Üç vurgun öyküsü

Bu olmadı bir daha
İller Bankası Genel Müdürü İrfan Önal, yetkisini kullanarak 63 milyarlık bir
onarım işi verdi. İş için daha sonra yüzde 30 ek masraf çıkarıldı. Bu da yetmedi 40 milyar 'ilave' yapıldı. Müdürün yetki sınırı 75 milyardı. İhaleyi alanlar işi tasfiye etti. İş bölününce müdür yetkisi tekrar devreye girdi. Açılan yeni ihale de aynı şirkete verildi.
Dört kat masraf
Macunköy'deki tesislerde 1.2 trilyon lira keşif bedelli onarım, 300 milyarlık tefrişat da yapılması gerekiyordu. 14 Aralık 2000'de bu rakamlar için izin alındı. Ancak Haziran 2000'e kadar iş bitmemiş ama harcama 2.1 trilyonu bulmuştu. Harcamanın 6 trilyona ulaşacağı tahmin ediliyor.
Üç yıllık ödeme
İller Bankası Makine Sondaj Atölyesi ve Binası'nın inşaatı 1998'de 1.7 trilyon keşif bedeliyle Aker İnşaat adlı firmaya ihale edildi. İş hâlâ tamamlanamadı. İnşaat için 2000 yılı içerisinde 2.1 trilyon lira ödeme yapıldı. İnşaatın 2002'deki fiyat farkıyla beraber 3 trilyona bitirilmesi bekleniyor.
Haber: ZİHNİ ERDEM / Arşivi

ANKARA - Bayındırlık ve İskân Bakanlığı'ndaki
'Vurgun'un ikinci ayağını oluşturan İller Bankası'nın 1 katrilyon lirayı bulan borçları ve ihaleleri mercek altına alınırken, 'davetli' işlerde 'keşif artışı' ve 'tasfiye' yoluyla 'ayrıcalık tanıma' ve 'kaynakların hoyratça kullanımı' da ortaya çıkıyor. Bu uygulamadan da MHP'den milletvekili adayı olan ancak seçimi kaybedince İller Bankası'nın Genel Müdürlüğü'ne getirilen İrfan Önal suçlanıyor.
Samsun örneği
Müfettişlerin belirlemelerine göre bu 'ayrıcalık tanıma' ve 'kaynakların boşa gitmesinin' bir örneği de Samsun'da yaşandı. İller Bankası, ihaleye çıkılmadan davet usulüyle onarım işleri verebiliyor.
Genel müdürün bu işlerde yönetim kurulu kararı gerektirmeyen harcama yetkisi 75 milyar lira. Bu yetki çerçevesinde 18 Temmuz 2000 tarihinde Samsun Bölge Müdürlüğü binasının bakım onarımı için 63 milyar liralık ödenek alındı. Samsun'da oluşturulan komisyon da işi davet usulüyle ihale etti.
Davetiye gönderilen 11 firmadan 10'undan yanıt geldi, bunlardan altısının teklifi geçerli kabul edildi. Altı teklifin geçerli olmasına rağmen 'kırım' ya da 'tenzilat' oranı yüzde 6.50 gibi küçük bir rakamda kaldı ve iş Tahir Baki Yavuz firmasına verildi.
Ek harcama istendi
Bölge müdürlüğü dört ay sonra 15 Kasım 2000'de işin tamamlanabilmesi için yüzde 30 oranında ek harcama yetkisi istedi. İller Bankası Genel Müdürlüğü Ocak 2001'de bu yetkiyi verdi.
Firma bu onaydan yalnızca 10 gün sonra tesisi, kalan işlerin de firmasına tamamlattırılmasını istedi. Samsun Bölge Müdürlüğü, 16 Şubat 2001 tarihinde 'sonradan ortaya çıkan nedenlerle oluşan' yaklaşık 40 milyar liralık işlerin de aynı yükleniciye aynı sözleşme şartlarında bir 'ek sözleşme' ile yaptırılabileceğini genel müdürlüğe iletti. Genel müdürlük 18 Nisan 2001'de bunu da onayladı.
Bundan 10 gün sonra ise bölge müdürlüğü genel müdürlükten devam eden işin tasfiyesini talep etti. Genel müdürlük 4 Mayıs 2001 tarihinde işin tasfiyesine karar verdi ve tasfiye işlemi 23 Mayıs'ta onaylandı. Bölge Müdürlüğü mayıs ayında
'davet' usulüyle yeni bir ihale yaptı ve işi yüzde 7.10 kırım ile yine Tahir Baki Yavuz firması aldı.
Müdür yetkisini aştı
Denetim uzmanları bu işlemdeki 'ayrıcalığı' şöyle açıklıyor: "Bu işte 'gerçekçi keşif' hazırlanmamıştır ve işler bölünmek suretiyle banka yönetim kurulundan geçirilmeden genel müdür onayı ile yetki alınması yoluyla
ihaleler verilmektedir. Genel müdürün yetkisi 75 milyar liradır. Halbuki bu iş için genel müdür onayıyla toplam 135 milyar lira yetki verildiği anlaşılmaktadır."
6 trilyona onarım!
Samsun'da olup bitenler bununla kalmıyor. Genel müdürlüğün gıda toptancılarının bulunduğu ve Batıkent yolu üzerindeki Macunköy mevkiindeki 'sosyal tesislerinin' doğalgaza dönüşüm çalışmalarıyla bağlantılı bakım ve onarımı da 'keşif artışlı ayrıcalığa' bir başka örnek oldu.
İller Bankası Genel Müdürlüğü, 7 Aralık 2000 tarihinde Başbakanlık'tan izin talebinde bulundu. Zira Başbakanlık, 2000 yılında uygulanan Ekonomik İstikrar Tedbirleri çerçevesinde yayımladığı Tasarruf Tedbirleri Genelgesi'yle bakım onarım ihalelerini izne bağlamıştı. İzin talebinde 1.2 trilyon lira bakım onarım gideri ve 300 milyar liralık tefriş yapılacağı belirtildi. Başbakanlık Ekonomik ve Mali İşler Başkanlığı bir hafta içinde talebi uygun gördü ve toplam 1.5 trilyon liralık harcamanın banka kaynaklarından karşılanmasına izin verdi.
Bu izne karşın 'keşif artışları' ile
Haziran 2001'e kadar yapılan harcamanın 2.1 trilyon liraya ulaştığı görüldü. İşin henüz bitmediği ve toplam harcamanın 6 trilyon lirayı bulacağı ifade ediliyor.
Dışkapı'da 2.5 trilyon
Ankara'nın Dışkapı semtindeki İller Bankası Makine Sondaj Atölyesi ve Binası için yapılan harcamaların da öngörülenin üzerine çıktığı belirlendi. Bu ünite için 1998 fiyatlarıyla 1.7 trilyon lira keşif bedeli konuldu. Yapılan ihale sonucunda işi Aker İnşaat üstlendi ve Kasım 1998'de firmaya yer teslimi yapıldı. Ancak keşif artışlarıyla öngörülen bedel hızla büyürken, firmaya 2.1 trilyon lirası 2000 yılında olmak üzere toplam 3 trilyon lira ödendi.
İller Bankası yönetimi bu işe ayrılan ödenek 500 milyar lira olmasına karşın 2.2 trilyon liraya yükselterek ödemede rahatlık sağlarken, binanın gelecek yıl mayısta bitirilmesinin öngörüldüğü ve yapılacak artışlarla ödemelerin daha da artacağı kaydedildi.