Yargı 'vicdan'ı esas aldı

Affedilmeyenler: Hortumcular, işkenceciler, çeteciler, rüşvet ve irtikapçılar, zimmetçiler, tecavüzcüler, haksız servet edinenler, kaçakçılar ve ihalelere fesat karıştıranlar.
Affedilenler: Yalnızca bürokrat ve belediye başkanlarının muhatap olduğu görevi kötüye kullanma suçuyla, tehdit, firar, tedbirsizlikle ölüm suçları indirim kapsamına girdi.
Eşitlik: Daha önce (Haluk Kırcı gibi) af görenler de yeni yasadan yararlanacak. 10 yıllık indirim ise, yatılacak ceza süresinden ve herkese eşit olarak uygulanacak.
Yürürlük tarihi: Affın 23 Nisan 1999'dan önce işlenen suçları kapsayacağını düzenleyen maddesi iptal edilmedi.
Firariler: Yasa çıktıktan sonra bir ay içinde teslim olmayanlar da (Ayşegül Tecimer gibi) aftan yararlanacak.
Beraat hakkı: Yasanın 'yargılanıp beraat etme' hakkını engellediği için eleştirilen hükmü de iptal edildi.
Güzel davası: Mahkeme bugün, Recep Tayyip Erdoğan'ı da ilgilendiren Hasan Celal Güzel davasını görüşüyor.
Haber: ADNAN KESKİN / Arşivi

ANKARA - Anayasa Mahkemesi, toplum vicdanını yaralayan suçları bir istisna dışında af kapsamına almadı. Yüksek mahkeme, banka hortumcu, işkenceci, çeteci, hayali ihracatçı, rüşvetçi-irtikapçı, zimmetçi, tecavüzcü, haksız servet edinen, kaçakçı, ihale fesatçısına af istemini reddetti. Yalnızca bürokrat ve belediye başkanlarının muhatap olduğu görevi kötüye kullanma suçuyla tehdit, firar, tedbirsizlikle ölüm suçunu indirim kapsamına almakla yetinen mahkeme, ceza indiriminde eşitlik sağladı. Daha önce şartla tahliyeden yararlananlara da yeni yasadan yararlanma hakkı veren mahkeme, yürürlük tarihini değiştirmedi.
Yüksek mahkeme, yoğun eleştiriler ve Cumhurbaşkanı'nın vetosuna rağmen çıkarılan 4616 sayılı Şartla Tahliye, Dava ve Cezaların Ertelenmesi'ne ilişkin yasanın kapsamının genişletilmesi istemiyle açılan 400'ü aşkın iptal davasını dün sonuçlandırdı. Anayasa Mahkemesi'nin hukukçu tepkileri ve Cumhurbaşkanı'nın veto gerekçeleriyle büyük ölçüde örtüşen kararları şöyle:
Tepkilerle örtüştü
Mahkeme öncelikle yasanın 23 Nisan 1999'tan önceki suçları kapsayacağını düzenleyen maddesinin iptal istemini reddetti, böylece bu tarihten sonra suç işleyenlerin tahliye umudu suya düştü. Mahkemenin hortumlama suçlarıyla ilgili hassasiyeti dikkat çekti. Mahkeme şu suçlara tahliye ve indirim istemlerini reddetti:
Hortuma af yok
Banka hortumcuları: Bankalarının içlerini boşaltmakla suçlanan banka sahipleri Murat Demirel, Cavit Çağlar, Ali Balkaner, Dinç Bilgin, Korkmaz Yiğit ve onlarca yöneticisi. Çünkü mahkeme öncelikle yürürlük tarihini iptal etmedi. Dolayısıyla bu sanıkların 23 Nisan 1999'dan sonra devam eden suçları otomatik olarak kapsam dışı kaldı. Ayrıca bu sanıklara atılı dolandırıcılık, zimmet gibi suçlar da kapsama alınmadı.
Dolandırıcılar-zimmetçiler: Kayıp trilyon davasının aralarında Necmettin Erbakan'ın da bulunduğu 79 RP'li sanığı, Özal Baysal'ın da aralarında bulunduğu zimmet suçluları, (TCK 503-504-Dolandırıcılık, TCK 202-Zimmet)
İşkenceye ve çeteye ret
Çeteciler: Susurluk davasında ceza alan özel harekâtçı İbrahim Şahin, MİT'çi Korkut Eken, polisler, Haluk Kırcı, bu suçtan bir türlü yargılanamayan milletvekilleri Mehmet Ağar ve Sedat Bucak ile Alaattin Çakıcı, Nuri Ergin dahil çete reisleri ve adamları (TCK 313)
İşkenceciler: Manisa'da gençlere işkenceden yargılananlar ile 'Hortum Süleyman'ın da aralarında bulunduğu onlarca polis ve amiri (TCK 243.. madde)
Hayali ihracatçılar: Paraşüt, Balina benzeri hayali ihracat sanığı işadamları Gülay Aslıtürk ve eşi (TCK 339, 342, 343, 345, 346 ve 347. maddeler, Evrakta sahtecilik)
Rüşvet-zimmet-irtikapçılar: Özellikle ihalelerde rüşvet almakla suçlanan çok sayıda memur, amir ile rüşvetle iş görenler, irtikap (TCK 202, 209, 219. md),
Tecavüzcüler: (TCK 414, 415, 416, 417, 418. maddeleri)
Kaçakçılar: Urfi Çetinkaya'dan Ayşegül Tecimer'e pek çok ünlü. Tarihi eser, uyuşturucu ve silah kaçakçıları, patlayıcı madde ticareti yapanlar (264, 403, 404. maddeleri ile Kaçakçılık, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma yasaları)
İhaleye fesat karıştıranlar: Kamu ihalelerinde kendilerine ve yakınları çıkar sağlayan kamu görevlileri. Beyaz Enerji davası sanıkları dahil. (TCK 366-367. md)
Orman suçları: Binlerce orman köylüsü. Orman Kanunu'nun 91, 93, 108-110. maddeleri
Askeri suçlar: Ordudaki kimi akçalı suçlar (ACK 79, 82, 88, 91 ve 131. maddeleri)
Mahkeme, yalnızca 'Görevi kötüye kullanma' suçunu düzenleyen TCK 240, firar suçunu düzenleyen TCK 298, Tedbirsizlikle ölüme sebebiyet verenleri cezalandıran TCK 383 ve tehdit suçunu düzenleyen TCK 188-191. maddelerini Şartla Tahliye kapsamına aldı.
Haksız servet ve vergi suçları: (3628 sayılı yasa.)
Hırsız müteahhitler: TCK 383. madde af kapsamına alındı. Mahkemeler deprem suçlarının inşaatın yapıldığı tarihte oluştuğuna karar verirse, suçlular kurtulacak.
Ansen, Kalemli, vekiller
240. maddenin kapsama alınmasına görevlerini kötüye kullanarak kamu bankalarını başkalarına peşkeş çeken bürokratlar sevinecek. Bu suçtan hakkında dört ayrı dava ve bir de Demirel grubuna usulsüz kredi suçlamasıyla soruşturma izni verilen eski Halkbankası Genel Müdürü Yenal Ansen önemli ölçüde kurtuldu.
TBMM'deki koltuk yolsuzluğu davası sanığı olan eski TBMM Başkanı Mustafa Kalemli ve
o dönemin bürokratları ile ve adları çeşitli davalarda geçen aralarında Güneş Taner'in de bulunduğu bazı eski bakan ve milletvekili de bu kararla rahatladı.
Aynı şekilde TCK 240'ın af kapsamına alınması haklarında Yargıtay Başsavcılığı'nca dava açılan ve aralarında Orhan Taşanlar ve Recep Yacızıoğlu, Güner Özmen'in de bulunuğu valiler, Melih Gökçek ve Celal Doğan (suç tarihi kapsamda ise) gibi büyükşehir belediye başkanları ve yüzlerce belediye başkanı da rahatladı. Yine haklarında soruşturmalar bulunan Bayındırlık Müsteşarı Ali Helvacı ve Enerji Müsteşarı Yurdakul Yiğitgüden de suç tarihi yönünden uygunluk varsa bu af kararına sevinecekler arasında bulunuyor.
Mahkeme tüm tutuklu ve hükümlüleri ilgilendiren ve infazda eşitliği sağlayan iptal kararları da verdi. Bunlardan ilki 10 yıllık indirimle ilgili. Mahkeme, 10 yıllık indirimin toplum hükümlülük süresinden değil, çekmeleri gereken cezadan yapılmasına karar verdi.
Daha önce af ya da şartla tahliyeden yararlananların, bu yasadan yararlanmalarını engelleyen madde de iptal edildi.
Ekstra indirim, firariler
Yasadan yararlananların açık cezaevlerinde bulundukları sürede cezalarından her ay 4 günlük ekstra indirim yapılmayacağını belirleyen madde de iptal edildi. Yanı sıra yasa çıktıktan sonra bir ay içinde teslim olmayanların indirimden yararlanamayacağına ilişkin madde de iptal edildi.
Kimler sevindi?

  • TCK 240. maddesindeki görevi kötüye kullanma suçunun af kapsamına alınması, kamu kaynaklarını kendilerine ya da yakınlarına peşkeş çekmekle suçlanan bürokratlar
  • Eski Halkbank genel müdürü Yenal Ansen ve arkadaşları
  • Orhan Taşanlar'ın da aralarında bulunduğu valiler
  • Eski TBMM Başkanı Mustafa Kalemli ve bürokratları
  • Birçok belediye başkanı
  • 1991 yılındaki tahliye yasasından yararlandığı için yeni yasadan yararlandırılmayanlar. Bu iptallerden yararlanacaklar arasında katliam hükümlüsü Haluk Kırcı da bulunuyor. Eşber Yağmurdereli'yle ilgili tartışma da bitmiş oldu.
    Mehmet Ali Ağca'nın durumu ise hukukçuların
    farklı yorumları nedeniyle netlik kazanmadı.
  • Yasa çıktıktan sonra savcılıklara teslim olmadığı için bu hakkını kaybedenler. Ayşegül Tecimer'in de bu gruba girmesi bekleniyor.
  • Anayasa Mahkemesi'nin kararıyla yargılanmaktan kurtulan milletvekilleri şunlar:
    Görevi kötüye kullanma: Mehmet Ağar (Bağımsız), Cengiz Aydoğan, Aydın Ayaydın (ANAP), Ömer Vehbi Hatipoğlu, Osman Aslan, Akif Gülle, Mahfuz Güler, Temel Karamollaoğlu
    (FP kökenli bağımsız), Yıldırım Ulupınar, Kemal Çelik, Oğuz Tezmen (DYP), Tehdit: Musa Konyar, Celal Adan, Metin Musaoğlu (DYP), Avni Doğan (FP kökenli bağımsız), Ahmet Erol Ersoy (MHP), Ataullah Hamidi, Sebgetullah Seydaoğlu (ANAP).