Vicdani retçi Mehmet Tarhan: Doğrudan düzenleme yapılmalı

Vicdani retçi Mehmet Tarhan: Doğrudan düzenleme yapılmalı
Vicdani retçi Mehmet Tarhan: Doğrudan düzenleme yapılmalı
Askeri suç işleyen askerler ve vatandaşlara ilişkin yeni düzenlemeleri değerlendiren vicdani retçi Mehmet Tarhan doğrudan vicdani reddi düzenleyen değişiklikler yapılması gerektiğini vurguluyor.

Radikal.com.tr - Askeri suçları işleyen asker kişilere de askeri suçları işleyen vatandaşlara da tutuklama yerine adli kontrol tedbirlerine başvurulabilmesine ilişkin yeni düzenlemenin fiilen vicdani reddin yolunu açtığı değerlendirmelerine vicdani retçi Mehmet Tarhan'dan itiraz geldi. Söz konusu düzenlemelerin doğrudan vicdani redde ilişkin olmadığını belirten Tarhan, vicdani redcilere Askeri Ceza Kanunu'nun 63, 87 ve 88'inci maddelerinden dava açıldığını ancak verilen ceza ertelense ya da infaz edilse dahi "askerlik yükümlülüğü"nün sürdüğünü belirtti. Dolayısıyla vicdani redciler hakkında AİHM tarafından "sivil ölüm" olarak tanımlanan sürekli tutuklanma riskinin devam ettiğini belirten Tarhan, vicdani redciler için gerekli olan askeri ceza kanunun tamamen dışında sivil bir hak düzenlemesi gerektiğini belirtiyor.
Tarhan'ın yapılması gereken düzenlemelere ilişkin görüşleri ise şöyle, " Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi üç aylık periyotlarla Türkiye 'yi Vicdani red hakkını tanıması yönünde uyarıyor. Bir kaç ayda bir vicdani red konulu haberler maalesef komiteyi yanıltmak üzere öne çıkarılıyor. AİHM kararları ve Komite'nin talebi açık. Vicdani red hakkı konusunda bir düzenleme yapılarak hakkın tanınması ve bu oluncaya kadar vicdani redciler için özel hükümlerin uygulanarak mağduriyetlerinin giderilmesi istenmektedir. Görüleceği gibi bu gelişme her iki ihtiyacı da karşılamamaktadır. Vicdani redciler üzerindeki askerlik yükümlülüğü kaldırılmadığı sürece sorun çözülmeyecektir."


YENİ DÜZENLEMELERİ İÇEREN HABER ŞÖYLEYDİ:

VİCDANİ RETÇİYE KAMUYA YARARLI İŞTE ÇALIŞMA CEZASI
Haskeri suçları işleyenlere başta vicdani retçiler olmak üzere CMK 109’a göre tutuklama yerine kamuya yararlı işte çalışma, karakola imza verme, asker kişilere örneğin astını döven subay-astsubaya öfke terapisi gibi cezalar verilebilecek.
“Vicdani ret” cezasının dayanağını oluşturan ve Askeri Ceza Kanunu’nun 87’inci maddesinde tanımlanan “emre itaatsizlikte ısrar” suçundan, bir gün bile olsa, ceza alındığında askeri mahkemeler erteleme kararı veremedikleri gibi adli kontrol de uygulanamıyordu. Anayasa Mahkemesi’nin son iptal kararları ışığında, “emre itaatsizlikte ısrar” suçunu işleyenin cezasına da adli kontrol uygulanabilecek. Ceza alması halinde ertelenebilecek.

KARAR NASIL ALINDI?
Kara Kuvvetleri Komutanlığı Askeri Mahkemesi, baktığı bir davayla ilgili olarak AYM’ye başvurdu. Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunu’na 2006’da eklenen askeri suçları, CMK’daki adli kontrol düzenlemesi dışında tutan istisnanın iptalini istedi. Mahkeme, “Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hâllerde Ceza Muhakemesi Kanunu’nun adli kontrole ilişkin hükümleri hariç olmak üzere diğer hükümleri askeri yargıda da uygulanır” bölümünün anayasaya aykırı olduğunu savundu. AYM de askeri mahkemenin başvurusunu haklı buldu ve düzenlemeyi anayasanın eşitlik ilkesine aykırı görerek, iptal etti.

ADLİ KONTROL YASAĞI KALKAN SUÇLAR
AYM’nin iptal kararı üzerine artık adli kontrol kapsamına giren Askeri Ceza Kanunu’nda sıralanan bu suçlar şöyle:
“Madde 63 Yoklama kaçağı, bakaya, saklı, firar
Madde 64 Çağırılıpta gelmiyen yedek subaylarla askeri memurların cezaları
Madde 65 Vazife ve memuriyetlerine gitmeyenlerin cezaları
Madde 66, 67, 68, 69, 70, 71, 72, 73, 74, 75, 76, 77, 78 Firar
Madde 79 Kendini askerliğe yaramayacak hale getirenler
Madde 80 Başkasını askerliğe yaramayacak hale getirenler
Madde 81 Askerlikten kurtulmak için hile yapanlar
Madde 82 Amire Saygısızlık
Madde 85 Amir ve mafevkine hakaret etmek:
Madde 87 İtaatsizlikte ısrar edenlerin cezası (emre itaatsizlikte ısrar)
Madde 88, 89 silahlı iken yapılan itaatsizliğin cezaları
Madde 90 Mukavemet ve cezası
Madde 91, 92 Amire ve mafevka fiilen taarruz edenlerin cezaları
Madde 93, 94, 95, 96, 97, 98, 99, 100, 101, 102, 103, 104, 105, 106, 107 İsyan ve fesat
Madde 131 Eşyayı ve malları çalan, satan, rehine veren ve alanlar
Madde 132 Üstünün, astının veya arkadaşının bir şeyini çalanlar
Madde 133 Bozuk ölçü kullananlar”

FİRAR EDEN ASKERE TUTUKLAMA YOK
Genelkurmay Askeri Mahkemesi eski Başkanı Mehmet Sever iptal kararını şöyle değerlendirdi:
“Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunu’na göre askeri suçlarda askeri mahkemeler ceza bir gün bile olsa erteleme kararı verip adli kontrol uygulamasına da gidemiyordu. Askeri disiplin ve genel gerekçelerle bu istisnalar getirilmişti. İptal kararları ile ceza ertelemesei ve paraya çevirebilmenin ardından adli kontrol yolu da açıldı. Örneği asker firar ettiğinde, emre itaatsizlikte ısrar suçu işlendiğinde artık askeri mahkeme tutuklama kararı vermeyecek. Bunun yerine CMK’nın 109. maddesindeki adli kontrol hükümlerini uygulayarak, örneğin karakola imza verme tedbiri alarak, serbest bırakacak”

ERTELEME YOLU DA AÇILMIŞTI
Anayasa Mahkemesi, 17 Ocak’ta ise bazı askeri suçların cezalarının tecil edilemeyeceği, para cezasına veya tedbirlerden birine çevrilemeyeceğine ilişkin düzenlemeleri anayasanın eşitlik ilkesine aykırı bulup iptal etmişti. Bu kararla da bu suçlardan cezaevinde olanlara infaz ertelemesiyle tahliye yolunu açtığı bildirilmişti.