Krizin tortusu

'Süleyma-</br>niye vakası' bölgedeki Türk askeri varlığının, güneyiyle kuzeyiyle Irak'ın hâkimi ABD nezdinde rahatsızlık yaratmaya başladığını ortaya koydu.

'Süleymaniye vakası' bölgedeki Türk askeri varlığının, güneyiyle kuzeyiyle Irak'ın hâkimi ABD nezdinde rahatsızlık yaratmaya başladığını ortaya koydu. Nitekim vakanın ardından yapılan açıklamalarda da yöntemden üzüntü duyulmakla birlikte rahatsızlık gizlenmedi. Dahası ABD daha fazla rahatsızlık istemediğini diplomatik dille kayda geçirdi.
4 Temmuz ile 15 Temmuz arasında Süleymaniye-Ankara-Washington hattında olup bitenlerden şimdilik çıkarılabilecek belki de tek sonuç şu: Türkiye kısa olmasa bile orta vadede Kuzey Irak politikasına çekidüzen vermek zorunda.
Bugünlerde çok sık yazılıp söylenir olduğu ve tam da bu politika değişikliğinin zaruretine işaret ettiği için bir yanlışı düzeltmekte yarar var: Türkiye, Kuzey Irak'taki varlığını gerekçelendirmek için ne kendine PKK'yı yok etme gibi bir hedef koymalı, ne de ABD'ye bu yönde bir koşul getirmeli. Bu bağlamda gerçekçi hedef ya da koşul, PKK'nın marjinalize
edilmesidir. Bugün İspanya'nın Bask, Fransa'nın Korsika'da yaptığı bu. Deneyimler gösteriyor ki demokrasi ve liberalizm terörün ancak ilacı olabiliyor, panzehiri değil. Dolayısıyla, tabii ki sonuna kadar çaba gösterilmeli ama, Türkiye demokrasisini güçlendirse de, Kürtlerin haklarını teslim etse de, bölgelerarası ekonomik uçurumu ortadan kaldırsa da belli dozda terörizmle yaşamaya alışmak zorunda kalabilir.
Gelelim işin askeri boyutuna... Nelere mal olduğu bir yana son yıllarda bir terörist/gerilla hareketini daha ziyade askeri yöntemlerle bastırabilmiş iki ülke var: Peru (Aydınlık Yol) ve Türkiye. PKK'nın geriletilmesinde Kuzey Irak'a yönelik sınır ötesi harekâtların ve zamanla burada sabit hale gelen Türk askeri varlığının etkisinin bulunduğu su götürmez. Ancak Britanya'nın Kuzey İrlanda'da, İsrail'in Güney Lübnan'da öğrendiği üzere sonuç itibarıyla başlı başına askeri varlık çözüm olamadığı gibi zamanla sorunu ağırlaştırabiliyor da.
Peki Türkiye kendi sınırları içinde askeri yöntemlerle ulaşıp ürkek de olsa demokratik reformlar ve 'Topluma Kazandırma Yasası' gibi uygulamalarla siyasi yöntemlerle pekiştirmeye çalıştığı PKK'yı marjinalleştirme hedefine Irak sınırları içinde nasıl ulaşabilir?
Türkiye her şeyden önce bir Irak politikası oluşturmalı; bu koca ülkeye daracık Kuzey Irak penceresinden, Kuzey Irak'a da güvenlik açısından bakmaktan vazgeçmeli. Tersine Irak'a, Ortadoğu vizyonundan bakmalı. Kuzey Irak, PKK'dan ibaret değil. Irak'ta yalnızca Türkmenler yaşamıyor. Iraklılar üniter değil, federal bir devlet istiyor; en başta da Kürtler. Kuzey Irak'ta yalnızca güvenlik tehdidi yok, siyasi fırsat da var. Ankara artık bunları görmeli, akıntıya kürek çekmeyi bırakmalı.
Bu bağlamda Gül'ün Tahran'daki İKÖ toplantısında ortaya koyduğu Ortadoğu vizyonu çerçevesinde Irak'ın kısa vadede istikrar, orta vadede refah ve nihayet uzun vadede demokrasiyle tanışması için elinden geleni yapmalı Ankara. Bu uğurda ABD'yle tam bir işbirliğine girilmeli. Böylesi bir politika ABD'yle arayı düzeltme egzersizi olarak değerlendirilemez, çünkü istikrarlı, müreffeh ve umulur ki demokratik bir Irak her şeyden önce Ankara'nın çıkarına. Tabii üzerine titrediği Türkmenlerin de.
Ancak şunu unutmamamız lazım: Irak'ın anahtarı bugün ABD'nin elinde ve Ankara, ABD'yle 'Irak projesi'nde daha baştan ters düştüğü için ister istemez dezavantajlı durumda, 'geriden başlamak' zorunda. Türkiye geçmişte Somali'de, bugün Bosna'da, Kosova'da, Afganistan'da olduğu gibi
Irak'ta da bayrak göstermek istiyor, gösteremiyor. Irak'ın sosyoekonomik yeniden yapılanmasında rol almak istiyor, alamıyor. Irak'ın siyasi yönetiminde 'kendi' Türkmenleriyle iyi kötü söz sahibi olmak istiyor, olamıyor. Tüm bu konularda ABD'nin kapısını çalıyor, eli boş dönüyor. Ancak ne Irak'a, ne bölgeye ne de ABD'ye sırt çevirebileceğine göre Ankara uzun soluklu ve kapsamlı bir 'mücadele'ye hazırlıklı olmalı.
Bu 'mücedele'yi başlatmak için de en uygun yer Kuzey Irak. Türkiye, Irak politikasında hata yaparak Kuzey Irak'ta zora girdi. Kuzey Irak'ta doğru yaparak Irak'ta düze çıkabilir.