Yunuslar da çeteleşti!

Yaklaşık 14 yıldan beri İstanbul Boğazı'nı mesken tutan yunusların peşinde dolaşan, onları tek tek tanıyıp kimliklendirmeye uğraşan Yrd. Doç. Dr. Ayhan Dede...

İSTANBUL - Yaklaşık 14 yıldan beri İstanbul Boğazı'nı mesken tutan yunusların peşinde dolaşan, onları tek tek tanıyıp kimliklendirmeye uğraşan Yrd. Doç. Dr. Ayhan Dede, "Boğaz'daki yunus sürüleri çeteleşti" dedi, "Farklı türda yunuslar arasında alan rekabeti var. Bu da balık stokların azalmasından kaynaklanıyor."
Yunuslar, binlerce yıldır İstanbul Boğazı'nı tuzak gibi kullanıyor. Koca Marmara'da balık aramak yerine, Boğaz'ın daralan ortamında balıkları sıkıştırıyor. İstanbul Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi öğretim üyesi Yrd. Doç. Dr. Dede , Türk Deniz Araştırmaları Vakfı'yla deniz biyolojisi çalışmaları yürütüyor. Boğaz'da üç tür yunus var: Daha çok Karadeniz kıyılarında dolaşan siyah renkli, 'mutur; ondan biraz daha irice, vücudunun yanları desenli 'tırtak' ve boyu 2 metre 60 santimetreye varan 'afalina'lar.
Lider 'Büyük Beyaz'
Dede, çoğunlukla beş ve yedi bireylik küçük aileler halinde bütün Boğaz'da ama özellikle Ahırkapı ve Garipçe Köyü açıklarında dolaşan, kimi zaman birleşip 50 bireylik grup oluşturan afalinalara 'Boğaz'ın çetesi' diyor!:
"Mutur grubu Boğaz'a girdiği zaman afalina grubu sanki onları dağıtır gibi üstlerine gider. Balık azaldıkça aynı balık üzerinde çatışan gruplar oluşuyor. Sokaklarda köpeklerin belli alanları tutması gibi. Biz bu grubu 'Boğaz'ın çetesi' olarak nitelendiriyoruz. Grupta lider gibi davranan 'büyük beyaz' dediğimiz, oldukça iri bir erkek ve grubun yaşlılarından yine onun benzeri bir dişi, 'kıvrık' dediğimiz bir birey var."
Dede'nin gözlemlerine göre afalinalar zaman zaman ikiye ayrılıyor, tıpkı devriye gezer gibi bir grup Boğaz'ın güneyi, diğeri kuzeyinde dolaşıyor: "Bazen bir balık sürüsünü çevirdikleri de olur. O sırada martılar üzerlerinde olur."
Savaşlar kızışacak mı?
Doğayı gözleyen hemen herkes gibi Yrd Doç. Dr. Dede de küresel ısınmanın etkisi konusunda endişeli: "Zaten yunuslar için beslenme sıkıntısı var ve küresel ısınmayla balık bulamayınca durum daha ağırlaşacak. Bu da yine başka yunus çatışmalarını beraberinde getirecektir. Bu tür çatışmalar popülasyonların azalmasına neden olan etkenlerdendir." (aa, Radikal



Acı ama gerçek
  • Muturlar Karadeniz kıyılarında kalkan avcılarının ağlarına en çok takılan tür. Yılda ortalama 2 bin muturun bu şekilde öldüğü tahmin ediliyor.
  • Boğaz'daki gürültü kirliliği, sesle iletişim kuran yunusların haberleşmesini engelliyor, bu da onları strese sokuyor. Boğaz'da ürkek davranan yunusların daha sakin bölgelerde canlanıp oyunlar sergiledikleri görülüyor.
  • Deniz kirliliği önemli bir sorun. Ölü bulunan bazı yunusların midesinde, besin sanıp yediği metrelerce uzunlukta plastik nesneye ve çöplere rastlanmış.