Vakfı olan yıkılmaz!

Diyanet'ten diğerlerine
Diyanet Vakfı'nın 1 milyon dolarının 'uçtuğunu' saptayan Meclis Araştırma Komisyonu'nun incelemesinden sonuçlar: Gümrük ve Merkez Bankası vakıfları, milletvekili maaşı kadar emekli maaşı dağıtıyor.
1.2 katrilyon gelir
Diğer bulgular şöyle: Toplam 641 vakıf, dernek ve sandığın 2003 geliri 1.2 katrilyon lira. Gümrük Müsteşarlığı Vakfı'nda 1 trilyonluk evrak, vatandaşa 10 trilyona satılıyor. Zorla bağış ve haraç kavramı isabetli.
Haber: ZİHNİ ERDEM / Arşivi

ANKARA - Diyanet Vakfı'nın kurduğu Sedirsa adlı şirkete aktarılan bir milyon doların şirketle birlikte buharlaştığını, Gümrük ve Merkez Bankası vakıflarının da üyelerine milletvekili maaşı kadar emekli maaşı verdiğini ortaya çıkaran TBMM Vakıfları Araştırma Komisyonu, kamu vakıflarının tasfiyesini istedi. Dört aylık çalışmasını tamamlayan ve önümüzdeki hafta raporuna son şeklini verecek olan komisyonun taslak raporunda, vakıfların faaliyet şekliyle ilgili "Zorla bağış ve haraç kavramı çok isabetlidir" denildi. Polis, Milli Eğitim, Diyanet Vakfı gibi kamu vakıflarının tasfiyesi gerektiği vurgulanan raporda, TSK'yı Güçlerdirme Vakfı ve Fak-Fuk-Fon gibi yasayla kurulan vakıfların ise sıkı bir şekilde denetlenmeleri koşuluyla faaliyetlerini sürdürmelerinde bir sakınca bulunmadığı belirtildi.
'Vakıf tipi hortumlama'
Komisyonun CHP'li üyesi Prof. Mehmet Uğur Neşşar, Radikal'e yaptığı açıklamada, son 10 yılda kamu vakıf, dernek ve sandıklarınca kurulan tüm şirketlerin bir istisna dışında iflas ettiklerinin saptandığına dikkati çekti. "İflas mekanizması adeta hortumlama mekanizmasına dönüştü" diyen Neşşar, şu örneği verdi: "Diyanet Vakfı'nın Almanya'da milyarlarca mark karşılığında kurulan Sedirsa şirketine 1 milyon dolar aktardığını, ancak daha sonra bu şirketin de, 1 milyon doların da kaybolduğunu belirledik."
Raporlarında Diyanet Vakfı dahil tüm kamu vakıflarının kayyumlara teslim edilerek tasfiye edilmesi yönünde bir önerinin yer alacağını söyleyen Neşşar, vakıfların devreden çıkarılmasıyla birlikte bunlara ait personel, telefon, kırtasiye vs. gibi giderler için harcanan paradan tasarruf sağlanabileceği ve böylece vatandaşın cebinden daha az para çıkacağını belirtti. Kamu vakıflarını 'kamunun parazitleri' diye niteleyen Neşşar, kamuda Maliye adına kesilen makbuzlar dışında makbuz kesilmesinin de yasaklanmasını istedi.
Yıllık gelir 1.2 katrilyon lira
Komisyonun taslak raporuna göre, belli büyüklükteki 641 vakıf, dernek ve sandığın 2003'teki yıllık geliri 1.2 katrilyon lira. 641 vakıftan 232'si hem kurumu hem personeli, 82'si ise sadece personeli destekliyor. Başbakanlık'ta 72, Çevre ve Orman Bakanlığı'nda 86, İçişleri Bakanlığı'nda 68, Milli Eğitim Bakanlığı'nda 86, Sağlık Bakanlığı'nda 38, Dışişleri Bakanlığı'nda bir vakıf bulunuyor. Çeşitli üniversitelere ait olmak üzere YÖK bünyesindeki vakıf sayısı ise 137.
Rapora göre, Merkez Bankası ve gümrüklerden emekli olanlar, diğer memurlardan farklı olarak bu kurumlara ait vakıfların sağladığı olanaklarla yüklü miktarlarda emekli ikramiyesi ve milletvekili maaşına eşdeğer emekli maaşı alıyor. 1994'te kurulan Gümrük Müsteşarlığı Güçlendirme Vakfı'nın amacı, 'müsteşarlık personelinden üyesi olanlara emekli ikramiyesi ödemek, düşük faizle kredi vermek, ölüm yardımında bulunmak, çocuklara burs vermek' şeklinde belirlendi.
4-5 milyar emeklilik yardımı
Konukevi, restoran, kreş işletmeciliği yapan vakıf, daha da önemlisi gümrük işletmelerinde kullanılan beyanname ve matbu evrakının basım ve satışı konusunda faaliyet gösteriyor. Ankara'nın Kızılay semtinde kendisine ait yedi katlı bir binada faaliyet gösteren vakfın ayrıca yine Kızılay'daki bir binada dört adet dairesiyle kreş ve konukevi olarak kullandığı üç katlı bir binası daha var. Vakfın 42 midibüs, 33 minibüs, yedi binek tipi, yedi kamyonet, bir itfaiye ve bir ambuluns olmak üzere toplam 91 adet aracı bulunuyor. Vakfın merkez ve taşra irtibat bürolarında 83 kişi görev yapıyor. 6 bin 992 faal üyesi bulunan vakıf, emeklilerine biriken anaparalarının 30 katı emekli ikramiyesi ödüyor. Bugün itibarıyla
emekli olan bir üyeye ortalama 4-5 milyar lira emeklilik yardımı yapılıyor.
Beyanname satışı
Vakfın gelirlerinin en önemli kalemini beyanname ve matbu evrak satışı oluşturuyor. Vakıf ile Gümrük Müsteşarlığı arasında muhtelif tarihlerde yapılan protokoller çerçevesinde, ithalat ve ihracat sırasında kullanılan beyannameler vakıfça basılarak merkez ve taşra irtibat bürolarınca satışa sunuluyor. Vakfın diğer gelirlerini ise 'faiz ve kambiyo', 'restoran, konukevi, kreş' ile halen 4 milyar olan üye aidatları oluşturuyor. Vakfın beyanname satışından elde ettiği net gelirin 2002'de 6 trilyon, 2003'te ise 8.8 trilyon lira olduğu belirtiliyor. Kuruma yapılan yardımların toplamı ise 2002'de 1.4 trilyon, 2003'te de 932 milyar lira olarak gerçekleşmiş.
Komisyonun yaptığı incelemeye göre, vakıf 1 trilyona mal ettiği matbu evrakı vatandaşa 10 kat artırarak 10 trilyona sattı. Vakfın 2003'teki matbu evrak gideri 1 trilyon 786 milyar 124 milyon lira iken aynı yıl matbu evraklardan gelirinin 10 trilyon 570 milyar 782 milyon olduğu belirlendi. Vakfın bugünkü tarih itibarıyla yaklaşık 11.5 trilyon lira nakdi bulunuyor, aktif toplamı ise 20 trilyon lira civarında.