Zeyna tarih öğretiyor

Gerçekleri saptırdığı gerekçesiyle
eleştirilen tarih ders kitaplarıyla ilgili araştırma, hataları gözler önüne serdi.
Haber: AYŞEGÜL DİKENLİ / Arşivi

İSTANBUL - Gerçekleri saptırdığı gerekçesiyle
eleştirilen tarih ders kitaplarıyla ilgili araştırma, hataları gözler önüne serdi.
Araştırmacı-yazar İsmail Aydın'ın
'Osmanlı'dan Günümüze Tarih Ders Kitapları' adlı çalışmasına göre günümüzün tarih kitapları, içeriğindeki konu ve gerçekler açısından, Cumhuriyet'in ilanından sonra basılan ilk kitaptan geri.
Tarih Vakfı ve Alman Georg Eckert Enstitüsü'nün araştırmasına göre tarihe en çok Türk öğrencilerin ilgi gösterdiğini belirten Aydın, aynı araştırmada bu konudaki ders kitaplarına en az güvenen gruplardan birinin de Türkler olduğunun görüldüğünü belirtti. Aydın, tarih dersi kitaplarının savaş ve düşmanlıkla dolu olduğunu belirterek, "Kitaplarda Türk denilince savaşçı, kindar bir toplum sergilenmekte" dedi.
İncelemesinde Cumhuriyet'in ilk yıllarında yazılan tarih kitaplarının daha sonraki yıllardan yazılanlardan daha ileri olduğuna dikkat çeken Aydın, Cumhuriyet döneminin ilk tarih kitabında canlıların evriminden bahsedildiğini daha sonraları ise bu bölümün çıkarılarak, insanlık tarihinin yontma taş çağından başlatıldığını ifade etti.
Aydın, dünyanın oluşumunu, canlıların ve insanın türeyişini, gelişimini 'inançları' nedeniyle öğrenciye okutmayan bir programın laik, bilimsel ve çağdaş olamayacağını vurgulayarak "Öğrenciler, Troya (Truva) antik kentini Herkül, Efes antik kentini ise Zeyna dizisinden öğreniyor" dedi.
Tarih kitaplarındaki yanlışlardan birinin de büyük uygarlıkları Türkler'in yarattığı tezi olduğunu belirten Aydın, kitaplarda Sümer, Mısır, Hitit uygarlığının kurucusunun Türkler olarak yansıtıldığını söyledi.
Fatih'in ölümü de çelişkili Osmanlı padişahı Fatih Sultan Mehmet'in ölümü de tarih kitaplarındaki önemli çelişkilerden. Aydın'ın araştırmasına göre çelişkiler şöyle:
"Ancak Fatih'in 3 Mayıs 1481'de Venedikli bir casus tarafından zehirlenerek öldürülmesi
üzerine..." (Tarih lise 2. S. Özbek Tutibay Yay. S.28)
"Padişah Üsküdar'a geçtiği zaman hasta idi; Üsküdar karargâhında birkaç gün oturdu ve araba ile hareket ederek rebiyülevvelin dördüncü Perşembe günü Gebze'ye yakın Tekirçayırı veya Hünkarçayırı denilen ordugâha indi; hastalığı arttı ve orada 886 rebiyülevvelin dördüncü perşembe günü ikindi ile akşam arasında (4 Mayıs 1481) 51 yaşında vefat etti."
(İ. Hakkı Uzunçarşılı. Osmanlı Tarihi, cilt 2. TTK Basımevi)
Ders kitaplarındaki yanlış yorumlar

  • Yavuz Sultan Selim, Osmanlı padişahlarının en büyüklerinden birisidir. Biraz asabiydi öyle ki İran seferine çıktığında 'İran Şahı'yla işbirliği yapıyorlar' gerekçesiyle yüzbinlerce Alevi vatandaşı öldürtüp 'büyüklüğünü' ispatlamıştır. (Tarih lise 3, Emin Oktay/Remzi Kitabevi)
  • Kuyucu Murat Paşa'nın yaptığı iş, bir eşkıya izlenmesi ve bastırılması niteliğindedir. (...) Kuyucu Murat ancak korku ve dehşet salarak yüzbine yakın insanı haklı ya da haksız idam ettirerek devlet otoritesini sağlamıştır. Böylelikle Kuyucu Murat kendisine verilen ödevi başarı ile sona erdirmiştir. (Tarih lise 3, Emin Oktay/Remzi Kitabevi)
  • Birtakım karanlık düşüncelere sahip olan Şeyh Bedrettin, bugünkü komünizme benzer bir sistem kurmaya çalışmış. (Tarih 3, Üner Yayınları s.160)
  • İlk yazılan tarih kitaplarında Orta Asya Türk devletlerinde ülkenin idari bakımdan üç kısma ayrıldığı ve sol (Doğu) tarafın kutsal olduğu yazılıydı. 12 Eylül'den sonra ise 'sol'dan söz dilmeyerek 'doğu', 'güneşin doğduğu taraf' gibi kelimeler kullanılmaya başlandı. (Tarih lise 1, MEB Komisyonu)
  • Mısır uygarlığını yaratanların Türk olduğu tezi şöyle anlatılıyor: Mısır'a giden Türkler yerleşmek için Nil'in boş buldukları deltasını seçtiler. (Tarih 1, Türk Tarih Tetkik Cemiyeti TTTC S.30)
  • 12 Eylül'den itibaren yeniden yazılan ve değiştirilen tarih kitaplarında 27 Mayıs ihtilali de ayıklanan konuların başında geldi.