@omererbil

Veliefendi'de tescil telaşı

Veliefendi'de tescil telaşı
Veliefendi'de tescil telaşı
Veliefendi Hipodromu'nun Zeytinburnu'ndan taşınacağı iddiası TJK'yı telaşlandırdı. TJK, Veliefendi Hipodromu'nu tescilletmek için Koruma Kurulu'na başvurdu.
Haber: ÖMER ERBİL / Arşivi

Veliefendi Hipodromu’nun Zeytinburnu’ndan taşınacağı yönündeki dedikodular Türkiye Jokey Kulübü’nü (TJK) telaşlandırdı. TJK, Veliefendi Hipodromu’nun tescil edilmesi için İstanbul 1 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Kurulu’na başvurdu. Yıldız Teknik Üniversitesi Mimarlık Bölümü’nden Prof. Dr. Can Binan, Yrd. Doç. Dr. Banu Çelebioğlu, Yrd. Doç. Dr. Uzay Yergün’e rapor hazırlatıldı. Raporda Veliefendi Hipodromu’nun tescil edilmesine yönelik nedenler sıralanarak, tarihsel, süreklilik, simge, artistik ve teknik değerleri anlatıldı. Toplam 612 bin 492 metrekare alan üzerinde kurulu hipodromun sadece 48 bin 772 metrekaresi TJK’nün mülkiyetinde. Hazineye ait arazi Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından 1950 yılından beri 20 yılda bir TJK’ne tahsis ediliyor. En son TJK’ne tahsis 2010 yılında yapıldı. Veliefendi Hipodrom’unun bir süredir TJK’nün elinden alınacağı yönünde iddialar da ortalıkta dolaşıyordu.

Bakırköy’de İBB’nin park olarak ayırdığı 73 bin metrekarelik alanın Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nın imar değişikliği ile Ağaoğlu’na konut yapımına onay verilmesi, yine hipodrom ahırlarının bitişiğinde TOKİ’ye ait arazinin EgeYapı’ya verilmesi TJK’nü telaşlandırdı. Veliefendi Hipodrom’unun da buradan taşınacağına yönelik iddiaların ayyuka çıkması da TJK’nü arazi ve içindeki yapıyı tescil ettirmeye sevk etti. Bu düşünceyle Mimar Sedef Göztepe YTÜ Mimamrlık Fakültesi Dekanlığı’na baş vurdu. ‘‘Veliefendi Hipodromu ve tesisleri kapsamında korunması gerekli mimari mirasın tespiti, yapılar ve alanın tümüne ait koruma değerlerinin analizi ve Koruma Kurulu’na sunulmak üzere tescile esas olacak ön belgeleme çalışması hakkında bir teknik rapor hazırlanması’’ istendi. Mimarlık Bölümünden Prof. Dr. Can Binan, Yrd. Doç. Dr. Banu Çelebioğlu, Yrd. Doç. Dr. Uzay Yergün ‘‘Veliefendi Hipodromu Mesiresi ve atlı spor tesisleri kültürel ve mimari miras değerleri analizi’’ hazırladı. 3 öğretim görevlisisnin imzasını taşıyan raporun sonuç bölümünde, 2863 sayılı yasanın korunması gerekli kültür varlıklarının şartlarını belirleyen maddelerine atıfta bulunularak tescil edilmesi ve koruma grubunun 2 olarak belirlenmesi talep edildi. TJK 05 Nisan’da İstanbul 1 Nolu Koruma Kurulu’na bir dilekçe ile raporu sunarak, Veliefendi Hipodromun’un korunması gerekli kültür varlığı olarak tescil edilmesini istedi. Koruma Kurulu 27 Haziran 2013 tarihinde tescil başvurusu için ‘yerinde inceleme’ kararı aldı.


İşte üniversitenin tescil isteme gerekçeleri:

*Tarihsel Değeri: ‘‘Veliefndi çayırı 1768 yılında vefat etmiş olan Veliyüddin Efendi’nin bağışladığı çeşitli kaynaklarda görünüyor. Osmanlı arşivlerine göre 1911’de At Neslini Geliştirme Derneği ve ona bağlı Sipahi Ocağı Binicilik Kulübünün kurulmuş olması, alanın mesire alanı olarak 250 yıllık, koşu alanı olarak 140 yıllık bir geçmişe ve koşu alanı olarak 100 yıllık bir tarihsel değere sahip olduğunu göstermektedir.’’

*Simge Değeri: At ve atçılık 20. yüzyıl başlarında askeri önemini kaybetmiş, bir spor dalı olarak toplumun atçılığa da merakı ile gelişmeye başlamıştır. Veliefendi koşu alanı lk olmamasına rağmen Osmanlı’nın son dönemi ve TC atçılığı açısından önemli bir anı değeri vardır. İstanbul halkının 100 yıldan fazla bir süredir anılarında atçılık Veliefendi Hipodromu veya Koşu Alanı ile özdeşleşmiştir ve bu bağlamda üst düzeyde simgesel değeri vardır.

*Artistik Teknik Değer: Veliefendi Koşu alanı ilk oluşumunda gelişmiş bir mimari ve yapısal donanıma sahip olmasa dahi özellikle 1940 - 55 döneminde eski izi takip eden fakat yeni ilşkeler ile düzenlenen Koşu Alanı, İtalyan ahırları olarak bilinen ilk mosdern tavlalar ve misafirhane ile dönemin mimamri ve yapısal özelliklerini çok güzel temsil etmektedir.

*Eğitim Değeri: Osmanlı ve TC dönemi atçılığının tarihsel bir belgesi halindedir. Atçılığın dünyadaki dönüşüm sürecinin göstergesi durumundadır. Sonuç olarak alanın tüm unsurları ile eğitici olduğu görülmektedir.

*Süreklilik Değeri: Kültür varlığının sürmesi ve kendisine çağdaş toplumda yer bulmasıyla ilgilidir. Bu açıdan incelendiğinde Çırpıcı deresinin yatağı çevresindeki çayırlık olan alanın toplumsal açıdan 18. yüzyılın ikinci yarısında sahip olduğu mesire alanı işlevi ile 1910’larda başlayan koşu alanı işlevlerinin hala devam ettiği görülmektedir.

İşlevsel değeri: Veliefendi alanı tarih sahnesine mesire alanı olarak çıkmışve sonrasında atlı spor tesisi olarak bu sahne içinde hep yer almıştır. Alanın hala mesire alanı olarak kullanılması ve yüzyıldan fazla süredir atlı spor tesisi olarak hizmet vermesi tarihsel sürekliliğin açık bir göstergesidir. 

3 pist, 1200 ahır ve koca bir tarih 

 
Hipodromunun günümüzdeki durumu şöyle; toplam 48.772 metrekaresi TJK, 563.720 metrekaresi Maliye Hazinesi’ne ait olup kullanım hakkı Tarım Bakanlığı’na bırakılmıştır. Bakanlık 1953 yılında 20 yıllığına ilk defa TJK’ne at yarışları düzenlemek için tahsis etmiş daha sonra 1973, 1993 ve 2010 yıllarında bedelsiz olarak yine 20 yıllığına tahsisler devam ettirildi. 12 bin kapasiteli tirbün, 2020 metre uzunluğunda çim yarış pisti, 1870 metre uzunluğunda sentetik yarış pisti, 1730 metre uzunluğunda kum idaman pisti bulunmaktadır. 1200 ahırın yanı sıra uluslararası koşular için 20 üniteli ahır binası bulunmaktadır. Ayrıca sosyal eğitim merkezi, dernek lokalleri, iadre binaları, yarış atları hastanesi, müze ve sergi salonu yer alıyor.