Troia her zaman var olacak

Tarihi M.Ö. 3000 öncesine dayanan antik Troia (Truva) kenti, 3500 yıl boyunca aralıklarla yerleşim görmüş. Yapılarda Anadolu'ya...
Haber: İBRAHİM GÜNEL / Arşivi

ÇANAKKALE - Tarihi M.Ö. 3000 öncesine dayanan antik Troia (Truva) kenti, 3500 yıl boyunca aralıklarla yerleşim görmüş. Yapılarda Anadolu'ya özgü güneşte kurutulmuş kerpiç kullanıldığından, her yıkımdan sonra düzlenerek yeni kent kurulmuş. M.S. 500'lere kadar canlılığını koruyan kentte, bugün 10 yerleşim evresi bulunuyor.
Troia'da ilk kazılar tüccar Heinrich Schliemann tarafından 1871-1894 yıllarında yapıldı. Onun ölümünden sonra, çalışma arkadaşı mimar Wilhelm Dörpfeld, kentin tabakalarını ortaya çıkardı. 1932-1938 yıllarında, Cincinnatti Üniversitesi'nden Carl William Blegen, kazıları yönetti. 1988'den bu yana kazıları, Korfmann başkanlığında uluslararası ekip yürütüyor. Prof. Dr. Korfmann, 2001 yılı kazılarını, kentin tarihini Radikal'e değerlendirdi.
Gelişmiş su sistemi
2001 kazılarını değerlendirir misiniz?
Bu yıl, aşağı şehirde çalışmalarımıza ağırlık verdik. Bu bölgede güzel, sağlam ve görkemli binalar buluyoruz. Yüzey araştırmalarında kentin yaklaşık 200 bin metrekarelik bir alana yayıldığını saptadık. Orijinal halde binalar buluyoruz. Ayrıca gelişmiş su sistemini gösteren mağaradaki çalışmalarımız da sürüyor.
Şehrin sınırlarını nasıl saptıyorsunuz?
1988'den beri yaptığımız kazılarda, daha ilk günden 'manyetik prospeksiyon' yöntemini kullandık. Bu yöntemle toprağa 50 santimetre aralıklarla elektrik dalgaları yolluyoruz. Toprak altındaki kalıntılar farklı manyetik özellikleri nedeniyle farklı görünümlerde yansıyor. Aldığımız verileri bilgisayar yoluyla kayda döküyoruz. Bu resimler sayesinde de kentin sınırlarını, kazılması gereken yeri belirliyoruz.
Troia savaşı gerçekten oldu mu?
Burası stratejik açıdan çok önemli bir bölge. Tam Çanakkale Boğazı'nın girişinde yer alıyordu. Buradaki hâkim kuzey rüzgârlar,
kentin gelişmesini ve ticaretin artmasını sağladı. Bu kentin düşmanlar edinmesine de yol açtı. Bunun sonucunda da birçok Troia savaşı oldu.
Homeros'un anlattığı savaş?..
Savaş MÖ 13. yüzyılda yaşandı. Zaten halk tarafından biliniyordu. Homeros yalnızca herkesin bildiği savaş içerisinde bir aşk öyküsünü anlattı. Çünkü İlyada'da savaşın son 51 günü anlatılmaktadır. Homeros İlyada'yı MÖ 730 yılında kaleme aldı. Ancak bana göre çok büyük olasılıkla burayı ziyaret ettikten sonra yazdı. Çünkü İlyada'da yer alan arazi yapısı ve bitkiler, bugünkülerle örtüşmektedir. Ayrıca Homeros'un varlığı ve gerçek bir savaşı anlatıp anlatmadığı da, hâlâ tartışılıyor.
Master plan yapılmalı
Troas bölgesi 1996'da 'milli park' ilan
edildi ama bugüne kadar master plan yapılmadı. Bu Troia'ya ne kaybettiriyor?
Öncelikle prestij kaybettiriyor. Çünkü milli park ilanını tüm dünya alkışladı. Arkasından Türkiye, Troia'nın UNESCO'nun 'Dünya Tarihi Mirası' listesine alınması için başvurdu ve kabul edildi. Daha sonra, Almanya'da 'Troia Düş ve Gerçek' sergisi açıldı. Bütün bunlar Türkiye için artı puandı ama, hâlaâ milli park konusunda tek bir gelişme olmadı.
2007'de emekli olduktan sonra ne yapmayı düşünüyorsunuz?
Öğrencilerim kazılara devam edecek. Ayrıca Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi ile Müzesi'nin ve Tübingen Üniversitesi arasındaki ilişkilerin sürmesini diliyorum. Troia'nın sürekli yaşaması lazım.
Müze kurulacak mı sizce?
Herhalde altı sene içinde olur ama, plana göre üç sene içinde kurulacak. Hareketli,
uluslararası standartta bir müze olmasını istiyorum. Sürekli hareket olursa, iki yıl önce gelen turist bu yıl yeni bir şeyler görmek için gelir. Örneğin, siz her akşam Mozart'ın yalnızca bir operasını dinlemek için aynı konser salonuna gitmek istemezsiniz.
***
Tarihi Hititlere dayanıyor
Troia'nın tarihinin Hititlere dayandığını ortaya çıkaran Prof. Korfmann, şunları söylüyor: Troia'nın tarihinin Hititlere dayandığını dilbilimciler öne sürdü. Öte yandan, MÖ 1280 yılında Hitit Kralı II. Muwatalli ile Wilusa Kralı Alaksandu arasında bir anlaşma yapılmış. Anlaşmaya göre, Wilusa Hitit metinlerinde adı geçen dış ülkelere katılmış. Yani, bir nevi federatif bir sistem var. O zamanki anlaşmalara göre, iki tarafın da tanrıları şahit gösterilmiş. Wilusa tarafındaki şahit Tanrı da Kaskal Kur (Yerin altındaki geçiş ya da su bazlı tünel).
Homeros'un İlyada'sında ise, kentin adı İlion
veya Troia olarak geçiyor. Yine eski Hitit metinlerinde Wilusa, Truisa olarak da yer alıyor. Buradan hareketle Wilusa, (W)İlios olarak kabul ediliyor. Sonuçta ben arkeoloğum ve bunu kanıtlamak dilbilimcilerin
veya başka branşların işi.