Yeni doðan bebek, günde ortalama 30-50 gram alýr. Anne sütü içen bebeðin suya ihtiyacý olmaz. Bebek, üþüdüðü, teri üstünde kuruduðu veya taþa bastýðý için hastalanmaz

10/02/2003 (13601 defa okundu)

Ferhan Kaya POROY

Günde 50 gram alarak büyüyor
Anne sütü ve emzirme konusundaki sorularý yanýtlamayý sürdüren Dr. Kadir Tuðcu, çocuk hastalýklarý, beslenme ve bakým arasýndaki iliþkiyi anlattý.
Hangi anneler emziremez?
Sütüne zararlý maddelerin geçme riski olanlar emziremez. Ýlk aþamada sigarayý sayabiliriz. Sigaranýn þimdiye dek ispatlanmýþ tek kusuru anne sütündeki yað oranlarýný bozmasý. Onun dýþýnda büyük bir zararýna rastlanmamýþ ama sigara içmek hem anne hem de çocuk saðlýðý açýsýndan pek hoþ bir þey deðil.
Ýkinci önemli etken uyuþturucu maddelerdir. Uyuþturucu kullanan annelerin çocuklarýný emzirmesi sakýncalýdýr. Üçüncüsü de AIDS.
HIV, süt aracýlýðýyla anneden çocuða geçebilir. Bu durumdan sakýnmak için anne çocuðunu emzirmezse, bu kez de çocuk anne sütü almadýðý için baðýþýklýk sistemi daha da zayýf olacaktýr ve AIDS virüsünü aldýðýnda vücudun bununla savaþma ihtimali daha da düþecektir ve çocuk baþka hastalýklara da yakalanacaktýr. Yani çocuk AIDS'ten kurtulsun derken basit bir enfeksiyondan hayatýný kaybedebilir.
Ayrýca kýzamýkçýk, Hepatit B ve herpes virüsleri de sütle anneden bebeðe geçebilirr. Bu nedele bu hastalýklarý taþýyanlarýn emzirmemesi gerekir. Yalnýz Hepatit B hastalýðý zaten anne çocuðunu doðururken çocuða geçtiði için, süt vermesinin de bir önemi kalmaz, yani mikrop nasýl olsa çocuða geçmiþtir.

Kokulara hassasiyet
Emziren kadýnýn yememesi gereken þeyler var mý?
Böyle bir diyete gerek yoktur. Yalnýz bazý hassas çocuklar, eðer annesi tenini kokutacak þekilde pastýrma, çið soðan, çemen, sarmýsak türü þeyler yerse, bu durumdan rahatsýz olurlar. Böyle durumlarda çocuk memeyi reddedebilir.
Bebek hangi aralýklarla ne kadar kilo almalýdýr?
Bebeklerin kilolarýný tablolarla sýnýrlandýrmak yanlýþ olur. Çünkü her bebeðin kilosu, doðum kilosu ve beslenmesi ölçüsünde farklýlýklar gösterir. Bu nedenle kilo aldýðýný anlamak için þu yöntem uygulanýr. Yeni doðan bebekler doðduktan sonra günde 30 veya 50 gram alýrlar.
Meme mi, mama mý?
Emzirmek gayet doðal bir hadisedir. Meme yerine niye mama verilir bu hiç de mantýklý bir hadise deðildir. Zaten insanoðlu uzun çaðlar boyunca annesi olmayan bir bebeðe baþka bir yemek vermeyi aklýna getirmemiþtir. Hep ona bir sütanne bulunmasý yoluna gidilmiþtir.
Bebeðin ne gibi vitaminlere ihtiyacý vardýr?
B, C, A, D, E vitaminlerine ihtiyacý vardýr. Bunlar da piyasada çocuklar için multivitamin olarak satýlan ilaçlarda karýþým olarak bulunur.
Ben çocuklarýn bir yaþýna kadar vitamin almasýnda fayda görüyorum. Anne sütü alsa da mamayla beslense de vitamine ihtiyacý vardýr.
Türk kadýnlarý çok fazla güneþe çýkmadýklarý için çocuklarýný da genellikle
D vitamini eksikliði ile dünyaya getirir. Çünkü D vitamini büyük ölçüde güneþle ortaya çýkar.
Anne sütü alan bir bebeðin suya da ihtiyacý var mýdýr?
Eðer özel þartlar oluþmasza anne sütü emen bir çocuðun, Afrika sýcaðýnda dahi su içmesine ihtiyaç yoktur. Ama siz çocuðu aman üþüyecek diye çok giydirirseniz veya çocukta ishal durumu varsa suya ihtiyaç olabilir. Normal þartlarda anne sütüyle beslenen bir bebeðe su verildiðinde boþu boþuna onun süt emme kapasitesi düþmüþ olur. Bebek süt yerine suyla karnýný doldurur.

'Nazar'ýn nedeni mikrop
Bebek üþüyünce, teri üzerinde kuruyunca hasta olur mu?
Bebek, üþümekle, nazar deðmesiyle, diþ çýkarmakla, terlemekle terleyip terinin üzerinde kurumasýyla veya çýplak ayakla yere basmasýyla hasta olmaz. Hastalýklar sadece ve sadece mikropla olur. Çocuk mikrobu alýrsa hastalanacaktýr.
Ama bu laflarýn çýkýþ yerleri þöyledir. Bunlar çok eski zamanlarda mikroplarýn bilinmediði zamanlarda gözlemle ortaya konmuþ laflardýr. Mesela eski insanlar dikkat etmiþlerdir ne zaman düðün dernek bir yere gitseler üç gün sonra hep güzel çocuklar hastalanýyor, çirkinler hastalanmýyor. Buradaki mekanizma güzel çocuðun çok ellenip çok öpülmesidir. Öpülmeyen, ellenmeyen, fazla temasý olmayan çocuklar mikrobu almazlar ve hasta da olmazlar.
Çok öpülen çocuk mikrobu alýr ve mikrobu aldýktan sonra en az üç gün içinde mikrop etkisini göstermeye baþlar. Dikkat edin çocuðunuz gripli biriyle temas ettikten üç gün sonra hastalanacaktýr.

Eller klima gibi...
Çocuklar nasýl giyinmeli?
Çocuk da bir eriþkin gibidir. Çocuðu ne sýkacaksýn ne üþüteceksiniz. Çocuðu rahat ettirecek giysiler giydireceksiniz. Yani ne terleyecek ne de üþüyecek. Ekstradan giydirmenin hiçbir faydasý yoktur.
Çocuðun üþüdüðü nasýl anlaþýlýr, elleri soðuyunca mý?
Çocuðun ellerinin veya ayaklarýnýn deðil vücudunun yani kapalý yerlerinin soðuk olmasý önemlidir. Eðer çocuðun giyimli yerleri sýcak fakat elleri soðuksa çocuðu çok giydirdiðiniz anlamýna gelir. Çünkü vücut burada açýk yerleri bir klima olarak kullanarak soðutma yapar.

Diþ çýkarýrken ateþ yükselir mi?
Dr. Kadir Tuðcu, diþ çýkarýrken çocuklarýn ateþinin yükseldiði yolundaki yaygýn kanýnýn doðru olmadýðýný söyledi: "Ateþ ancak mikropla olur. Diþ çýkarmak, týrnaðýn veya saçýn uzamasý gibi tabii bir hadisedir. Çocuða bir rahatsýzlýk vermez. Peki bu yanlýþ inanýþ nereden çýkmýþtýr? Ýnsanlar çocuðun diþ çýkarmasýný, 20 yaþ diþleriyle özdeþleþtirir. Genelde anne-babalar çocuklarýnýn doðmasýndan birkaç sene önce veya sonra 20 yaþ diþinin sancýsýný yaþarlar ve çocuklarýnýn da diþ çýkarýrken ayný sancýyý hissettiðini düþünürler. Oysa 20 yaþ diþleri diðer diþlerden farklý olduðu için sancýlý çýkar. Bunlar evrimle birlikte yok olmaya yüz tutmuþ diþlerdir. Ýleri nesillerde 32 diþ olmayacak. Çünkü insanlarýn 20 yaþ diþleri çýkmayacak. Yok olmaya yüz tutan 20 yaþ diþleri bazen çýkmaz, bazen de deforme olarak çýkar.
Bebeklerde diþ çýkarma süreci son derece uzun bir süreçtir. Ortalama altý aydan baþlar ve iki yaþa kadar devam eder. Bu süreç içinde çocuk dýþarýdan aldýðý çeþitli mikroplarla hastalanýr, ateþlenir ve bu da diþ çýkarmaya baðlanýr. Ancak diþ çýkarmakla ateþ yükselmesi arasýnda þöyle bir baðlantý var: Çocuk bir yerden virüs alýnca ateþi çýkar. Ateþ de bebeðin metabolizmasýný hýzlandýrýr. Metabolizma hýzlanýnca da diþlerin çýkma süresi kýsalýr. Bu yüzden bir hafta sonra çýkacak olan diþ üç gün sonra çýkabilir. Ancak diþ, ateþ yapmaz.

Bebeðin uyku düzeni
Yeni doðan bebek, günün yaklaþýk 20 saatini uyuyarak geçirir. Çocuk gündüz ya da gece uyanýk kalmaya, zamanla ailesi tarafýndan alýþtýrýlýr.
Bebeðin iyi uyuyup uyumadýðý sorusu, özellikle ilk çocuklarýný büyüten ve geceleri sýk sýk aðlamalarla bölünen anne-babalarýn sorunu. Dr. Kadir Tuðcu konuyla ilgili sorularý þöyle yanýtladý:
Bebek kaç saat uyumalý?
Çocuk ne zaman isterse uyur, ne zaman isterse uyanýr. Ama evin sistemini bozmamak da önemlidir. Çocuk yeni doðduðunda zaten çok uzun süre
uyuyacaktýr. Uyuma süreleri 20 saate yaklaþýr. Uyanýk kalabildiði saatlerse üç-dört saatle sýnýrlýdýr ve bunu ne zaman isterse kullanýr. Ama yaþ ilerledikçe yani ileri aylara gelindikçe, gündüz uykusunun azalýp, gece uykusunun artmasý gerekir. Ýþte aileler burada çok dikkatli olmalý. Aile gündüz iþlerini rahatça yapmak için çocuklarý gündüz uyutursa tabiiki çocuk da geceleri uyanýk kalacaktýr ve oyun isteyecektir.
Bebekler nasýl yatmalý? Yüz üstü mü, sýrtüstü mü yoksa yan mý? Tehlikeli sayýlan bir yatma pozisyonu var mý?
Ciddi araþtýrmalarda çocuk þöyle yatsýn böyle yatsýn diye bir þema gösterilmez. Yalnýz dikkat çeken bazý hususlar vardýr. Ani bebek ölümleri genellikle kýþýn olmaktadýr ve bebek ölümleri hep pimpirikli annelerin çocuklarýnda görülmektedir. Ve bir de çocuðun beþiðinde veya yataðýnda koyun postu türü malzemeler kullanýlan yerlerde görülür. Çocuk postun
üzerinde yüzükoyun yattýðý zaman nefes alacak yer kalmaz ve boðulma durumu oluþabilir.
Yoksa tabiatta hiçbir canlý varlýk sýrtüstü uyumaz. Siz hiç sýrtüstü yatan bir deve, kedi, köpek veya tavþan gördünüz mü hepsi yüzüstü yatýp uyur. Sýrtüstü yatmasý bir hayvanýn ya öldüðünün ya da aðýr hasta olduðunun iþaretidir.
Yüzüstü yattýðý zaman bebek hem kollarýný bacaklarýný kullanacaktýr, hem de kendi kendine rahatça gazýný çýkaracaktýr. Ayrýca göðüs kafesi düzgün olacaktýr ve kafasý geriye doðru yatmadýðý için yassý olmayacaktýr. Yüzüstü yatarken soluk alamamaya baðlý 'ani çocuk ölümü' olabileceði iddiasý bir vakayla ortaya çýktý. Vaka incelendiðinde bunun doðal durum deðil de cinayet olduðu belirlendi.
Ancak araþtýrma ilk tespite göre hazýrlanýp yayýmlandýðý için halk arasýnda yatma þekliyle ani bebek ölümü arasýnda bað olduðu inanýþý geliþti. Bu yanlýþ inanýþýn giderilmesi uzun zaman alacaktýr.
* * * *
YARIN: Steril deðil, temiz bak

Bu habere kaç puan verirdiniz?

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10