'Teamül'süz TSK

YAŞ'ta yeni kademe kadrosu, teamüllerin değil, Başbakan Tayyip Erdoğan ve Cumhurbaşkanı Abdullah Gül'ün inisiyatifiyle belirlendi.
'Teamül'süz TSK

‘Teamül’ sözcüğünün TDK sözlüğündeki karşılığı şöyle: “Bir yerde öteden beri olagelen davranış...”
Biz gazeteciler, bu sözcüğü en çok Türk Silahlı Kuvvetleri’nin komuta kademesinin belirlendiği Yüksek Askeri Şûra (YAŞ) toplantılarıyla ilgili yazdığımız metinlerde, ‘teamüllere göre’ ile başlayan cümlelerde kullanıyoruz.
TSK Personel Kanunu’nda orgenerallerin hangi koltuğa atanacağına dair bir kural yok. Sadece, hangi rütbede ve komutanlıkta kaç yıl kalabilecekleri, görev sürelerinin ne kadar uzayabileceği yazıyor. Buna karşın, 1. Ordu Komutanı’nın (2002’den beri Jandarma Genel Komutanı’nın) Kara Kuvvetleri Komutanı olması, Kara Kuvvetleri Komutanı’nın Genelkurmay Başkanı olması gibi yerleşik teamüller var.
Bu teamüller ışığında, 1 - 3 Ağustos 2013 tarihleri arasında yapılan YAŞ toplantısı öncesinde de hepimiz, “Jandarma Genel Komutanı Orgeneral Bekir Kalyoncu’nun bu yıl Kara Kuvvetleri Komutanı, 2015’te de Genelkurmay Başkanı olması bekleniyor” diye başlayan yorumlar yaptık.
1 Ağustos geldiğinde ise (İlk hürriyet.com.tr’de Uğur Ergan imzasıyla çıkan bir haberde) hükümetin Kalyoncu’yu emekli etme niyetinde olduğuna dair iddialarla karşılaştık. Zira yasa, hükümete böyle bir yetkiyi veriyordu. Peki Orgeneral Kalyoncu emekli olursa, KKK koltuğuna kim oturacaktı? (Yine teamüllere göre) en kıdemli orgenerallerden biri... 1. Ordu Komutanı Orgeneral Yalçın Ataman, 2. Ordu Komutanı Servet Yörük gibi... Ancak yasaya göre ‘Orgeneral’ olan karacı subaylardan herhangi birinin olması önünde de bir yasal engel bulunmuyordu.
Akar’ın hızlı yükselişi
3 Ağustos 2013 günü, yani dün YAŞ kararları resmen açıklanınca gördük ki ne Kalyoncu ne de onun yerine gelecek isim konusunda bir teamül uygulanmış. Orgeneral Kalyoncu, Orgeneral Hayri Kıvrıkoğlu’ndan boşalan Kara Kuvvetleri Komutanlığı’na getirilmek yerine emekliye sevk edildi. Önünde Jandarma Genel Komutanlığı ya da Kara Kuvvetleri Komutanlığı’na gelebilecek üç kıdemli komutan dururken Genelkurmay 2. Başkanı Orgeneral Hulisi Akar da doğrudan Kara Kuvvetleri Komutanlığı’na atandı. Böylece 2015’te Genelkurmay Başkanı Necdet Özel’den boşalacak koltuğun en güçlü adayı Orgeneral Akar oldu. Orgeneral Özel’in 2014 Ağustos ayına dek çalışacağı kadroda bu yıl korgeneral / koramirallikten orgeneral / oramiralliğe yükselen 5 isim yer aldı. Teamüllerin değil, Başbakan Tayyip Erdoğan ve Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün inisiyatifiyle YAŞ’ta yeni kadro şu şekilde belirlendi:

DKK’da 2016 düğümü

Deniz Kuvvetleri Komutanı Murat Bilgel bu yıl emekli oldu. Yerine, koramiral olarak YAŞ toplantısına katılan ve YAŞ’tan oramiral rütbesiyle çıkan Bülent Bostanoğlu geldi. Bostanoğlu bu görevde normal koşullarda 2, maksimum 3 yıl kalabilir. Kendisi dışında bir oramiral olmadığı için donanma komutanı yine koramiral rütbesiyle yürütülecek. Bu yıl Deniz Kuvvetleri Komutanlığı’nda Koramirallik rütbesine Hasan Uşaklıoğlu ile Serdar Dülger yükseldi. İki isim de koramiral rütbesinde 4 yıl kalmak zorunda ve eğer yasa değişmezse Oramiral Bostanoğlu en geç 2016 yılında zorunlu olarak emekli olacak ve bu yıl koramiral olan iki isim o tarihte oramiral olamayacağı için DKK’da oramiral kalmayacak. 

‘Hava’da kadro sıkıntısı aşıldı
Hem pilot olmaması, hem döneminde yaşanan Uludere skandalı nedeniyle ismi çok tartışılan Hava Kuvvetleri Komutanı Orgeneral Mehmet Erten görevinden alındı ama Hava Kuvvetleri Komutanlığı’daki orgeneral sayısı sorunu nedeniyle emekliye sevk edilmek yerine ‘YAŞ üyesi’ olarak tutuldu. Bu yıl korgenerallikten orgeneralliğe Akın Öztürk getirildi ve Hava Kuvvetleri Komutanı oldu. Seneye bir yıl temdit alan Abidin Ünal orgeneral olduğunda Mehmet Erten emekli olacak ve KK’daki orgeneral sorunu da çözülmüş olacak.
Orgeneral Kalyoncu’nun emekliye sevk edilmesiyle boşalan Jandarma Genel Komutanlığı görevine beklendiği gibi 2. Ordu Komutanı Orgeneral Servet Yörük getirildi.
1. Ordu Komutanı Orgeneral Ahmet Turmuş oldu
2. Ordu Komutanı Orgeneral Galip Mendi yerini korudu
3. Ordu Komutanlığı’na da bu yıl Korgenerallikten orgeneralliğe yükselen Ümit Dündar geldi.
Ege Ordu Komutanı Orgeneral Abdullah Atay da görevini koruyan bir başka isim oldu.
Kara Kuvvetleri Komutanlığına getirilen Orgeneral Akar’ın yerine Genelkurmay 2. Başkanı olarak bu yıl orgeneral olan Yaşar Güler geldi.
2019 yılının Genelkurmay Başkanı olması beklenen Korgeneral Salih Zeki Çolak bu yıl Orgeneralliğe terfi etti ve Kara Kuvvetleri EDOK Komutanı oldu.
28 Şubat soruşturmasında şüpheli sıfatı ile ifade veren ancak iddianamede sanıklar arasında yer almayan en kıdemli Orgeneral Yalçın Ataman Harp Akademileri Komutanı olarak atandı.

Balanlı ve Taşdeler de gitti
Hem TSK personel yasasına, hem teamüllere göre tutuklu asker, dosyası YAŞ’a geldiğinde terfi alamadığı gibi emekliye de sevk edilemiyordu. Hükümet geçen yıl başlattığı uygulamayı bu yıl da sürdürdü ve dosyası YAŞ’a gelen 22 sanık subayı emekli etti. Emekliye sevkedilenler arasında YAŞ üyesi olan tutuklu Orgeneral Bilgin Balanlı ile Nusret Taşdeler de var. Balanlı askeri cezaevinden Silivri’ye, Taşdeler de GATA’daki tedavisi biterse sivil cezaevine nakledilecek. Rütbe bekleme süresi ve yaş sınırı dolanlanlarla birlikte bu yıl emekli olan general/amiral sayısı 43 oldu.