Türkiye'nin Nobel ödülleri

TÜBİTAK Bilim, Hizmet ve Teşvik Ödülleri bugün iki bilim adamına veriliyor: Genetik alanındaki araştırmalarıyla tanınan Prof. Gökhan Hotamışlıgil ile mikrosistem teknolojileri üzerine çalışan Prof. A. Murat Tekalp.
Haber: İBRAHİM GÜNEL / Arşivi

İSTANBUL - Kurulduğu 1963 yılından bu yana verilen 'Tübitak Bilim, Hizmet ve Teşvik Ödülleri', bugün kurumun merkezi Ankara' daki Feza Fürsey Konferans Salonu'nda sahiplerini bulacak. Bu yıl bilim ödüllerini Harvard Üniversitesi Genetik ve Kompleks Hastalıklar Bölümü Başkanı Prof. Dr. Gökhan Hotamışlıgil'le Koç Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği öğretim üyesi Prof. Dr. A. Murat Tekalp kazandı. Uluslararası buluşlarıyla tanınan Hotamışlıgil ve Tekalp, 10'ar milyar liralık para ödülünü de alacak.
Genetik avcısı
'Şişmanlık, tip 2 diyabet ve metabolik sendromun moleküler mekanizmaları konularındaki uluslararası düzeyde üstün nitelikli çalışmaları' nedeniyle bilim ödülünü kazanan Harvard Üniversitesi Genetik ve Kompleks Hastalıklar Bölümü Başkanı Prof. Hotamışlıgil, 15 yıldır şişmanlığın tedavisi için araştırmalar yapıyor.
Şu ana kadar şişmanlık, şeker ve kalp hastalıklarına yol açan toplam altı gen bulan Hotamışlıgil, bulduğu son iki gen üzerinde yapılacak değişiklik başarılı olursa, şişmanlığı gelecek birkaç yılda tedavi etme olanağı doğacak. Hotamışlıgil, fareler üzerinde yaptığı deneylerde, bu genlerle oynandığı takdirde şişmanlık ve yol açtığı kalp, şeker ve astım hastalıklarının da önlenebileceğini ortaya çıkardı.
1962'de Rize'nin Pazar ilçesinde doğan Hotamışlıgil, 1986'da Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi'nden mezun oldu. 1994'te Harvard Üniversitesi'nde 'Biyolojik Kimya ve Moleküler Genetik' konusunda doktorasını tamamladı.
Hotamışlıgil, 1995'te Harvard Üniversitesi'nde asistan profesör, 1998'de asosiye profesör ve 2003 yılında profesör oldu. Hotamışlıgil, halen Harvard Üniversitesi J. S. Simsons Genetik ve Metabolizma Bölümü'nde profesör olarak bilimsel çalışmalarını sürdüyor. Hotamışlıgil aynı zamanda, Halk Sağlığı Fakültesi'nde Genetik ve Kompleks Hastalıklar Bölümü kurucu başkanı olarak görev yapıyor. Hotamışlıgil'in 10 patenti bulunuyor.
Amerikan Diyabet Derneği, Ulusal Sağlık Enstitüsü, Markey, Pew ve Sandler vakıfları gibi kurumlardan ödüller alan Hotamışlıgil, 2004'te Türkiye Bilimler Akademisi üyeliğine seçildi.
Montaj kasede son
Koç Üniversitesi Elektrik ve Elektronik Mühendisliği Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. A. Murat Tekalp ise, 'Mikro elektro mekanik sistemler' ve mikro sistem teknolojileri konularında uluslararası düzeyde çalışmaları sayesinde bilim ödülünü kazandı. Prof. Tekalp ve araştırma görevlisi Mehmet U. Çelik'in, Xerox şirketi bilim adamlarıyla yürütülen araştırma sonucu dijital görüntülemeyle ilgili önemli bir soruna çözüm bulundu.
Bulunan yeni yaklaşımla, herhangi bir dijital görüntü üzerine veri kaybı olmadan geriye döndürülebilir 'damgalar-işaretler' konulabilecek, orijinal görüntüye izinsiz ve sonradan yapılan her türlü müdahale de saptanabilecek.
Xerox bilim adamları Gaurav Sharma ve Eli Saber'le Tekalp ve Çelik, 'Geri Döndürülebilir Veri Gizlemesi' adı verilen yeni bir teknik geliştirdi. Yeni yaklaşım, hassas askeri, tıbbi ve yasal belgeler üzerinde kullanılan 'damgalama-işaretleme' işlemleri sonucunda ortaya çıkan veri kaybı ve deformasyon sorunlarına da çözüm getiriyor. Böylece görüntülerin orijinal durumlarına geri döndürülebilmesi ve görüntünün yeniden başka şekilde kullanılması olası.
Hızlı kariyer
1958 yılında İstanbul'da doğan Prof. Dr. Tekalp, 1980'de Boğaziçi Üniversitesi, Elektrik Mühendisliği ve Matematik bölümlerinden aynı anda mezun oldu. 1982 yılında lisans, 1984 yılında da doktorasını Rensselaer Polytechnic Enstitüsü Bilgisayar Sistem Mühendisliği Bölümü'nde tamamladı.
1984-1987 yıllarında ABD'de Eastman Kodak şirketinde çalışan Tekalp, akademik kariyerine 1987 yılında Rochester Üniversitesi'n-de yardımcı doçent olarak başladı.
1990 yılında doçent, 1995 yılında profesör, 2000 yılında da seçkin profesör unvanlarını aynı üniversiteden alan Tekalp, 2001 yılında Koç Üniversitesi'ne katıldı. Tekalp, 1987'de ABD National Science Foundation Araştırma Teşvik Ödülü'nü, 1998'de de Fulbright Senior Scholarship Ödülü'nü kazandı. Tekalp, 2003 yılında 'IEEE Fellow' unvanı aldı.
Tekalp, sayısal video üzerindeki araştırmalarını Koç Üniversitesi Mühendislik Fakültesi'nde 'SIMILAR' ve '3DTV' adlı iki AB 6. Çerçeve Mükemmeliyet Ağı Projesi çerçevesinde, Rochester Üniversitesi'nde de National Science Foundation 'Video Sensor Networks' projesi çerçevesinde sürdürüyor.
Diğer ödül sahipleri
Bilim çevrelerinde Türkiye'nin 'Nobel Ödülleri' olarak adlandırılan Tübitak Hizmet ve Teşvik ödülleri de bugün sahiplerini buluyor. 7.5'ar milyar liralık Hizmet Ödülleri'ni bu yıl Prof. Dr. Cevat Erder, Prof. Dr. Altan Günalp kazandı. 5'er milyar liralık Teşvik Ödülleri'ni kazanlar ise şunlar:
Doç. Dr. Tayfun Akın, Doç. Dr. İdil Arslan Alaton, Prof. Dr. Emin Zeki Başkent, Doç. Dr. Hayrunnisa Bolay Belen, Doç. Dr. Vural Bütün, Prof. Dr. Ahmet Gül, Dr. M. Ali Gülgün, Doç. Dr. Ayşe Gül Gürek, Prof. Dr. Mithat Haliloğlu, Dr. Ezhan Karaşan, Doç. Dr. Hayyam Kıratlı, Doç. Dr. Metin Kumlu, Doç. Dr. Cenap Özben, Doç. Dr. Serdar Özoğuz, Dr. Ümit Yaşar.
5 milyar liralık 'Türkiye Tıp Araştırma Ödülü'nü de Dr. Kenan Keven, Dr. Sim Kutluay, Doç. Dr. Gökhan Nergizoğlu ve Prof. Dr. Şehsuvar Ertürk'ün yürüttüğü ortak çalışma kazandı.