'Altın'da ne var?

Dün açıklanan dış ticaret verilerine göre Türkiye mart ayında İsviçre'ye tam 1.3 milyar dolarlık altın sattı. Altında üretici ülke olmayan Türkiye'nin bu kadar büyük ihracatı nasıl gerçekleştiği ise gizemini koruyor.

İran’a uygulanan ambargo, Reza Zarrab’ın başrolünü oynadığı “İran’ dan enerji ithalatı” ve ithalatın bedelinin altınla karşılanması nedeniyle son yıllarda öne çıkan altın ticaretindeki gariplikler devam ediyor. Türkiye’nin sürekli altın ithalatı yaptığı İsviçre’ye geçtiğimiz mart ayında 1.3 milyar dolarlık altın ihracatı yaptığının ortaya çıkması kafaları iyice karıştırdı.

Dün açıklanan Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre geçtiğimiz mart ayında dış ticaret açığı, beklenenden çok daha az geldi. Bu verilere baktığımızda, en önemli nedenin İsviçre’ye yapılan 1.3 milyar dolarlık altın ihracatı olduğu gözüküyor. Mart ayında toplam 1.8 milyar dolarlık altın ihracatı yapılmış ve bunun 1.3 milyar doları da hep altın ithalat ettiğimiz İsviçre’ye olmuş.

Geri mi verildi?
Piyasaların kafasını karıştıran bu ihracatın kaynağı ve nedeni tam anlaşılamadı. TÜİK yetkilileri, kendilerinin sadece gümrüklerden gelen verileri hesaba koyduklarını söylediler. Gümrüklerden ise bu satırlar yazılana kadar bir yanıt alamadık.

Bunun üzerine piyasa uzmanları, en akla yatan senaryonun; geçen yıl yüklü miktarda aldığımız altının bir bölümünün, İran ticareti de yavaşladığı için, mart ayında bu kez tersine dönmesi gösteriliyor. Altının büyük bölümünün İsviçre’den geldiğini gözönüne alırsak, İsviçre’ye martta daha önce kendisinden satın alınan altınları geri satmış olabiliriz. Yanısıra bireysel tüketicilerin altın satması ve bu hurda altınların işlenmek üzere İsviçre’ye gönderilmesinin de önemli rol oynamış olabileceği belirtiliyor. Yine de küçük tasarrufçunun bu kadar hareket yaratamayacağı, dolayısıyla İran’dan alınan doğalgaz-petrolün bedelini ödemek için ithal edilen altınların, şimdi geri satımının da söz konusu olabileceği belirtiliyor.Bu arada bankacılara, fiziki olarak altından çıkıp başka bir yatırım aracına dönmeleri nedeniyle bir hareket olup olamayacağını sorduk. Bankacılar ise, bankalar kaynaklı bir hareket olamayacağını söylediler. Türkiye’nin altın ithalatı 2013’te bir önceki yıla kıyasla 2 kattan fazla artmış ve 350.4 tona ulaşmıştı. Bedel olarak ise ithalat yüzde 98 artışla 15.1 milyar dolara kadar çıkmıştı. 2013’te en fazla külçe altın ithal edilen ülke 7.6 milyar dolarla İsviçre olmuştu. İsviçre’den sonra en fazla ithalat yapılan ülkeler ise 4.7 milyar dolarla Birleşik Arap Emirlikleri ve 869.3 milyon dolarlık ithalatla Avustralya izlemişti. İhracat açısından ise geçen yıl külçe altın ihracatı bir önceki yıla göre tutar bazında yüzde 75 azalarak 3,3 milyar dolara gerilerken, en fazla ihracat yapılan ülke 1,7 milyar dolar ile İran olmuştu. Uzmanlar altın ticaretinde böyle dalgalanmalar olabileceğini, hatta daha önce İsviçre ve BAE’ye böyle ihracatlar görüldüğünü ama İsviçre’ye ihracatın bu kadar büyümesinin garip bir hareket olduğunu söylüyorlar.

Cari açıkta sürpriz iyileşme

Dış ticaret açığı, mart ayında İsviçre’ye yapılan 1 milyar 275 milyon dolarlık altın ihracatının desteğiyle, beklentilerin altında kalarak, yüzde 30.1 düşüşle 5.2 milyar dolara indi. TÜİK verilerine göre, mart ayında en fazla ihracat yapılan ülke, Almanya’nın bile önüne geçerek, 1.36 milyar dolar ile İsviçre oldu.

Dış ticaret açığı bu yıl Ocak-Mart döneminde yüzde 20.9 düşüşle 17.2 milyar dolar oldu. İhracat mart ayında yüzde 12.4 artarak, 14.7 milyar dolar, ithalat yüzde 3 düşüşle 19.9 milyar dolar oldu. Mart ayında ihracatı en çok artan kalemlerin ilk sırasında yüzde 143 artışla, altının gösterildiği 1.8 milyar dolar olan kıymetli veya yarı kıymetli taşlar yer alırken, otomotiv ihracatı ise yüzde 14.2 artarak 1.7 milyar dolar oldu. Aynı dönemde en büyük ithalat kalemi olan enerji ithalatı geçen yılın aynı ayına göre yüzde 5.5 artarak 4.6 milyar dolar olurken, kıymetli veya yarı kıymetli taşlar, kıymetli metallerin ithalatı ise yüzde 69.3 azaldı.

İhracat Ocak-Mart döneminde ise yüzde 8.9 artarak 40.28 milyar dolar, ithalat da aynı dönemde yüzde 2.2 düşüşle 57.48 milyar dolar oldu.
Mart ayında ihracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 74’e çıkarak, 2009 Ekim ayında bu yana en yüksek seviyesine çıktı.
12 aylık toplam dış ticaret açığı 2013 sonundaki 100 milyar dolardan Mart sonu itibariyle 95.3 milyar dolara inmiş oldu. Ancak altın hariç açığın yıl sonundan bu yana 90.6 milyar dolardan ancak 89.2 milyar dolara düştüğü gözüküyor.