'Çocuk gerillalar terhis ediliyor

Kolombiya'da hükümet ile FARC arasındaki müzakerelerde masada 6 maddelik bir anlaşma var. Dördünün altına imza atıldı. Yeni adım ise çok önemli. FARC 18 yaş altı gerillaları terhis edecek. Karşılığında bekledikleri jest ise zorunlu askerliğin kalkması.

Sandra henüz 14 yaşına varmadan gerillalar mahallelerine gelip çocuklarla hırsız polis oyunları oynarmış. Üstelik gerçek silahlarla.
Kolombiya Silahlı Devrimci Güçleri’ne, yani 51 yıldır hükümetle savaşan FARC’a katıldığında “sanırım 14 yaşındaydım” diyor.
Bir gün okula giderken karar vermiş ve ormanda konuşlanan FARC’ı bulmuş.
“İlk haftam çok zor geçti” diyor, daha ikinci ya da üçüncü gününde bulundukları yer bombalanmış.
Bombardıman gece 10 buçukta başlayıp sabahın ilk saatlerine kadar sürmüş.
“O an ölümden başka ne düşünebilirsin ki?”
14 yaşında çocukların bazıları, üstelik dünyanın pek çok yerinde, hafta sonu oynanacak derbiyi ya da matematik problemlerini değil, ölümü düşünüyor maalesef.
Sandra, FARC ile devlet ve paramiliter güçler arasındaki savaşta ölen 220,000 kişiden, kaybolan 50,000 kişiden daha şanslı.
60’lı yıllarda fakir halkı zıvanadan çıkmış hükümete karşı korumak amacıyla ortaya çıkan FARC, zamanla uyuşturucu ticaretinden aldığı -kendi tabiriyle- “vergi” nedeniyle dünyanın şüpheyle bakılan devrimci örgütlerinden biri oldu. Devletin savaşma yöntemleri ise gırtlağına kadar suça battı. FARC’a karşı savaşan kontrgerilla grubun kurucusu olan ve 10 yıldan kısa bir süre cezaevinde kaldıktan sonra geçtiğimiz hafta serbest kalan uyuşturucu lordu Ramon Isaza’nın ifadeleri, savaşın yeşil ormanlarda ne kadar korkunç geçtiğini anlatıyor.
Sandra, bugün çocuk değil, bir zamanlar sayıları 19,000 olan ama bugün 7,000’e kadar inen gerillalardan biri. Pek çokları gibi o da savaş biterse ne yapacağını bilemiyor. Yanında savaşan arkadaşı, duygularını “Bu, sevgilini terk etmek gibi bir şey” diye anlatıyor.

Victoria Sandino

Ve bu kez savaşın biteceğine dair gerçek bir umut var.
Özellikle bu hafta Havana’da bir otelde yaşananlara bakacak olursanız:
FARC, önce 17 yaşının altındakileri artık saflarında tutmama sözü verdi. Ama sıkı pazarlıklar sonucu, FARC temsilcilerinden Victoria Sandino, örgütte bilinen adıyla Vicky, 18 yaşından küçükleri saflarına almayacaklarını açıkladı.
FARC, Kolombiya Başkanı Juan Manuel Santos’tan bu jestlerine karşılık olarak zorunlu askerliği kaldırmasını bekliyor.
Şimdi 23 Mart tarihine endekslenmiş bir barış anlaşması var önlerinde. Bu anlaşmanın altı ana maddesinden dördünün altına imzalar atıldı bile. Anlaştıkları konular şunlar:
-Kurbanlar (ve mağdurlar) için adalet.
-Toprak reformu
-Eski gerillalara siyasi rol
-Çatışmalara su taşıyan uyuşturucu ticaretiyle birlikte mücadele.
Ortada kalan iki konu ise silahlanma ve anlaşmanın nasıl tasdik edileceği.
FARC tarafı bu iki konuda çok çekingen çünkü daha eski anlaşmalardan sonra büyük katliamlar geldi ve binlerce üyelerini kaybettiler.
FARC bu sefer silah bırakma maddesinin bir kurucu meclisten geçmesini, hükümet ise “gerillalar katılsa da katılmasa da” referandum istiyor.

FARC’ın baş görüşmecisi Ivan Marquez

FARC’ın ve hükümetin anlaştığı bir başka konu ise, arış sürecine uzak duran Ulusal Kurtuluş Cephesi’ni, yani ülkedeki ikinci büyük gerilla örgütü olan ELN’yi de masaya çekmek. Bu aralar Kolombiya’da polislere düzenlenen saldırılar FARC’a değil, ELN’ye yazılıyor.
FARC’ın baş görüşmecisi Ivan Marquez ise, “ELN’yi dışarıda bırakamayız” diye ısrar ediyor.
Barış süreciyle beraber, belki “Plan Colombia” adı verilen ve bundan tam 15 sene önce ABD inisiyatifiyle başlatılan program da belki sona erer.
Ülkenin “Marshall Planı” olarak da adlandırılabilecek Plan Colombia’nın ilan edilen amacı uyuşturucu ile mücadeleydi. Fakat gelen Amerikan yardım ve destekleriyle ülkenin militerleşmesi, insan hakları ihlallerinin her sokak arasına sızması, ordu içinde büyük uyuşturucu kartellerinin ve suç örgütlerinin oluşması, ülkenin tarım arazilerinin ve doğasının berbat edilmesiyle sonuçlandı. Plan kapsamında ordunun 2000 ile 2010 arasında öldürdüğü sivil sayısı binlerle ifade ediliyor.
Koka bitkisinin kendisiyle mücadeledeki etkisi ise, tıpkı barış görüşmeleri gibi yıllarca yerinde saydı ya da zikzak çizdi.
Planın başlangıç aşamalarında koka bitkileri kimyasal spreylerle yok edildi. Bu arada geçimi kokaya dayanan binlerce köylü aç kaldı. Kolombiyalılar daha sonra spreylerle karşı ilaçlar geliştirdi ve 2007’de koka üretimi yeniden arttı. Bu kez koka bitkileri köklerinden sökülmeye başlandı. Ancak 2013’ten bu yana üretimde yeniden bir artış görülüyor.
Tıpkı barışseverler gibi, kokayla geçinen köylüler ve uyuşturucu kartelleri de şimdi 23 Mart’ta nasıl bir anlaşma imzalanacağını merak ediyor.