiraz rolünü istememdeki iki önemli unsurdan biriydi bu. Birincisi Kiraz, oyunculuk kariyerimde hiç canlandırmadığım bir karakter tipiydi. Çok gerçek ve benden çok bağımsız bir karakter. Şimdiye kadar canladırdığım karakterlerde hep benden bir şeyler vardı. Benimle kesişen yerler vardı. Fakat Kiraz'da bu yok. İkinci sebep de, bu töre cinayetleri. Kiraz'la aslında bir kadının, güçlü olursa eğer bir şeyleri değiştirebileceğini göstermek istiyoruz. Bu sistem değişebilir yani. Bu baskı altındaki kadınlara biraz cesaret vermek istiyoruz. Kiraz'ın bu yönünü çok sevdim.
Bu rolde başarılı bulundunuz. Bunu neye bağlıyorsunuz?
Aslında bütün bunlar insanın içinde biriken şeyler. Toplumda ezilen kadın çok. Eşi onu aldatır ama o ses çıkaramaz. Görünüşte inanılmaz güzel ve modern bir kadındır fakat zincirleri vardır. Kiraz sadece Diyarbakırlı bir kadın değil benim gözümde. Ben İstanbul'da gözlediğim kadınlardan da ona bir şeyler katıyorum. Ama saflığından dolayı biraz komik bir kadın. Köyden İstanbul'da hiç bilmediği bir yere gelmesinden kaynaklanıyor.
Bu nasıl bir komiklik? Ailesi kızın peşinde, belki öldürecekler.
Benim çocukluğum Bursa'da Kemalpaşa'da geçti, köy gibi bir yerdi. Bir dönem de Kırklareli'nde Pınarhisar'da yaşadım anneannemle birlikte. Oralarda gördüm. Kadınlar mesela sofrada tabağı iterken, tabağa 'hah' diye ses verirler. Çayırda sürü otlatırken de, ev işi yaparken de bunu yaparlar. Kendi kendilerine konuşurlar çünkü evde kocaları varken bu fırsatları yoktur, kocalarının yanında konuşamazlar. Çocuklarının gözünde anne olarak bir yerleri yoktur. O yüzden tek başına kaldıklarında konuşurlar. Evde temizlik yaparken kültablası ile konuşur. Kiraz da böyle yapıyor. İzliyor sadece, o yüzden de eşyalarla konuşuyor. Kiraz'ın peşinde
adamlar var ve korkuyor ama bu işten memnun çünkü bir tabuyu yıkmak üzere. Ve Ceyda Düvenci olarak ben de izleyenlerin de böyle şeylerden cesaret alacağını umuyorum.
Güzel düşünüyorsunuz da, bu tip töre cinayetlerini önlemek
için televizyon dizileri yeterli mi sizce, ya da neler yapılmalı?

Her şeyin başı eğitim, yasa çıksa bile nereye kadar, bugün ne kadar geçerliliğini korur. Kızları okula göndermiyorlar. Bu konunun üzerine öyle net bir şekilde gidilebileceğine pek inanmıyorum. Minik hareketlenmeler olabilir sağda solda ama bunun da geçerliliğine inanmıyorum. Çünkü Hasankeyf'e gittiğimizde gördüğüm tablo, umutlu değildi açıkçası. Gerçekten kadınlar Hasankeyf'in dışında nelerle karşılaşacaklarını bilmiyorlar. 'Bu düzen böyledir'e inadırılmışlar. Kızlara, 'Okula gidecek misiniz?' diye sordum. Çoğu 'Babam yollamaz' dedi.
Televizyon dizileri ne ölçüde eğitici sizce?
Yaptığım gözlemlere göre televizyonda gördükleri şeyler onlara inandırıcı gelmiyor. Bir diziyi acayip beğeniyorlar bunun yanında onun bir masal olduğunu da biliyorlar. Çok zor aydınlanmaları bu konularda. Devletin bu konuya büyük başlıklarla eğilmesi lazım. Düşünsenize, kızına tecavüz edildi, öyleyse kızın ölecek. Bütün bunların önüne geçilebileceği inancında değilim maalesef.