Füsun Saka'nýn kitabýnda, daha önce saðlam raporu verilen ancak Prof. Ahmet Ercan'a göre yýkýlmasý gereken okullarýn adlarý da var.

1995'te rüyasýnda depremi görüp çok etkilendi. Deprem korkusunu tedaviyle yenen gazeteci Füsun Saka, sonra da uzmanlardan çürük binalara iz sürerek, Ýstanbul'u bekleyen felaketin kitabýný yazdý

02/10/2003 (1178 defa okundu)

ÞEBNEM ÝYÝNAM
ÝSTANBUL - FüsunSaka, 1995 yýlýnda görüp çok etkilendiði 'enkaz' rüyasýndantam dörtyýlsonra yaþadý 17 Aðustos 1999 depremini... O günden beri deprem haberlerini ve araþtýrmalarýný titizlikle sürdürdü.
Sosyoloji ve psikoloji ön lisanslý, felsefe mezunu bir gazeteci olarak NLP (Neuro Linguistic Program) yöntemiyle önce deprem korkusunu yendi, sonra da bütün araþtýrmalarýný 'Depremi Beklerken' isimli kitabýnda topladý. Kitabýnýn her kesimden insan tarafýndan okunabilirliðini, merak etmediðiniz bir bölüm varsa rahatlýkla atlayabileceðimiz formda hazýrlamýþ olmasýna baðlýyor...
Depremi beklerken sizi en çok ne rahatsýz ediyor?
En kötü korku kafamýzý kuma gömmemize neden oluyor. Biz toplum olarak, ne devlet bazýnda, ne de bireysel anlamda depreme hazýrýz. 7 mi, 8 mi, belki de 6 þiddetinde, ama aslýnda þiddetinin hiçbir önemi yok. Deprem hakkýndaki bütün bilgiler tartýþma ürünü þeyler. Önemli olan onun bizim baþucumuzda durmasý ve insanlarda yarattýðý çaresizlik hissi. Beni en çok rahatsýz eden konu ise hazýr olunan tek þeyin depremin sonrasýna yönelik þeyler olmasý.
Ne gibi?
Ýstanbul'da büyük deprem sonrasý mezarlarýn yerleri hazýr. Biri Büyükçekmece Karaaðaç Köyü'nde, ikisi Anadolu yakasýnda, biri TEM yolu üzerinde ve diðeri Ataþehir yakýnlarýnda... Yeterli adette çadýr da hazýr, anayollar hazýr, ama kimin nereye park edeceði belli deðil.
Binalar, insanlardan da hazýrlýksýz durumda...
Bu kitapta insanlarýn bilmesi gereken pek çok bilgiye yer verdim. Size sadece üç örnek vereceðim. Þu anda Ýstanbul Baðcýlar'da Kirazlý Ýlkokulu, Maltepe'de Ataköseoðlu Ýlkokulu ve bir de pilot bölge olarak seçtikleri Faruk Timurtaþ ilkokulu. Bu üç ilkokula da önceden saðlam diye rapor verilmiþ. Oysa Prof. Dr. Ahmet Ercan'ýn incelemesine göre bu okullar yýkým kararý verilecek durumda. Ve orada çocuklar okumaya devam ediyor.
Sizce ne yapmalý?
Ýstanbul'da riskli bölgelerde tahliyeler yapýlmalý. Son araþtýrma senaryolarýna göre 90 bin kiþi ölebilir. Aslýnda yeni bir yerleþim planý öneriliyor, çünkü eskiyi düzeltmek çok daha zor. Uzmanlarýn dikey yükselen Ýstanbul projeleri çoðunlukta. Riskli, kötü durumdaki semtlerin binalarýný yýkalým, toprak yapýsý uygun yerde deprem yönetmeliðine uygun yüksek katlý binalar yapalým. Bunun için ne kadarlýk bir yatýrým gerekiyor, üstünde çalýþmak gerekiyor.
Kitapta baþka neler var?
Kitap bu dört yýlýn tam bir özeti aslýnda, bir döneme ýþýk tutuyor. O dönem herkes fikir beyan etti ama benim gibi hepsini toparlayan baþka kimse olmadý. Bu kitapta Marmara'ya gelen araþtýrma gemilerinin elde ettikleri sonuçlardan tutun, fay araþtýrmalarýna, bilim adamlarýndan sokaktaki deprem tahmincisine kadar, herkesin düþüncelerine, hislerine ve bilimsel araþtýrmalarýna yer verdim. Hayvanlarýn tepkilerinden, mahalle mahalle kaç ev yýkýlacaðýnýn tahminine kadar geniþ bir yelpaze hazýrladým. Bütün bu tarama iþleminde pek çok uzmandan yardým aldým. Deprem olduðunda apartmanda mýsýnýz, iþ merkezinde mi, dere kenarýnda mýsýnýz, deniz kenarýnda mý yoksa metroda mý? Her biri için ne yapmak gerektiðini madde madde sýraladým. Kitabýn bir bölümünü ÝTÜ Mezunlarý Derneði Bursa Þubesi'nin hazýrladýðý Deprem Yapý Riski Testi'ne ayýrdým, oradaki sorularý yanýtlayarak insanlar kendi binalarýnýn durumunu görebilecek.
Deprem dolayýsýyla ünlü olan pek çok bilim adamý tanýdýnýz. Ortak bir özelliklerine rastladýnýz mý?
Hepsinin ayrý ayrý nev-i þahsýna münhasýr insanlar olduklarýný söyleyebilirim. Örneðin Prof. Ahmet Ercan çok titiz ve mükemmelliyetçi bir kiþilik. Sigara ve alkolün gerçek bir düþmaný, yeþil âþýðý. Bir de çok iyi yemek yapýyor. Prof. Þener Üþümezsoy o zaten 'bay body' olarak tanýnýyor ve gerçekten de bütün zamanýný spor salonunda geçiriyor, onun ayný zamanda aþýrý derecede hýrslý biri olduðunu keþfettim. Prof. Ülben Ezen o tam bir asker kafalý ve futbol fanatiði. Hatta insanlar ona komutan diye hitap ediyor. Yardýmcý doçent Oðuz Gündoðdu ise gerçek bir romantik.
Prof. Dr. Ahmet Mete Iþýkara'yý unuttunuz...
Onu yakýndan tanýyorum, imajý gibi tonton bir adam. Fakat sözü nereye gider diye sakýnan da bir insan. O bakýmdan söyleyeceklerinden daha azýný yansýtan biri. Biraz manidar olabilir ama ben Kandilli Rasathanesi'ni onun kadar seven biri daha olabileceðini sanmýyorum. Emekli oldu, orada hâlâ bir odasý var, açýkçasý oranýn doðasýný da doya doya yaþýyor ve çalýþmalarýný sürdürüyor. Kandilli'de vakit geçirmeyi çok seviyor.
Peki deprem tahmincisi dediðiniz insanlar kimler?
Çeþit çeþit. Halil Mercanlý isminde deprem olacaðý vakit kaslarý elektriðe tutulmuþ gibi titreyen bir insan var. Þu anda bir kurum tarafýndan inceleniyor ama kurumun ismi verilmiyor. Kaslarýnýn titrediði yöne ve þiddetine göre bana hâlâ mesaj gönderir. Mustafa Fýrat adýnda biri var, o da karýncalarýn davranýþlarýný izliyor.
Karýncalarýn tepkisi nasýl?
Þiddeti dördün üzerinde olan depremlerde çok hýzlý yem taþýyýp, gergin oluyorlar. Deprem yaklaþtýkça vücutlarýnýn yarýsý kasýlýyor ve duruyorlar. Ancak daha büyük bir depremde toplanýp yumak gibi oluyor, bir o kadar da hareketsiz kalýyorlar.
En hassas hayvan hangisi?
Atlar çok duyarlý, yerlerinde duramýyorlar, kediler þoka giriyor, köpekler ise havlýyor. Kuþlar çýðlýk çýðlýða, karafatmalar kaçacak yer arýyorlar.
Siz kendi deprem korkunuzu yenmek için neden NLP yöntemini seçtiniz?

Çünkü NLP bilinçdýþýna ittiðimiz korkularýmýzý gayet hýzlý açýða çýkaran bir yöntem. NLP'nin ortaya çýkardýðý þey bizim kiþiliðimizdeki güçsüz yanlar. Biz bu güçsüzlüklerimizin üstünü korkularýmýzla örtüyoruz. Korkularýmýz ayný güçsüzlüklerimizin örtüsü durumunda. Ýnsan kendini boþlukta hissetmekten her zaman korkar. NLP o boþluðu ortaya çýkardýðý için, onun yerine koyduðumuz örtüyü, yani korkuyu gereksiz hale getiriyor. Ben korkumu böyle yendim ve buna kitapta da yer verdim. Çünkü 1995 yýlýnda bütün ailemi ve yakýnlarýmý enkaz altýnda kaybetmenin acýsýný bir rüyada görmüþ ve bundan çok etkilenmiþtim.
17 Aðustos depremi o rüyadan dört yýl sonra gerçekleþti ve ben o tarihten itibaren ýsrarla depremle ilgili haberler yapmaya baþladým.

Bu habere kaç puan verirdiniz?

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10