Turgut Tarhanlý

03/01/2002 (224 defa okundu)

2 Ocak günlü Hürriyet gazetesinde yer verilen Kasým Cindemir imzalý ve Washington kaynaklý bir habere göre, ABD yönetiminden üst düzey bir yetkili, Baþbakan Ecevit'in Washington gezisi ve Irak geliþmeleri arasýnda baðlantý kuran bazý açýklamalarda bulunuyor.
Haberde, bu yetkiliye atfen yapýlan alýntý þöyle: "Saddam konusunda ne yapacaðýna mutlaka Ankara karar verecektir. Ancak, Türkiye bizimle bu konuda iþbirliði içinde olursa, Saddam sonrasý Irak'ýn oluþumunda söz sahibi olabilir. Türk liderlerin son zamanlardaki beyanlarý, Amerikan kamuoyunda, Saddam'ýnk korunduðu gibi bir izlenime yol açmaktadýr. Baþbakan Ecevit'in gezisi bu anlamda önemlidir. Saddam ile aramýzda arabuluculuk yapmak gibi gerçekçi olmayan ve özellikle 11 Eylül dikkate alýndýðýnda, Amerikan halkýný rahatsýz edici bir öneri gelirse, sayýn Baþbakan'ýn gezisi pek verimli olmaz."
Bu, son haftalarda, 11 Eylül saldýrýlarýný gerekçe gösteren Amerikan askeri müdahalesinin, Afganistan'dan sonra Irak'a yöneleceði yolundaki tartýþmalara paralel bir beyan, Türkiye'nin müdahalesinin, Türkiye açýsýndan asýl kaygý verici sonucunun ülkenin bölünmesi ve özellikle, kuzeyde bir Kürt devletinin oluþumu olarak sunuluyor.
Bu sonucu doðuracak bir müdahalenin, her þeyden önce temel nitelikte bir uluslararasý hukuk ilkesiyle açýkça baðdaþmayacaðý ortadadýr: Ülkesel bütünlük. Bunun aþýlmasý için, sadece Baðdat'taki liderin þeytani birtakým planlar içinde olduðundan dem vurmak ve devrilmesi halinde, bölgenin huzura kavuþacaðý iddialarý, sadece bazý aygýtlarýn iyiden iyiye güçlendirilmesi anlamýný taþýyor: Bu gibi, devlet kurma ve hükümet oluþturma projelerinin yürütülmesi için gerekli mali kaynaklar ve silahlý, etkin bir müdahale kuvveti.
Türkiye'nin, basýna yansýdýðý kadarýyla bu konuda ortaya koyduðu görüþ, Irak'ýn, BM silah denetçilerinin ülkesindeki faaliyetlerine karþý çýkmamasý doðrultusunda bir politika oluþturmasý. Baþbakan Ecevit'in, bu yönde bir geliþmeyi teþvik etmek için, son günlerde, Ýkinci Dünya Savaþý sonrasýnda Almanya ve Japonya'nýn da bir silahsýzlanma rejimine tabi tutulduklarýný ve bunun, bu ülkelerin kalkýnmasýna önemli bir katký saðladýðý þeklindeki yorumu, pek ikna edici olmasa da etkili bir BM denetiminin vurgulanmasý bakýmýndan dikkate deðer.
Bu, her þeyden önce 11 Eylül'den sonraki dünya manzarasýnýn, özellikle büyük devletlerin müdahaleci bir dünya tasarýmý içinde olduðu 19. yüzyýl anlayýþýndan çok, 1945 sonrasýnda kabul edilen, ortak ilkelere dayalý bir dünya kamu düzeni anlayýþýnýn savunulmasý bakýmýndan deðerlendirilmelidir. Bu düzenin, hangi ilke ve yöntemlerle korunacaðý bellidir. 1991'de Irak'ýn Kuveyt'ten çýkartýlmasýnýn ardýndan kabul edilen 687 sayýlý Güvenlik Konseyi kararý da Irak'ýn silahsýzlandýrýlmasý halinde, bu geliþmenin Ortadoðu'daki silahsýzlanmanýn önemli bir baþlangýç adýmý olacaðýný vurgulamýþtý. Konuya, sadece Irak ve hatta onun liderinin deðiþtirilmesi olarak bakmak, bu baðlamda ancak Amerika'nýn tanýmlarýyla belirlenen bir hedefe iþaret eder.
Kaldý ki, Amerika Irak'a yönelik bir askeri müdahalenin gerekçesini yine 11 Eylül saldýrýlarýna dayandýrsa bile, bunu doðrulayan net kanýtlarýn ortaya çýkmasý ya da sadece Irak'taki yönetimin baþlý baþýna bir bölgesel barýþ ve güvenliði bozucu, istikrarsýzlýk nedeni olarak tanýmlanmasý, bu konularda öngörülen yöntemlere baðlý olarak Güvenlik Konseyi'nin alacaðý kararlara baðlý olmak zorundadýr. Ortada, böyle bir geliþme yok.
11 Eylül'ün tozu, dumaný sadece Manhattan'ýn güneyini boðmadý; o toz ve duman, bugün, devletlerarasý iliþkilere hâkim olan ilkeler, uluslararasý kamu düzeni kavramý, bunun korunmasý için kullanýlacak araçlarýn meþruiyeti ve en özelinden en geneline, tüm bu sorunlar karþýsýndaki bireyin üzerine de çökmüþ durumda.

Bu yazýya kaç puan verirdiniz?

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10