Türkiye'nin kaybı

Son günü üniversitede geçirdi
Türkiye'nin en hayırsever işadamı Kadir Has, hayata veda etti. "Ömrüm olduğu sürece eğitime destek vereceğim" diyen Has, son gününü de kurduğu üniversitede geçirdi. Has evine döndükten sonra kalp krizi geçirdi, helikopterle kaldırıldığı hastanede tüm müdahalelere karşın kurtarılamadı.
500 milyon dolar bağışladı
Türkiye'nin ilk milli sanayicisi Nuri Has'ın oğlu olan Kadir Has, Coca-Cola ve Mercedes gibi dünya devi markaları Türkiye'ye taşıdı. Has, 80'li yıllarda kendini hayır işlerine adadı. Bugüne kadar 25 okul kuran Has'ın bağışları 500 milyon doları aştı. Kadir Has yarın devlet töreniyle uğurlanacak.

İSTANBUL - Başta otomotiv sanayi olmak üzere birçok sektöre imzasını atan, mesleğini soranlara ise 'hayırsever' yanıtını veren işadamı Kadir Has dün geçirdiği kalp krizi sonucu hayatını kaybetti. Son dönemlerinde yapılan söyleşilerde eğitime verdiği desteği "Türkiye'de bugün en lüzumlu yer de eğitim alanıdır. Ömrüm olduğu sürece eğitime destek olacağım" sözleriyle dile getiren Kadir Has son gününü de kurucusu olduğu üniversitede geçirdi.
Kadir Has, adını taşıyan üniversitenin Mütevelli Heyeti üyeleriyle önce öğle yemeği yedi. Daha sonra saat 14.00'te başlayan Mütevelli Heyeti toplantısına katıldı. Ancak bir süre sonra rahatsızlanarak toplantıyı erken terk etti ve Sarıyer'deki evine döndü. Evinde rahatsızlığı artan Has, acil olarak ambulans helikopterle Amerikan Hastanesi'ne kaldırıldı. Ancak koroner yoğun bakım servisinde yapılan tüm müdahalelere karşın kurtarılamadı. Manevi oğlu Nuri Has da babasının katıldıkları toplantıda çok mutlu olduğunu belirterek, "Son olarak her zamanki gibi öğrencilere nasihatlerde bulunmuştu" diye konuştu.
İlk milli sanayicinin oğlu
Kadir Has, 86 yıllık yaşamının büyük bir bölümünü ve servetini hayır işlerine adadı. Has, 10 Eylül 1921'de Kayseri'de dünyaya geldi. Babası Nuri ve annesi Zekiye Has, Kayseri'nin tanınmış 'Hasoğlu' ailesine mensuptu. Has ailesi Cumhuriyet'in ilk yıllarında Kayseri'den Adana'ya taşındı. Baba Nuri Has, Çukurova'da ticaretle meşgul oldu, Türkiye'nin en büyük sanayicileri arasına girerek, Cumhuriyet'in ilk yıllarında Türkiye'nin ilk 'milli sanayici' unvanını kazandı. Nuri Has, 'Milli Mensucat Fabrikası'nın ve daha sonra da Akbank'ın kurucuları arasında yer aldı.
Kadir Has, ilk öğrenimini Adana'da tamamladı. Ortaöğrenim için İstanbul'a gönderilen Has, ortaokul ve liseyi Özel Boğaziçi Lisesi'nde tamamladı. 1942 yılında, Kayseri'nin köklü ailelerinden Mehmet Germirli'nin kızı Rezan Germirli ile evlenen Has, aynı dönemde iş hayatına da atıldı.
Atılımını İstanbul'da yaptı
1942-1960 yılları arasında Adana'da ticaretle uğraşırken aile şirketini yöneten Kadir Has, babası ve ortakları tarafından kurulan Akbank'ın Yönetim Kurulu'nda görev aldı. 1960 yılında İstanbul'a taşındı, burada, başta otomotiv olmak üzere, çeşitli ticari faaliyetlerde bulundu ve iş hayatında büyük atılım yaptı. 1964 yılında 'Coca-Cola' firmasının Türkiye temsilcisi olan Has, ortaklarıyla birlikte Coca-Cola'nın Türkiye'de ilk defa üretilmesini sağladı. Daha sonra Coca-Cola firmasını kardeşi merhum Kemal Has'a devredip, bu defa bir başka dünya devi olan Almanların ünlü Mercedes otobüs fabrikasının Türkiye'de kurulmasına öncülük etti.
Servetini vakfına bıraktı
İşadamı Kadir Has, 1980'li yılların sonunda ticari faaliyetlerini tasfiye ederek kendisini hayır işlerine adadı. 25 tane okul yaptıran, sonrasında çalışmalarını Kadir Has Üniversitesi ile taçlandıran Has, düne kadar işlerinin başındaydı. Kadir Has ve Rezan Has, 1991 yılında 'Türk Eğitimine özgü Kadir Has Vakfı'nı (HASVAK)' kurdu. Vasiyetlerinde tüm servetlerini bu vakfa bağışladılar. Kadir Has Vakfı'nın 150 milyon YTL'yi bulan malvarlığı olduğu söyleniyor. Manevi oğulları Can ve Nuri Has, 'Kadir beye karşı en büyük görevimiz onun yaptıklarını koruyup geliştirmek' dedi. Nuri Has, Kadir Has'ın bugüne kadar 500 milyon dolarlık yardım yaptığını söyledi ve Vakfı 10 yıl sonra 1 milyar dolarlık büyüklüğe ulaştıracaklarını ifade etti.
Kadir Has için ilk tören yarın üniversitenin merkez kampüsünde yapılacak. Has, daha sonra Fatih Camii'nde kılınacak namazın ardından devlet töreniyle Küçükyalı'daki aile mezarlığında toprağa verilecek.

* * * * *
'Ulusun gönlünde yaşayacak'
Has büyük bağışla kurduğu üniversitesinin Cibali Kampüsü'nün açılışını 2002 yılında yakın dostu Süleyman Demirel ve Tansu Çiller'le yaptı.

Cumhurbaşkanı Ahmet Necdet Sezer: (Has'ın eşine gönderdiği telgrafta) Devlet Üstün Hizmet Madalyası sahibi büyük hayırsever Kadir Has'ın vefatından derin üzüntü duydum. Türk ekonomisine önemli katkılarda bulunan Kadir Has, ülkemize kazandırdığı çok sayıda eğitim ve sağlık tesisi ve övgüye değer destekleriyle örnek olmuştur. Has, hayırsever kişiliği, girişimleri ve hizmetleri ile ulusumuzun gönlünde yaşayacaktır.
9. Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel: Sayın Kadir Has ile dostluğumuzun ortak paydası bu ülkenin insanlarına yardımcı olmaktı. Bunun için çırpınmıştır. Eğitim ve sağlık alanında pek çok hayrı vardır. En son yaptığı hayır işi de Kadir Has Üniversitesi'dir. Üniversiteyi kendi kaynaklarıyla kurdu ve üniversite ayakta duruyor. 10 bin öğrenciye eğitim olanağı sağlıyor. Hep Türkiye'ye bir şey yapmak için çırpındı. 'Bu topraklara borcumu ödüyorum' diye kitap yazdı. Bu topraklara borcu olanların ödemesi lazım. O, bunun güzel bir örneğiydi.
Başbakan Recep Tayyip Erdoğan: Hayırsever bir insan ve iş adamıydı. Vefatı nedeniyle üzüntümüz çok büyük.
Genelkurmay Başkanı Yaşar Büyükanıt: Ülkemizin kalkınmasında büyük hizmetlerde bulunan Kadir Has'ın vefatından büyük üzüntü duyduk.
CHP lideri Deniz Baykal: Kadir Has gönül zenginliği, ruh cömertliğiyle hepimizce örnek alınması gereken çok saygıdeğer biriydi.
Anadolu Grubu Başkanı Tuncay Özilhan: Vakıfçılığı ile kazandıklarını topluma veren, çok büyük projelere destek olan, onların gerçekleşmesini sağlayan, büyük bir liderdi.
Sabancı Holding Başkanı Güler Sabancı: Kendisi hem işadamı olarak, hem de bir hayırsever olarak ülkemize çok değerli katkılarda bulunmuştur.
TOBB Başkanı Rifat Hisarcıklıoğlu: Türk özel sektörü, büyük duayenini hiçbir zaman unutmayacak ve anısını yaşatacaktır."
Kayseri Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Özhaseki: Üniversite gençliğine, eğitime ve spora yaptığı eserlerle damgasını vuran Kadir Has'ın ölümü bizi çok üzdü. Yaptığı eserlerle adı sonsuza kadar yaşayacak. Soyadı gibi 'has' bir insandı.
Kayseri Sanayici ve İşadamları Derneği Başkanı Akın Bayrak: Çok yurtseverdi. Eğitime hep destek oldu Kayseri'ye büyük yatırımlar yaptı. Kayseri onu hep anacak.