Trende fren yokmuş!

Rapor mahkemede
Pamukova'da 39 kişinin öldüğü tren kazasına ilişkin son bilirkişi raporu mahkemeye ulaştı. Asliye hukukun, İstanbul Barosu'nun talebiyle atadığı heyetin raporuna göre, hızlandırılmış trenin 'çatlak fren diski'yle sefere çıkması kazanın temel nedeni.
'Hız faciayı büyüttü'
Rapora göre hızlandırılmış tren projesinde teknik ve personel boyutuna dikkat edilmedi. Trenin 80 kilometre olması gereken hızı 129.2-121.8 arasındaydı. Hız kaza nedeni değil ama kayıpların büyümesine yol açtı.
Haber: NAZMİ BELGE / Arşivi

İSTANBUL - Sakarya'nın Pamukova ilçesinin Mekece Köyü çıkışında 22 Temmuz'da meydana gelen hızlı tren kazasının, trenin 'çatlak fren diski'yle sefere çıkmasından kaynaklandığı ortaya çıktı. Hazırlanan 'Teknik Bilirkişi Raporu'nda, 39 kişinin ölümüne 80 kişinin yaralanmasına yol açan kazanın temelinde ise, TCDD'nin işletme felsefesindeki yanlışlıkların yattığına vurgu yapıldı.
İstanbul Barosu'nun talebi üzerine, Pamukova Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 24 Temmuz'da oluşturduğu bilirkişi heyeti raporunu tamamladı. Yıldız Teknik Üniversitesi Ulaştırma Ana Bilim Dalı'ndan Prof. Dr. Zerrin Bayraktar, jeoloji yüksek mühendisi Tahir Öngür, makine yüksek mühendisi Levent Serhan'dan oluşan heyet, kazaya ilişkin 'teknik raporu' mahkemeye sundu.
Güvenliğe ticari yaklaşım
Kazalara yol açma olasılığı bulunan işletme felsefesindeki yaklaşımların öncelikle ele alındığı belirtilen raporda, bu konudaki önemli bir belgenin 1996'da, 'Yeniden yapılanma çalışması' kapsamında ABD'li bir firmaya yaptırılan çalışma olduğu kaydedildi. Bu çalışmada, "Ankara-İstanbul arasında bir grup prestij servisi işletilecektir. Bu trenler, saatte 160 km. azami hızla işletilebilir" görüşüne yer verilerek, 'hızlandırılmış tren seferleri' projesinin öngörüldüğü anlatıldı.
Bu çalışmanın güvenliği, teknikten çok ticari ele aldığı vurgulanan raporda, 'işletme bakım ve kontrol yaklaşımının mühendislik kriterlerinden ticari kriterlere dönüştürüldüğü, tren hızının saatte 150 km.'ye yükseltilirken makinistlerin çalışma koşullarının dikkate alınmadığı, işaretleme eksikliklerinin giderilmediğinin anlaşıldığı' ifade edildi.
Kaza nasıl oldu?
Rapora göre tren, saat 18:02'de Haydarpaşa'dan ayrıldı. Bilirkişi heyetinin incelemelerine göre, tren istasyondan ayrılırken ikinci vagonun ön dingil takımı, ön dingil sol tekerlek fren diskinde iki taraflı çatlak vardı. Buna rağmen, 576.6 km.'lik İstanbul-Ankara demiryolu mesafesi 'hızlı tren projesi' gereği 5 saat 15 dakikada alınmak zorundaydı. Trenin 23:15'te Ankara'da olabilmesi için, saatte ortalama 119.3 km hız gerekiyordu. Kaza noktasına gelirken trenin 80 km olması gereken hızı ise 129.2-121.8 km. arasında idi.
Rapora göre kaza anı şöyle gerçekleşti: Mekece çıkışında ikinci vagon ön dingil sol tekerleğin çatlak olan fren diski, bu noktadaki yol geometrisi bozukluğu sonucu oluşan fleş dövmesi darbesiyle kırıldı. Kırık disk, fren balata grubu taşıyıcı konsolunu kopardı. Bu durum dingil arabasını raydan çıkararak, tekerleği sol rayın dışına düşürdü.
80 km.'yi niye aştı?
'Kazanın ana nedeni trenin bu bölgedeki saatte 80 km. hızı aşması değilse de, aşırı hız kazanın gelişimi ve boyutlarının büyük olmasını belirleyen unsurdur' görüşüne yer verilen raporda, trenin 80 km.'yi aşmasına gerekçe olarak, 'hız sınırı ve yaklaşım levhalarının olmaması, personelin fiziki ve ruhsal durumu, livre değerleri tutarsızlığı gibi işletmeden kaynaklanan nedenler' gösterildi.