Yedi genç 12 lirayla kurtulabilirdi!

Yedi genç 12 lirayla kurtulabilirdi!
Yedi genç 12 lirayla kurtulabilirdi!
Ankara'daki yedi üniversiteli, doğalgaz ve karbonmonoksit kaçağını anında haber veren ve 12 TL'den başlayan fiyatlarla satılan dedektörler sayesinde bugün hâlâ hayatta olabilirdi

 

İSTANBUL - Ankara’da karbonmonoksit zehirlenmesinden ölen yedi üniversiteli gencin kurtarılıp kurtarılamayacağı tartışılırken, olay doğalgaz kullanımıyla ilgili endişeleri artırdı. Evlerdeki doğalgaz kullanımından kaynaklanan gaz kaçaklarını ve karbonmonoksit sızmalarını önceden sesli olarak bildiren dedektörler bu tür felaketleri önleyebilecek nitelikte. Fiyatları 12 TL’den başlayıp 80 TL’ye kadar çıkan dedektörler, havadaki doğalğaz ya da karbonmonoksit oranı belirlenen standartın üzerine çıkar çıkmaz alarm veriyor. Ayrıca yapılacak projeyle takılan sistemle de binaya gaz girişini kesiyor. Bu uygulama İstanbul’da işyerleri için zorunlu. Ancak evine taktırmak isteyenler için zorunluluk yok.
‘Gaz Algılama ve Alarm Sistemleri’ pazarlayan bir firmanın sahibi olan mühendis Mustafa Durukan, doğalğaz ve karbonmonoksit kaçağını algılayan farklı iki dedektör olduğunu belirtikten sonra şu bilgileri verdi: “Evsel doğalgaz dedektörü 220 volt prize takılarak çalışır. Doğalgaz havadan hafif olduğu için tavandan 30 santimetre aşağı yerleştirilir. Kombi gibi ısı kaynaklarından da bir metre uzağa çekilmesi gerekiyor. Maliyeti 12 liradan başlıyor, 40 - 50 dolara kadar yükseliyor. Piyasada çok çeşit var. Ancak bu çeşitleri denetleyecek bir mekanizmanın olması gerek. Tüketicinin bunu seçebilmesi tabi ki zor. Ancak yurtdışında onaylanmış ‘EN50194’ sertifakısını alan ürünlerin güvenilir olduğu söyleyenebilir. Alette doğalgaz için belirlenmiş alt patlama sınırı var. Bu yüzde 5’tir. Bu sınıra ulaşınca alet sinyal verir. Karbonmonoksik dedektörü de aynı şekildedir. Sadece algılayıcı karbonmonoksite duyardılır.”

Elektrikli kilit sistemi Bu sensörleri isteyen vatandaş piyasadan alarak evine takabiliyor. Gaz sızıntısı otomotik kesmek için ayrıca projelendirilerek vana takılabiliyor. Durukan bunu şöyle anlatıyor: “Kapı girişindeki doğalgaz sayacının önüne ya da arkasında elektrikle çalışan vana bağlanır ve bu da daire içindeki elektrikle çalışan sensöre bağlanır. Böylece gaz sızıntısında otomotik olarak kesilir. Fakat bunun proje dahilinde yapılması gerekir. Bu durumda maliyeti artar.”
Doğalgaz gereçleri üreten bir firmanın sahibi Enver Kaya’nın cihaz hakkında verdiği bilgilerse şöyle: “Havanın içindeki gaz yoğunluğu Türk Standartları Enstitüsü’nün belirlediği değerin üzerine çıkınca sensör ‘tehlikelidir’ diyor ve sinyal veriyor. Lamba yanıp sönüyor ve ses çıkıyor. Doğalgaz besleme hattına konulan vanayla da otomotik olarak binaya gaz girişini kesiyor. İşyerlerine bu aletlerin takılması mecbur. Yoksa doğalgazla çalışma izni vermiyor İGDAŞ. Üretici olarak bizden 12 YTL’ye çıkıyor ama evlere 50 - 60 liraya takılıyor..”
Makine Mühendisleri Odası İstanbul Şube Müdürü Mühendis Faruk Sevim de şu bilgileri verdi: “Türkiye’de henüz gaz dedektörleriyle ilgili yasal zorunluluk yok, bu yüzden bu konuda çok fazla çalışma da yok. Tabii ki güvenliği artırıyor. Sadece kombiler için değil, zehirlenme tehlikesi olan her yer için, örneğin kömür sobalı bir ev için de önerilebilir. Dedektörler ortamdaki karbonmonoksiti ölçer. Doğalgaz yandığında normalde atık olarak karbondioksit çıkarır ama eğer ortama yeterince oksijen gelmiyorsa karbondioksit yerine karbonmonoksit oluşmaya başlar, bu da zehirler. Sadece bir elektrik prize takılarak çalışıyor, kullanımı basit. Doğalgaz ve LPG’nin de içinde zehirli bileşikler vardır. Ayrıca bu gazlar karbonmonoksitin aksine sadece zehirlenme değil patlamaya da neden olurlar. Ortamda varsa en ufak sürtünmede, bir kıvılcımda, elektrik düğmesine dokunulduğunda bile patlayabilir. Bu aletler hepsini ölçerek bu riski de azaltıyor ve bazı ülkelerde bu zorunlu.” (Radikal)

İGDAŞ: Düzenli bakım ve uzman eli şart
İstanbul Gaz Dağıtım Anonim Şirketi (İGDAŞ) doğalgaz kullanıcılarına bir dizi uyarıda bulundu. İGDAŞ yetkilileri vatandaşlardan öncelikle doğalgazla ilgili işlemleri kendi başlarına yapmamalarını istedi. Birçok gaz sızıntısına neden olan sorunların vatandaşların yetkililere haber vermeden yaptığı onarım ya da eklentiler nedeniyle oluştuğuna dikkat çeken İGDAŞ’ın dün yaptığı açıklamada yer alan uyarı ve öneriler şöyle:

Zehirlenme neden olur? * Doğalgaz yakıcı cihazlarının bağlandığı bacaların temizlenmemesi, bakımı yapılmaması veya baca malzemelerinin zaman içerisinde deformasyona uğraması

* Baca başlığı olmamasından dolayı rüzgârlı havalarda baca tepmesi olması ve yağmur suyunun baca içerisine girerek baca malzemesine zarar vermesi

* Baca sensörünün olmamasından dolayı dışarıya atılamayan baca gazının iç ortama yayılarak risk oluşturması

* Abonelerin yakma tesisinin bakım, onarım ve bacanın temizlenmesini yönetmeliklerin gerektirdiği şartlar ve zamanda yaptırmaması

* Bacalı ve açık yanmalı cihazların kullanıldığı mahaldeki menfezlerin sonradan iptal edilmiş veya
kapatılmış olması.

* Doğalgaz kullanan abonelerin tesisata yönelik ve izinsiz olarak tadilat işlemleri yaparak tesisatı uygunsuz hale getirmeleri.

* Baca yapımında kullanılan malzemelerin bacada meydana gelen yoğuşma suyunun baca malzemesine zarar vermesi

* İnşaat aşamasında baca yapılırken baca iç bölmelerinin daraltılmasından dolayı baca çekişinin sağlanamaması.

* Baca çekişinin bozulması ve baca gazının dış atmosfere tahliye edilememesi sonucu bacada ve yakıcı cihaz davlumbazı etrafında yığıntıya neden olması.

* Abonelerin doğalgazlı yakıcı cihazlarının bakımını yaptırmamaları veya yetkisiz kişilere yaptırmaları

Gerekli önlemler
* Bacalar, yılda en az bir kez, kışa girmeden önce mutlaka itfaiye ya da itfaiyenin yetkilendirdiği firmalara temizlettirmeli.

* Doğalgazlı cihazların her yıl yetkili servislere bakımının yaptırılması.

* İGDAŞ’a bildirmeksizin tesisatlarda değişiklik yapılmamalı. Aboneler tesisat ve cihazlarını İGDAŞ yetki belgeli tesisatçılar aracılığıyla gözden geçirmeli

* Menfezler kesinlikle kapatılmamalı

* Elektrik kesildiğinde kombi kapatılmalı

Koku gelince ne yapılmalı?
* Doğalgaz kaçak olması durumunda anlaşılabilmesi için çürük sarımsak kokusuyla kokulandırılmıştır

* Sigortalar dahil elektrikle ilgili hiçbir şeye dokunmayın. Açıksa kapatmayın, kapalıysa açmayın

* Pencereleri açıp ortamı havalandırın

* Çakmak, kibrit yakmayın

* Kapı zilini kullanmayın, kullandırmayın

* En yakınınızda olandan başlayarak doğalgaz vanalarını kapatın

* Kıvılcım çıkartabileceği için cep telefonu ve ev telefonunu kullanmayın

Gaz zehirlenmesi nasıl oluyor? Memorial Hastanesi’nden Uzman Doktor İlhan Ocak, karbonmonoksit zehirlenmesinde gazın renksiz ve kokusuz olması nedeniyle kişilerin gaza maruz kaldığını fark edemediğini söyledi. Ocak, karbonmonksit zehirlenmesinin belirtileriyle yapılması gerekenleri şöyle anlattı:
“Belirtiler grip belirtileriden başlıyor komaya kadar gidiyor. Baş dönmesi, baş ağrısı, bilinç kaybı, bulantı, kan basıncı yükselmesi, kişilik bozukluğu belirtilerden bazıları. Uyku sırasında doğalgaz zehirlenmesi olurken anında kişi komaya giriyor ve yaşamını yitiriyor. Zehirlenme belirtileri ortaya çıktıktan sonra o bölge havalandırılmalı ve kişi de oradan uzaklaştırılmalı. Sonra da derhal hastaneye götürülmeli. Hasta hastaneye götürüldükten sonra maskeli yüzde 100 oksijen tedavisine başlıyoruz. İlk dört saat içinde nörolojik , fizik muayenedeki değerler normale dönüyorsa tedaviye devam ediliyor. Değerler normale dönmüyorsa yüksek basınçlı oksijen tedavisine geçiliyor. Gazdan erken uzaklaşıldığında semptomlar daha hafif oluyor.”