Yeni yasa nihayet

RTÜK Yasası görüşmelerine 23 Mayıs Çarşamba günü başlanan RTÜK Yasası Meclis'te 14 günlük yorucu bir maratonda kabul edilebildi.

ANKARA - RTÜK Yasası görüşmelerine 23 Mayıs Çarşamba günü başlanan RTÜK Yasası Meclis'te 14 günlük yorucu bir maratonda kabul edilebildi.
Yasayla ilgili önceki gün başlayan görüşmeler sabaha karşı 03.30'da tamamlandı. Yasa 13.5 saatlik bir mesaiden sonra 54'e karşı 198 oyla kabul edildi. Yasa için liderler Meclis'e gelerek ağırlıklarını koydu. Başbakan Bülent Ecevit, Meclis'ten 23.30'da ayrıldı. Başbakan yardımcıları Hüsamettin Özkan, Mesut Yılmaz ve Devlet Bahçeli ise sonuna kadar bekledi.
Getirilen yeni düzenlemeler şöyle:
Telefonda yarışmaya son
Televizyon ve veri yayınları, kamu hizmeti anlayışı çerçevesinde yapılacak. Telefonla yarışma yapılamayacak, bu yöntemle ikramiye verilemeyecek. Haberde, konu ile ilgisi olmayan görüntüler verilmeyecek, benzer görüntülerin arşiv niteliği belirtilecek.
TRT'de atama
TRT Genel Müdürü Üst Kurul'un belirleyeceği adaylar arasından atanacak. Böylece temmuzda süresi dolacak olan TRT Genel Müdürü Yücel Yener'in görev süresi de aday belirleninceye kadar uzatılmış oldu.
Üst Kurul'a seçim ve atama
RTÜK'ün mevcut üyelerinin görev süresi bitecek. Üst Kurul üyelerinden 5'i, siyasi parti grupları tarafından adaylar arasından Genel Kurul'da seçilecek. Üyelerden 2'si, YÖK Genel Kurulu'nun, 1'i meslek örgütlerinin, 1'i de MGK'nın göstereceği ikişer aday arasından Bakanlar Kurulu'nca belirlenecek. Kurul üyelerine 4 yıl süreyle görev ve 65 yaş sınırı getirildi.
RTÜK'ün geliri reklamdan
TV kanal ve radyo frekansı yıllık kira bedelleri ile kuruluşların yıllık brüt reklam gelirlerinden alınacak yüzde 5 paydan oluşacak. Gerekirse TBMM Başkanlığı bütçesinin tertibinde Üst Kurul için ödenek yer alacak.
Kuruluşlara yayın yasağı
Siyasi partiler, dernekler, sendikalar, meslek kuruluşları, kooperatifler, vakıflar, mahalli idareler ile bunlar tarafından kurulan veya bunların ortaklıklarına radyo ve televizyon yayın izni verilmeyecek. Bu kuruluşlar, yayın izni almış kuruluşlara ortak olamayacak. Radyo ve televizyon kurma izni anonim şirketlere verilecek.
Yüzde 50'lik hisse sınırı
Özel radyo ve televizyon kuruluşlarının hisseleri nema yazılacak. Yıllık ortalama izlenme veya dinlenme oranı yüzde 20'yi geçen bir televizyon veya radyo kuruluşunda gerçek veya tüzel bir kişinin veya sermaye grubunun payı yüzde 50'yi geçemeyecek. Bu oranı geçtiği takdirde hisseleri halka arz ederek yüzde 50'nin altına indirecek. Hisselerin halka arzında Üst Kurul'un da onayı alınacak.
Ekran kararmayacak
Üst Kurul, yasaya aykırı yayın yapan radyo ve televizyon kuruluşlarını uyaracak ve aynı yayın kuşağında açıkça özür dilenmesini isteyecek. Buna uyulmaması veya aykırılığın tekrarı halinde, ihlale konu olan programın yayını bir ila 12 kez durdurulacak. Bu süre içinde programın yapımcısı ve varsa sunucusu hiçbir ad altında başka program yapamayacak. Yayını durdurulan programın yerine, reklamsız olarak, Üst Kurulca hazırlattırılacak konularda programlar yayımlanacak.
250 milyara kadar ceza
Aykırılığın tekrarı durumunda ulusal yayın yapan kuruluşlara 125 ila 250 milyar lira, yerel ve bölgesel yayın yapan kuruluşlara ise 5 ile 100 milyar lira arasında para cezası uygulanacak. Dijital ve kablolu yayında uygulanacak cezalarda abone sayısı esas alınacak. Bir yıl içinde tekrarı halinde ceza yüzde 50 artırılacak.
İzinsiz yayına hapis cezası
İzin almadan yayın yapan kuruluşların sahip ve yöneticilerine, 6 aydan iki yıla kadar hapis ile 1 milyar liradan 100 milyara kadar para cezası verilecek. Bölücülük yapan kuruluşların yayın cihazları müsadere edilecek. Savcılığın istemesine karşın yayın bantlarını bir yıl saklamayan kuruluşların sahip ve yöneticileri, altı aydan bir yıla kadar ağır hapis cezası ve bir milyar liradan 10 milyar liraya kadar para cezası ile cezalandırılacak ve yayın bir aydan üç aya kadar durdurulacak.
İçişleri denetleyecek
Ulusal, bölgesel ve yerel düzeydeki yayınlar,
İçişleri Bakanlığı'nın görevlendireceği birimlere devredebilecek.
Cevap hakkına hassasiyet Düzeltme ve cevap
hakkını yayımlamayan veya geciktiren Radyo-TV kuruluşlarına, 30 ile 90 milyar liraya kadar ağır para cezası verilecek. Ayrıca kuruluşa, eylemin ağırlığına göre 3 aya kadar gelir getirici yayın yapma yasağı verilebilecek. Tekrarı halinde yayın izni iptal edilebilecek. Ceza ertelenemeyecek. Basında ise cevap ve düzeltmede yasadaki hükümlere aykırı davranılması halinde 3-5 milyar para cezası uygulanacak. Suçun tekrarı durumunda ceza iki kat artırılacak.
Basın Kanunu
Süreli yayınlarla işlenen suçlarda, suçu meydana getiren yazıyı ve haberi yazan, resmi veya karikatürü yapan kişi ve sorumlu müdürün yanı sıra yayının sahibi ile şirketin en üst yöneticisi de sorumlu olacak.Sorumlu müdürler için verilen hapis cezası süreye bakılmaksızın para cezasına çevrilecek ve bu cezalar ertelenemeyecek.
Yayının kimliği belli olacak
Yayının yayın yeri, yılı, yayıncının ismi ve işyerini yayında göstermeyenlere para cezaları verilecek. Bu zorunluluğa uymayanlar 10 milyardan 50 milyar liraya kadar para cezası ile cezalandırılacak. Bunları gerçeğe aykırı şekilde gösterenler 30-90 milyar liraya kadar para cezasına mahkûm edilecek. Bu para cezaları ertelenemeyecek.
Basına en az ceza 10 milyar
Basın yoluyla işlenen suçlarda uygulanacak en düşük para cezası 10 milyar lira, en yüksek para cezası da 100 milyar lira olarak belirlendi. Para cezaları ve tazminatlar, bölgesel yayın yapan kuruluşlarda yarısına kadar, yerel yayın yapan kuruluşlarda üçte birine kadar indirilebilecek.
İnternette geri adım
Yasanın, tepki çeken "Bilişim teknolojileri ve internet ortamında sayfa açılması veya elektronik gazete-bülten gibi yayımlanan her türlü yazı, resim, işaret, sesli veya sessiz görüntü ileti ve benzerleri hakkında da Basın Yasası hükümlerinin uygulanmasına" ilişkin hükmü iktidarın verdiği önergeyle yeniden düzenlendi. Buna göre Basın Kanunu'ndaki
'yalan haber, hakaret ve benzeri fiillerden doğacak maddi ve manevi zararlar' konusundaki hükümler, bilişim tenolojileri ve internette de uygulanacak. Böylece, internet'te açılan sayfaların ilgili birimlere bildirilmesi zorunluluğu kalktı. İleti (email) de kapsam dışında kaldı.