Tuza acil operasyon

Türkiye' nin tuz ihtiyacının yüzde 65'ini karşılayan, ancak evsel ve sanayi atıklarıyla kirlilik oranı her geçen...
Haber: İBRAHİM GÜNEL / Arşivi

İSTANBUL - Türkiye' nin tuz ihtiyacının yüzde 65'ini karşılayan, ancak evsel ve sanayi atıklarıyla kirlilik oranı her geçen gün artan Tuz Gölü, nihayet kurtarılıyor. Türkiye' nin en büyük çevre kurtarma operasyonu olan 'Tuz Gölü Entegre Çevre Projesi'nin ihaleye açılmasına, 24 Ekim Çarşamba günü Bakanlar Kurulu'nda onay verildi.
Toplam 11 projeden oluşacak entegre çevre projesi 91.5 milyon dolar keşif bedeliyle yakında ihaleye çıkacak. Çevre Bakanı Fevzi Aytekin, söz konusu proje için İspanya'dan 72 milyon dolar kredi sağlandığını söyledi. Hazine Müsteşarlığı krediyi onaylarken, DPT de projeyi 2002 yatırım programına aldı.
Koruma altında
Kredi koşullarına göre ihalenin Ağustos 2002 tarihine kadar yapılması gerekiyor. İhale bu tarihe kadar yapılmazsa kredi geri çekilecek.
Özel çevre koruma bölgesi ilan edilen Tuz
Gölü'ndeki kirlilik durumunu ise Aytekin,
"Türkiye şu an kirli tuz tüketiyor. Belki yıkanıyor ama, tuz kanalizasyon atıklarından meydana gelen sular içinde" sözleriyle anlattı. Bakan'a göre bu proje gerçekleşmezse, Türkiye 10 yıl sonra gölden artık tuz elde edemeyecek.
Aytekin, "Arıtma tesisleri kurulacak. Konya ve gölün etrafındaki yerleşim yerlerinin atıkları buralarda arıtılacak. Çöp ve katı atıkların geri kazanımları sağlanacak. Tarım, yeraltı ve yerüstü sularıyla ilgili çalışmalar da yapıldı. Turizmi de kapsayan projeyle her türlü sosyal imkânı o bölgeye sağlamak istiyoruz" dedi.
Çamurdan gübre
Aytekin, kanalizasyon atıkları için
kurulacak arıtma tesislerinden elde edilecek çamurun çürütülmesiyle elektrik enerjisi ve kompost gübre üretimi yapılacağını ifade etti. Bakan, çiftçilere dağıtılacak kompost gübrenin, kimyasal gübreden daha iyi verim sağladığını kaydetti.
Proje kapsamında Konya'nın arıtmasından
başka, Aksaray, Şereflikoçhisar, Cihanbeyli, Kulu atıksu arıtma tesisleri, Aksaray, Şereflikoçhisar ve Cihanbeyli katı atık düzenli depolama tesisleri, Eskil, Kulu, Altınekin katı atık aktarma istasyonları da yapılacak. Projenin yaşama geçmesiyle ayrıca, Düden Gölü'nun koruma altına alınması planlanıyor.
Tuz Gölü'ndeki proje için fizibilite çalışması, 26 Mart 2001'de başlatıldı. Fizibilite çalışmasının devreye girmesinden önce de, Konya Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi, Mart 2001'de Konya atıksu arıtma tesisini ihaleye hazır hale getirdi. Bakanlıkla yapılan görüşmeler sonucunda arıtma tesisi de Tuz Gölü projesine dahil edildi ve 19 Haziran 2001'de tamamlandı.
Göle ilk darbeyi DSİ vurdu
Tuz Gölü, 210 milyon tonluk tuz varlığıyla Türkiye'nin tuz gereksiniminin yaklaşık yüzde 65'ini karşılıyor. Aynı anda flamingoların kuluçkaya yattığı bir yer olarak önemli sulak alanlarımızın başında gelen Tuz Gölü'ne, 185 km uzunluğundaki DSİ ana tahliye kanalı aracılığıyla Konya'nın tüm sanayi ve evsel atığı karışıyor. Konya Havzası'nı Beyşehir Gölü'nden taşan sulardan kurtarmak ve topraktaki sülfat oranını azaltmak için 1974'te DSİ tarafından inşa edilen 185 kilometrelik ana tahliye kanalı, gölün idam fermanı olmuş. Konya'daki irili ufaklı 1100 sanayi kuruluşu ile kentin kanalizasyonu, Keçeli Deresi aracılığıyla DSİ kanalına bağlanmış durumda.
6 bin 665 kilometrekarelik yüzeyiyle Van Gölü'nden sonra Türkiye'nin ikinci büyük gölü olan Tuz Gölü'ne, Aksaray, Şereflikoçhisar, Cihanbeyli'nin evsel ve sanayi atığı da karışıyor. Göl kenarında bulunan üç tuzladan biri olan Tekel Kaldırım Tuzlası yetkilleri gölden elde ettikleri tuzların her geçen yıl daha da karardığını söylüyor.
Neler var neler
Çevre Bakanlığı 1992 yılı verilerine göre, göle yılda 1944 ton deterjan, 90 bin ton yağ ve gres, 1500 ton organik madde, 28 ton nitrat, 180 bin ton sülfat, 276 ton civa ile yüksek oranda kurşun, demir, çinko, arsenik gibi ağır metaller ve bor gibi kirleticiler karışıyor.
Göle ayrıca, sulama kanalı ve yağan yağmurlar
aracılığıyla tarımda kullanılan pestisid, üre gibi zehirli maddeler de karışıyor.