Üç sürücüden biri: Trafikte benden rüşvet istendi

ANKARA - Başbakanlık tarafından yaptırılan bir ankete katılan sürücülere, trafikte son iki yıl içinde trafik polisi tarafından kendilerine herhangi bir cezai işlem yapılırken rüşvet istenip istenmediği soruldu. Sürücülerin yüzde 27’si trafik polisinin kendilerinden rüşvet istediğini söyledi. Rüşvet istenen sürücülerin yüzde 81’i bu teklifi kabul etti. 
Başbakanlık Etik Kurumu tarafından hazırlanan ‘Kolluk Hizmetleri ve Etik’ başlıklı araştırmayı Prof. Dr. İbrahim Cerrah, Doç. Dr. Hüseyin Çevik, Doç. Dr. Turgut Göksu ve Arştırma Görevlisi Ercan Balcıoğlu yaptı. Çalışma, İstanbul, Ankara ve İzmir‘de yapılan alan araştırmasına dayanıyor. 571 polis ve 486 vatandaşla yapılan araştırmadan çıkan bazı tespitler şöyle:
* Görev esnasında vatandaşlardan küçük miktarda para, hediye, içecek ve benzeri şeyleri kabul eden polis memurları daha büyük yolsuzluklara eğilimli hale geliyor.   

‘Hakkını helal et gardaş’
* Polisler bazen teklif beklemeksizin arzu etikleri şeyleri kendi ağızlarıyla talep edebiliyor. Polisin kendisinden istediği bir şeyi ona ikram etmek vatandaş (özellikle ticari sürücü) için zorunluluğa dönüşüyor. Bu tür ilişkilerde polislerin “Hakkını helal et gardaş!” sözüne karşı vatandaşın cevaben söylediği, “Helal olsun abi! Ne demek!” gibi sözlerin gerçek duyguları ifade etmediği tespit edildi. 
* Görüşülen trafik yöneticilerinin vatandaştan polislere ikram ve hediyeleri kabul etmeme konusundaki duyarlılıkları çok yüksek değil.
* Bazı esnaf odası yetkilileri polislerin şoför esnafı ile yakın ilişki kurarak onların çay-kahvesini içerek yemeğini yemesini ‘gerekli ve yararlı bir kaynaşma’ olarak gördüklerini ifade etti. Bu tür ilişkilere yine aynı şekilde gören trafik yöneticileri de var. 
* Ankete katılan memurların yüzde 83.4’ünün eşi çalışmıyor. Dörtte üçünün ek bir geliri bulunmuyor.  
* Ankete katılan polislerin yüzde 70.6’sı vatandaş tarafından yapılmış herhangi bir şikâyet olmaksızın üstler tarafından rüşvet konusunda denetlenmediğini söyledi. 
* Anket yapılan vatandaşların yüzde 56’sı son iki yıl içinde trafik polisi tarafından herhangi bir nedenle cezai işleme tabi tutulduklarını söylüyor. Bu işlem sırasında polisin rüşvet isteğini söyleyenlerin oranı  yüzde 27.  
* Kendisine rüşvet teklif edilen sürücülerin yüzde 81 bu isteği kabul etti. Bu, kendisine rüşvet vermesi teklif edilen her beş sürücüden dördünün rüşvet verdiği anlamına geliyor.

Ankete gönülsüz onay
* Alana gitmeden önce, araştırmacılar polis teşkilatından dirençle karşılaştı. Yetkililer ankete yaklaşık 45 günlük bir gecikmeyle gönülsüz olarak izin verdi.