Tutukluluk süresi kararı Resmi Gazete'de yayınlandı

Tutukluluk süresi kararı Resmi Gazete'de yayınlandı
Tutukluluk süresi kararı Resmi Gazete'de yayınlandı
Ergenekon davasında kararın açıklanmasına iki gün kala Anayasa Mahkemesi'nin iptal ettiği terör ve örgütlü suçlarda tutuklama süresini 10 yıla kadar uzatan düzenlemenin gerekçesi Resmi Gazete'de yayınlandı.

Karar 2 Ağustos tarihli Resmi Gazetede yayınlandığı için hükümete verilen 1 yıllık süre de işlemeye başladı. Hükümet terör suçlarında tutuklama süresiyle ilgili 2 Ağustos 2014’e kadar düzenleme yapabilecek.  Böylece Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararı Ergenekon kararından önce yayınlandığı için mahkemenin iptal kararı ışığında tahliye verip vermeyeceği de merak konusu oldu.  Daha önce mahkeme tahliye taleplerini iptal kararı yürürlüğü girmediği için geri çevirmişti.

Anayasa Mahkemesinin oybirliği ile aldığı ve Resmi Gazete ’de yayınlanan kararın sonuç bölümünde şu ifadeler yer aldı: 

“Türk Ceza Kanununun 305, 318, 319, 323, 324, 325 ve 332 nci maddeleri hariç olmak üzere, İkinci Kitap Dördüncü Kısmın Dört, Beş, Altı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlarda, Ceza Muhakemesi Kanununda öngörülen tutuklama süresi iki kat olarak uygulanır.” biçimindeki beşinci fıkrasının İPTALİNE; iptal hükmünün, Anayasa’nın 153. maddesinin üçüncü fıkrasıyla 30.3.2011 günlü, 6216 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve Yargılama Usulleri Hakkında Kanun’un 66. maddesinin (3) numaralı fıkrası gereğince, KARARIN RESMÎ GAZETE’DE YAYIMLANMASINDAN BAŞLAYARAK BİR YIL SONRA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİNE, OYBİRLİĞİYLE, karar verildi.”

EN FAZLA BEŞ YIL

Hürriyet'ten Oya Armutçu'nun haberine göre Anayasa Mahkemesi’nin iptal gerekçesinde Avrupa İnsan Hakları sözleşmesi ve AİHM’in kararlarına atıf yapılarak, demokratik bir hukuk devletinde 10 yılı tutukluluk kabul edilemez denildi.  Gerekçede ağır ceza mahkemesinin görevine giren suçlarda tutukluluk süresinin en çok iki yıl, uzatma süresiyle birlikte en fazla beş yıl olarak uygulanacağına dikkat çekildi. 
Kararda devletin güvenliğine ve anayasal düzene karşı örgütlü suçlarda tutukluluk süresinin iki kat uygulanarak on yıl olarak uygulandığına dikkat çekilerek bunun ölçüsüz olduğu belirtildi. İptal kararında satır başlarıyla şöyle denildi:

DEMOKRATİK HUKUK DEVLETİNDE KABUL EDİLEMEZ

“Ceza hukukunun, toplumun kültür ve uygarlık düzeyi, sosyal ve ekonomik yaşantısıyla ilgili bulunması nedeniyle suç ve suçlulukla mücadele amacıyla ceza ve ceza muhakemesi alanında sistem tercihinde bulunulması devletin ceza siyaseti ile ilgilidir. Bu bağlamda hukuk devletinde, ceza hukukuna ilişkin düzenlemeler bakımından kanun koyucu Anayasa'nın temel ilkelerine ve ceza hukukunun ana kurallarına bağlı kalmak koşuluyla, toplumda belli eylemlerin suç sayılıp sayılmaması, suç sayıldıkları takdirde hangi çeşit ve ölçülerdeki ceza yaptırımlarıyla karşılanmaları gerektiği, hangi hal ve hareketlerin ağırlaştırıcı ya da hafifletici öğe olarak kabul edileceği gibi konularda takdir yetkisine sahip olduğu gibi ceza yargılamasına ilişkin kurallar belirleme ve bu çerçevede mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişi, yargılama usulleri ve yapısı hakkında da Anayasa kurallarına bağlı olmak koşuluyla ihtiyaç duyduğu düzenlemeyi yapma yetkisine sahiptir.”

“Ceza yargılamasına ilişkin kuralları ve bu kapsamda suç türlerine göre tutukluluk sürelerini belirlemek kanun koyucunun takdir yetkisi kapsamında bulunmakla birlikte, gerek ulusal mevzuatta ve uygulamada gerekse de Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarında, ilk derece mahkemelerince sanığın suçlu bulunarak mahkûm edilmesinden sonraki sürecin tutukluluk olarak değerlendirilmediği de nazara alındığında, dava konusu kuralda düzenlenen azami tutukluluk süresinin demokratik bir hukuk devletinde kabul edilemeyecek kadar uzun olduğu, bu yönüyle kuralda tutuklamanın adeta bir ceza olarak uygulanabilmesine imkân tanınarak, tutuklama tedbiriyle ulaşılmak istenen hukuki yarar ile kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı arasındaki makul dengenin kişi özgürlüğü ve güvenliği hakkı aleyhine bozulmasına neden olunduğu görülmektedir.”

ÖLÇÜLÜLÜK İLKESİNE AYKIRI OLAMAZ

“Öte yandan, özgürlük ve güvenlik hakkının sınırlandırılabilmesi için Anayasa’nın 19. maddesinde belirtilen koşulların yanı sıra temel hak ve hürriyetlerin sınırlandırılması rejimini belirleyen Anayasa’nın 13. maddesine de uyulması gerekmektedir. Anayasa’nın 13. maddesi uyarınca kişi hürriyeti ve güvenliği hakkı, Anayasa’nın 19. maddesinde belirtilen nedenlere bağlı olarak, kanunla ve demokratik bir toplumda gerekli olduğu ölçüde sınırlanabilir. Ancak getirilen bu sınırlamalar hakkın özüne dokunamayacağı gibi, Anayasa’nın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin gereklerine ve ölçülülük ilkesine de aykırı olamaz.

“Ölçülülük ilkesi, amaç ve araç arasında hakkaniyete uygun bir dengenin bulunması gereğini ifade eder. Ölçülülük, aynı zamanda yasal önlemin sınırlama amacına ulaşmaya elverişli olmasını, amaç ve aracın ölçülü bir oranı kapsamasını ve sınırlayıcı önlemin zorunluluk taşımasını da içerir.”

TUTUKLULUK CEZAYA DÖNÜŞTÜRÜLEMEZ

“Suçluluğu hakkında kuvvetli belirti bulunan kişilerin, belirtilen koşullara ve sebeplere uygun olarak tutuklanabilmesi, adil ve etkili bir yargılamanın sağlanması amacıyla demokratik toplum düzeni bakımından alınması gereken zorunlu tedbirlerdendir. Nitekim tüm çağdaş demokratik devletlerin mevzuatında ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nde bu tedbire özgürlük ve güvenlik hakkını sınırlayan bir istisna olarak yer verilmiştir. Ancak tutuklama tedbirinin demokratik toplumda gerekli olması yeterli olmayıp ölçülü de olması gerekir. Bu çerçevede adil ve etkili bir yargılamanın sağlanması şeklindeki kamu yararı ile kişilerin özgürlük ve güvenlik hakkı arasında makul bir dengenin kurulması ve tutuklama tedbirinin kişi yönünden bir cezaya dönüşecek şekilde orantısız olarak uygulanmasına izin verilmemesi gerekir.”