Yazık bu çocuklara

Çocuk suçlu sayısı bir önceki yıla oranla yüzde 23.5 artış gösterdi. En çok hırsızlık ve darp suçlamasıyla hâkim karşısına çıkan çocuk sanıkların sayısı, krizlerle birlikte arttı.
Haber: AHMET ŞIK / Arşivi

İSTANBUL - Çocuk suçlu sayısı bir önceki yıla oranla yüzde 23.5 artış gösterdi. En çok hırsızlık ve darp suçlamasıyla hâkim karşısına çıkan çocuk sanıkların sayısı, krizlerle birlikte arttı.
Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü'nün verilerine göre, cinayet, hırsızlık, gasp, tecavüz, evrakta sahtekârlık, kaçakçılık, uyuşturucu, özel evrakta sahtekârlık, Ateşli Silahlar Kanunu'na mahalefet gibi çok çeşitli suç türlerinden sanık olarak hâkim karşısına çıkan çocuk suçluların sayısı 2002 yılında 100 bin 904 iken, 2003 yılında 23 bin 716 artarak 124 bin 620'ye ulaştı.
Çocuk suçluların en çok hırsızlık ve darp suçlamasıyla hâkim karşısına çıktıkları belirlenirken istatistikler, ekonomik krizlerin yaşandığı 1994 ve 2001'i takip eden yıllarda çocukların karıştı-ğı hırsızlık ve müessir fiil olaylarında da artış gözlendiğini ortaya koydu. Yaşları 12 ile 18 arasında değişen 545 çocuk kapanan DGM'lerde hâkim karşısına çıktı. Ağır ceza mahkemelerinde 5 binden fazla çocuk yargılanırken, asliye ve sulh ceza mahkemelerindeki çocuk suçlu sayısı ise yaklaşık 90 bin civarında oldu.
Rekor artış
Çocuk mahkemelerinde 1988- 2002 arasında her yıl 3 bin 709 ile 5 bin 371 arasında yeni dava açılırken, bu rakam 2003'te rekor artışla 21 bin 576'ya ulaştı. Çocuk mahkemelerindeki eski ve bozularak görülmeye başlanan toplam 21 bin 614 davadan yüzde 52.5 oranıyla 11 bin 346 dava hırsızlık iddiasıyla açıldı. Hırsızlık suçlaması yöneltilen 15 bin 768 sanıktan yüzde 21'den fazlasını 12-15 yaş arasındakiler oluşturdu.
Çocukların işlediği suçlarda daha sonra, sırayla yüzde 17'lik oran ve 3 bin 682 davayla müessir filil, yüzde 8.1 oranıyla 1747 trafik suçu geldi. 1254 davada 1644 çocuk gasp suçlamasıyla, 249 davada da 323 çocuk cinayet suçuyla hâkim karşısına çıktı. Cinayet suçuna karışanlardan üçü kız 88 çocuk 12-15 yaş aralığında yer aldı. Adalet Bakanlığı verilerinde suç işlediği iddia edilen çocukların yüzde 90'dan fazlasının erkek ve çoğunluğunun ilkokul mezunu olduğu görüldü. Çocuk mahkemelerindeki davalara göre çocuk suçluluğunun yoğun olduğu iller İstanbul, İzmir, Diyarbakır, Ankara, Kocaeli ve Trabzon olarak sıralandı.
Mahkemelerin yükü ağır
Bu altı ilde bulunan 11 mahkemede 2003'te yapılan yargılamalarda, 6 bin 437 sanıktan yüzde 51.3'ü, yani 3 bin 305'i mahkûmiyet aldı. Yüzde 18.6'lık oranla 1197 sanık beraat etti, yüzde 1.2'si hakındaki dava düştü. Yüzde 28.8'lik oranı oluşturan 1855 sanık hakkında ise yetkisizlik, görevsizlik ve aileye teslim gibi diğer tedbirlerin uygulanmasına hükmedildi. 1988'de çocuk mahkemelerindeki toplam dava dosyası 3 bin 796 iken bu sayı geçen yılın sonunda 29 bin 591'e yükseldi. 1988-2002 yılları arasında çocuk mahkemelerinde her yıl ortalama 4 bin 500 yeni dava açılırken, yalnızca 2003 yılında 21 bin 576 yeni dava açıldı. Toplam altı ilde bulunan 11 çocuk mahkemesinde 1988-2003 arasında, her yıl ancak ortalama 3 bin 500 dava sonuçlandırabildi.



'TCK'da hata var'
İstanbul Barosu Çocuk Hakları Merkezi'nden avukat Seda Akço, AB uyum sürecinde, özellikle Çocuk Mahkemeleri Kanunu ve TCK'daki değişikliklerin olumsuzluklarına dikkat çekerek, çocuğa suçlu gözüyle bakan yaklaşımın değişmediğini söyledi. Tasarıdaki olumsuzlukların zina tartışmalarının gölgesinde kaldığını belirten avukat Seda Akço, şöyle konuştu: "Türkiye'nin de altına imza attığı Çocuk Hakları Sözleşmesi'nde (ÇHS) vurgulanan ve çocuğun ceza adaleti dışına çıkarılmasını öngören çocuk adalet sisteminin yerleşmesi gerekir. Yapılan değişiklikler, yürürlükte olan yasayla tanınan imkânları da geri aldı, ki bu hukukun temel prensiplerine de aykırı. Yasalaşan tasarının 31. maddesiyle eskiden 11 yaş altı olanların ceza sorumluluğu olmaması şimdi 12'ye yükseltildi. Bu cezalandırıcı yaklaşım çocuk suçluluğunu daha da artırıyor."