Ülkü Tamer

20/10/2001 (522 defa okundu)

Orhan Kemal
Sabahlarý Ýkbal Kahvesi'ne ilk gelen Orhan Kemal olurdu hep. Onu Matbaacý Ýhsan'la Býyýk Talat izlerdi. Bir yandan çaylarýný içer, bir yandan Muzaffer Buyrukçu'yu nasýl kýzdýracaklarýný, ona ne oyunlar edeceklerini konuþurlardý.
Ýkbal'e ne zaman girsem bu deðiþmez üçlüyü görürdüm.
Derken Muzaffer gelirdi. Gelir gelmez de kýzýlca kýyamet kopardý. Baðýrýp çaðýrmalar, kahkahalar bir süre sonra kesilir, herkes iþine giderdi.
Orhan Kemal de iþine giderdi. Yan masaya.
Bir þeyler yazardý boyuna. Notlar alýrdý. Sonra kalkar, fötr þapkasýný giyer, "Bir film hikâyesi var. Ben bir Yeþilçam'a uzanayým," derdi.
Öðleden sonra kolu kanadý kýrýk dönerdi çoðunlukla. Kýrk yýlda bir gözlerinin içi parlardý. "150 kâðýda sattým hikâyeyi!"
1960'larda onu yakýndan tanýma olanaðýný bulmuþtum. Oturur, uzun uzun çene çalardýk. Edebiyatýn 'e'sinden bile konuþmazdýk. Bir yaz birlikte gittiðimiz Avþa'da edebiyattan hiç söz etmedik. Matbaacý Ýhsan'la Býyýk Talat da bizimleydi. Sonradan Buyrukçu'nun gelmesi ise edebiyatý tümüyle kafalarýmýzdan atmamýza yol açtý.
***
Orhan Kemal'in okuduðum ilk kitabý 'Baba Evi' olmuþtu. 1950'lerin baþlarýnda. Onu 'Avare Yýllar' izledi. Bu iki kitap, yazarýný 'vazgeçemediklerim' arasýna yerleþtirdi hemen. Bugüne kadar da Orhan Kemal hep 'benim yazarlarým' arasýnda yer aldý. 'Bereketli Topraklar Üzerinde'yle, 'Murtaza'yla, '72. Koðuþ'la, 'Eskici ve Oðullarý'yla. Elbette öyküleriyle.
Gösteriþsiz, yalýn edebiyatýn doruklarýnda dolaþmýþtýr Orhan Kemal. Anlatacaðýný 'oyun'lara, 'numara'lara sýðýnmadan dosdoðru anlatmýþtýr. Gücünü, sýcaklýðýný 'insan'dan almýþtýr. Edebiyat aracýlýðýyla insana ulaþmamýþ, insan aracýlýðýyla kendi edebiyatýný yaratmýþtýr.
Orhan Kemal, Çukurova'dan geliyordu.
Ýþsizliði, açlýðý, acýyý, sömürüyü görmüþ, yaþamýþtý. Kitaplarda okumamýþtý bunlarý. Toplumsal gerçekçilik denen þeyden haberi bile yoktu belki. Yazarlýk içgüdüsü gözlemciliðiyle birleþip yeteneðiyle de beslenince, kendini Gorki'lerin, Steinbeck'lerin çizgisinde buldu. Öykünmeyle deðil, kendiliðinden oluveren bir þeydi bu.
Öykündüðü zamanlar olmadý mý? Oldu. Sözgelimi, 'Beþ Romancý Tartýþýyor'u hatýrlýyorum. O ünlü tartýþmada neredeyse kendi kiþiliðinin dýþýna çýkmýþ, sanki baþka bir kimliðe bürünerek derinlere inmeye özenmiþti.
Ama o kadarla kaldý. Kendi sesi, kendi yüreði yine doruklara taþýdý onu.
***
Memet Fuat'ýn bir yazýsýnda okumuþtum: Bir sanatçý, çamaþýrcý bir kadýnýn okuma meraklýsý kýzýna Orhan Kemal'in
'Çamaþýrcýnýn Kýzý' kitabýný vermiþ. Kýz
ertesi gün kitabý geri getirmiþ:
"Ben bunlarý biliyorum."
Orhan Kemal için en güzel övgü.

Kare As/Sinema
Hasan Bülent Kahraman
Hasan Bülent Kahraman'la geçenlerde 2. Kitap Dünyasý Fuarý'nda, 'Radikal' standýnda karþýlaþtým. Ýlk karþýlaþmamýzdý bu. Yazýlarýný severek okuyordum. Kiþiliði de beni hayal kýrýklýðýna uðratmadý. 'Kare As'ýný ne zamandýr istiyordum. Bu hafta dört yerine daha çok film adý veriyorum; çünkü Kahraman bazý filmleri birleþtirip birlikte deðerlendiriyor.